Son zamanlarda çevrenizdeki insanların hayatlarına bakarken içinizde belli belirsiz, sinsi bir sızı hissettiğiniz oldu mu? "O bu yaşta nerelere geldi", "Herkes yolunu çizdi, bir ben bocalıyorum" ya da "Acaba hayatımın en verimli yıllarını kaçırıyor muyum?" gibi sorular zihninize uğradı mı?
Yetişkinliğin en görünmeyen, en sessiz ama insanı içten içe en çok kemiren duygularından biridir bu: Geç kalmışlık hissi.
Görünmez bir kronometreyle yaşıyoruz sanki. Toplumun, kültürün ya da bizzat kendimizin zihnimize kazıdığı hayali bir takvim var: Şu yaşta okul bitmeli, şu yaşta kariyerde bir yere gelinmeli, şu yaşta evlenilmeli, şu yaşta ev-araba sahibi olunmalı, şu yaşta içsel dinginliğe erişilmeli...
Bu hayali milatların gerisinde kaldığımızı hissettiğimiz an, kendi hayatımızın içinde "geç kalmış", "yetişememiş" gibi hissetmeye başlıyoruz.
Oysa modern dünya, herkesin aynı kulvarda koştuğu devasa bir yarış pisti değil. Fakat sosyal medyanın ve vitrin kültürünün etkisiyle, herkesin sadece en parlak başarılarını, en mutlu anlarını ve tam zamanında vardığı hedefleri görüyoruz. Kimsenin takılıp düştüğü anları, çıkmaz sokaklarını, vazgeçişlerini ya da gecenin bir yarısı yaşadığı o büyük belirsizlikleri görmüyoruz. Başkalarının özetiyle kendi ham çekimlerimizi kıyasladığımızda ise geriye tek bir his kalıyor: Geç kaldım.
Peki, neye geç kaldık? Ve kimin takvimine göre?
Gelişim psikolojisi bize insanın tek bir düz hat üzerinde büyümediğini söyler. Hayat, doğrusal bir merdiven değildir; inişleri, çıkışları, duraklamaları ve bazen geriye dönüşleri olan bir döngüdür. Doğada her bitkinin, her ağacın çiçek açma mevsimi farklıdır. Baharda açan bir kiraz ağacı ile kışın ortasında meyve veren bir narenciye ağacını aynı takvimle yargılayabilir miyiz?
İnsan da böyledir. Kimimizin dönüm noktası yirmili yaşlarındadır, kimimiz ise gerçek potansiyelini, gerçek amacını ve içsel huzurunu kırkından, ellisinden sonra bulur. Bir şeylere "erken" ulaşmak, her zaman oraya "doğru" zamanda ulaşıldığı anlamına gelmediği gibi; geç ulaşılan bir durak da başarısızlık demek değildir.
Asıl trajedi, başkalarının kronometresine bakarak koşarken kendi adımlarımızın ritmini kaybetmektir. Kendi zaman çizelgemizle savaşmayı bıraktığımız an, hayatın bize sunduğu o benzersiz deneyim alanı açılır. Bocaladığımız, "zaman kaybettim" dediğimiz o yıllar bile aslında boşuna geçmemiştir; zihnimizin, ruhumuzun ve karakterimizin pişme evresidir.
Eğer şu günlerde içinizde bir şeylere geç kaldığınıza dair ağır bir yük taşıyorsanız, kendinize şu soruyu hatırlatın: Ben kimin hayatını, kimin hızında yaşamaya çalışıyorum?
Geç kalmadınız. Erkenci de değilsiniz. Tam da olmanız gereken yerdesiniz; kendi hikâyenizin, kendi mevsiminizin içindesiniz. Başkalarının takvimini bir kenara bırakıp kendi ritminize güvenmeye başladığınızda, hayatın geç kalınmış bir yarış değil, her anı yaşamaya değer kişisel bir yolculuk olduğunu göreceksiniz.
