Konya’da hasat dönemi sona erdi, hasat bitti bazı tahıllarda ekim dönemi başlamak üzere. Bu yıl beklenen 2 milyon tonun üzerinde verime ulaşıldı. Her ne kadar Toprak Mahsulleri Ofisine satış ve fiyatta üreticinin isteği karşılanmasa da üretilen miktar Konya ve ülkemiz açısından sevindiricidir. Gelecek yıllarda da İnşallah bu verimlilik devam ettirilir. Konya’da verim artışında en büyük pay Uluslararası Bahri Dağdaş Araştırma Enstitüsü, diğer Araştırma Enstitülerinin ve Araştırıcı Kuruluş Belgesine sahip özel sektör kuruluşlarının bölgeye uygun çeşitleri ıslah etmeleri ve bu çeşitlerin sertifikalı tohumluklarını bölgede yaymalarıdır.
Dünya genelinde hızla artan dünya nüfusu, yükselen hayat standartları ve insanların gelir seviyelerine göre tüketim alışkanlıklarına bağlı olarak gıda tüketimi de her geçen gün artmaktadır. Günümüzde tarım alanlarının miktarında çok büyük değişiklikler yaşanması beklenmediğinden, artan gıda ihtiyacını karşılamada yeni yöntem ve teknolojilerin kullanılarak tarımsal üretimde verimliliğinin arttırılması gerekmektedir.
Tarımda kullanılan arazileri genişletmek mümkün olmadığına göre mevcut alanlarda araştırıcı kuruluşlar tarafından ıslah edilmiş birim alandan daha fazla verim verebilen çeşitlerin sertifikalı tohumlarını ekimde kullanmak olmalıdır. Konya tahıl üreticisi bunu yaparak geçmiş yıllara göre daha fazla verim almaktadır.
Dünyanın en büyük sektörlerinden biri de tarım sektörüdür. Bu sektörü ayakta tutan tarımsal nüfus ve üretenler ayakta tutulmalı ki ileriki yıllarda gıda da sıkıntı yaşanılmasın. O nedenle sektörde çalışanlar, üreticiler ve üretim de süreklilik sağlanmalıdır.
Tarımsal üretimde kalitenin yükselmesi ve üretim artışı ülkelerin ekonomileri ve insanının doyumu için önemlidir. Bitkisel üretimde verim ve kalitenin artışı da üretimde kaliteli tohum kullanımına bağlıdır. Bu nedenle yüksek kaliteli tohumların kullanılmalıdır. Kaliteli tohum üretimi üretim teknolojisinin gelişmesine de bağlıdır. Tohum teknolojisindeki gelişmeler, tohumluk üretimi sürecinde kullanılan bütün girdileri ve tarım sanayisini de etkilemektedir. Konya bu konuda önemli mesafeler almış hem tohum teknolojisi hem de ülke sertifikalı tohum üretiminin %35’ini üretir hale gelmiştir. Bu nedenle ildeki üreticiler şanslıdırlar, bu şansı da iyi kullanmalıdırlar.
Tarımı gelişmiş ülkelerde özel sektör yatırımları güçlü iken ülkemizde diğer birçok ülkede olduğu gibi özel sektörün tarım yatırımları ve finans gücü çok zayıftır. Tarımda istenilen seviyeye gelememiş ülkelerde bu durum kırsaldan kaçışı tetiklemektedir. Tarımdan kopan her bir kişi tarımsal üretici iken en azından kendi tükettiğinden fazlasını üretirken şehirde tam bir tüketici olmaktadır. Türkiye son yıllarda bu tehlikeli olan bu süreci yaşamaktadır. Bu nedenle hükümetlerin tarımda yatırım ortamını cazip hale getirecek adımlar atması gereklidir. Tarıma dayalı sanayi yatırımlarını kırsala kaydırması yanında bölge için uygun bitkilerin üretimini artıracak özel desteklemeler yapmalıdır. Özel sektörün tarım alanındaki yatırımlarını mutlaka arttırması ve bölge içinde desteklenmesi gerekmektedir. De bir Çeşit ıslahı, sertifikalı tohum üretimi, hazırlanması ve sertifikalı tohum kullanımı araştırıcı kuruluş ve üreticiye yapılan desteklerle yaygınlaştırılmasıdır.
Ülkemizde ıslah edilmiş çeşitlerin çiftçiye ulaştırılması tarımda ileri ülkelerde bu süre 2-3 yıl iken ve ülkemizde 5-8-10 yıl kadar sürmektedir. Islah edilen çeşitlerin 8-10 yıllık bir kullanım ömrü vardır. Tarım ve Orman Bakanlığına bağlı “Tohumluk Tescil ve Sertifikasyon Merkez Müdürlüğü" tescil kayıtlarında Nisan 2023 tarihi itibariyle 468 adet ekmeklik buğday, 115adet makarnalık buğday, 174 adet arpa, 30 tritikale ve 29 Yulaf çeşidi vardır. Ülkemiz farklı ekolojilere sahip ve yurt dışı çeşitlerin girmiş olması da çeşit sayısının artmasına neden olmaktadır. Üretimde 1990’lı 2000’li yıllarda ıslah edilmiş çeşitler üretimde halen kullanılmaktadır. Ülke olarak otomobil sektöründe eski model otomobillerin kullanıldığı gibi tahıl üretiminde de eski çeşitleri üretimine devam etmekteyiz.
TTSM eski çeşitleri ciddi bir verim ve kalite analizlerine dayandırarak üretim, alım ve destekleme listelerinden çıkarmalı, çeşit sayısı biraz güncellenmelidir. Ayrıca yeni çeşitlerin TMO listelerinde geç yer almaması da yeni çeşitlerin piyasadaki satışını etkilemektedir. Bu nedenle TTSM’de çeşit tescilinden sonra çeşitlerin özelliklerini TMO ve Ticaret Borsalarına bildirerek alım listelerine dâhil edilmeli ki satışta üretici mağduriyet yaşamasın.
Bu kadar önemli gördüğümüz hususta tohum, tohumluk, tohumculuk, çeşit, çeşit safiyeti, durulmuşluk, sertifikasyon nedir ve nasıl yapılır onları açıklayalım.
Tohum: Embriyosu olan ve döllenme sonucu meydana gelen generatif üreme organıdır.
Tohumluk: Üretimde kullanılan, yeni bir bitki meydana getirebilen generatif (tohum) veya vegetatif (çelik, yumru, rizom, soğan gibi) bitki kısımlarına tohumluk denir.
Tohumculuk: Tohumlukların ıslahı, üretimi, hazırlanması, organizasyonu ve dağıtımı ile ilgili tüm faaliyetlere tohumculuk denir.
Çeşit: Islah çalışmaları sonucu geliştirilmiş, bitki karakteri ve teknolojik özellikleri yönünden diğer bireylerden farklılık gösteren, genetik yapı bakımından durulmuş, yani homozigotlaşmış, yeknesak gelişme gösteren, bu özelliklerini nesiller boyu devam ettirebilen hatlardır. Çeşit verim ve kalite bakımından önemli olup tescil edilen ismiyle bilinir.
Çeşit safiyeti: Tohumun sahip olduğu genotipten farklı olan çeşitlerin tohumlarının, yabancı ot tohumlarının ve hasat artıkları gibi yabancı maddelerin ayrılması sonucu kalan miktardır. Safiyetin yüksek olması tohumun tohumluk özelliklerini artırmaktadır.
Durulmuşluk: Çeşidin tekrarlanan üretimlerden sonra tüm özellikler yönünden değişmeden aynı kalmasına durulmuşluk denir.
5553 Sayılı Tohumculuk Kanununa istinaden yayınlanan “Bitki Çeşitlerinin Kayıt Altına Alınması Yönetmeliği”nde yer alan tarla bitkileri türlerine ait Farklılık, Yeknesaklık Durulmuşluk (FYD) Testleri, Tarımsal Değerleri Ölçme Denemeleri (TDÖ) alınan Standart Numunelere göre tescil işlemleri yapılır.
Sertifikasyon: Tohumlukların tarla ve laboratuvar muayeneleri sonucunda genetik, fiziksel ve biyolojik değerlerinin tespit edilmesi ve bunun bir belge ile belgelendirilmesine denilir. .
Tescil: Islah edilmiş çeşitler ile yerel çeşitlerin morfolojik, biyolojik ve teknolojik özelliklerinin, arazi ve laboratuvar koşullarında incelenmesi sonucunda, farklı ve yeni bir çeşit olduğunun tespit edilerek TTSM tarafından bir kütüğe kaydedilmesidir.
Lokasyon: Bitki yetiştiriciliği açısından iklim, toprak ve diğer ekolojik faktörler yönünden kendine has özellikleri olan bir bölgeyi ifade eder.
Tohum, bitki yaşamının dayanağı, başlangıcı ve ürünü olup bitkilerin bir yöreden diğerine, bir ülkeden başka ülkelere ulaşıp yaygınlaşmasında bir araçtır. Tohum tarladan kaldırılacak ürünün ve geleceğin güvencesidir. Ele alınan bir bitki tohumunun, cansız olduğu sanılır ise de ömür uzunluğuna göre tohumun içinde hayat sürmektedir.
Sağlıklı ve bereketli günler dileklerimle hoşça kalınız.
(Devam Edecek)
