SORULARLA KONYA’YA SU İÇİN ÇÖZÜM

Konya ili, 780.043 km² olan Türkiye yüzölçümünün %5,24’lik kısmına karşılık gelen (göller dâhil) 40.838 km2 yüzölçümü ile ülkenin en geniş arazi varlığına sahip ilidir. İlimizde 1.882.068 hektar alanda tarım yapılmaktadır. Toplam nüfusu 2.320.241 kişidir (2024 yılı). Kilometrekare başına düşen kişi sayısı ise 57’dir. Konya ili, 1 Büyük Şehir Belediyesi, 31 ilçe ve 1154 mahallede, Çiftçi Kayıt ve Türkvet Sistemine kayıtlı toplam 154.805 çiftçisi ile fiilen tarım sektöründe faaliyet göstermektedir. Deniz seviyesinden yüksekliği, yerleşim birimlerinin konumlarına göre 570-1700 m arasında değişmektedir. Konya yükseklik farklılığı ve konumları itibariyle farklı ekolojik özelliklere sahip alanlara sahiptir.

Konya’da il sınırları içerisinde yıllık yağış miktarı bölgeden bölgeye değişmekte olup 250-750 mm arasında değişmektedir. Topografik açıdan; doğu, kuzey ve batı bölgelerinde oldukça düz ve büyük ovalar yer alırken güney bölgesinde oldukça engebeli araziler bulunmaktadır. İlin doğu ve kuzeyinde yer alan ve ünlü “Konya Ovası” diye adlandırılan geniş alanlarda yağışın 300 mm civarında veya altında olup bu yağış durumu kuru ziraat sistemini mecbur kılmaktadır.

Özellikle son yıllarda devlet yatırımı ve çiftçilerimizin kişisel veya kooperatifler kanalıyla ortak girişimleri sonucu ilimizde sulamaya açılan alanlarda önemli gelişmeler kaydedilmiştir. Konya ilinde 609.299 ha (DSİ 4. ve 18. Bölge Müdürlükleri verilerine göre) alanda sulu tarım yapılmaktadır. Konya’nın su ihtiyacı; eğer bütün yer altı ve yerüstü sulama şebekelerinin kapalı sistem olması, tarla içi sulamaları da ürün desenine göre damla/yağmurlama sulama sistemi ile yapılması ve meteorolojik değerler dikkate alınarak bitkinin ihtiyacına göre su verilebilmesi halinde 4,1 milyar m³'tür. Konya ilinin yeraltı ve yerüstü kullanılabilir su miktarı ise; 3,8 milyar m³'tür. Bu durum açıkça göstermektedir ki ziraat biliminin gereklerinin yerine getirilmesi halinde bile mevcut sulanan alanlar için Konya ilinin su potansiyeli yetersizdir. Bölgede izinsiz açılan kuyularla yeni alanlarında sulamaya açılmasıyla sulu tarım, sebze ve meyve ve yetiştiriciliği ovanın bozkır görünümünü her geçen gün değiştirmektedir. Bütün bu gelişmeler Türkiye iller arasında Konya’nın birçok tarım ürününde birinci, ikinci veya üçüncü olmasını sağlamıştır.  

Konya Türkiye’de %5.24 araziye sahip iken %7.86 tarım alanına sahiptir. Hayvan varlığı itibariyle de büyükbaş hayvan varlığında %5 ve süt üretiminde %6’lık paya sahiptir. Küçükbaş hayvan varlığında %5 ve süt üretiminde %5’lik paya sahiptir.

Kuru tarım yapan çiftçiler yağışın yetersiz olduğu yıllarda büyük sıkıntılara düştüğünden bölgede hayvancılık ve özellikle de bu kurak bölgelerde koyunculuk gelişmiştir. Ancak yağış yetersizliği ve meraların mera amenajmanın dört temel esası olan; otlatma mevsimi, otlatma kapasitesi, uygun hayvan cinsi ile otlatma ve üniform otlatma kurallarına uyulmadığından meralardaki ot gelişimini olumsuz etkilemiş ve hayvanları besleyemez duruma gelmiştir. Bu gerçekler kıraç alanlarda bitkisel üretimde hububat-nadas münavebe sistemini ve hayvancılıkta ise koyunculuğun ön plana çıkarmıştır. Son yıllarda kapalı sistem büyükbaş hayvancılıkta bölgede yaygınlaşmıştır.

Konya Türkiye’nin toplam tarımsal üretim değeri içerisinde (bitkisel üretimde %6.39 ve canlı hayvan değerinde %5.66) toplamda %6.07’lik önemli bir paya sahiptir. Önemli bir üretim merkezidir, bu oranlar dikkate alınarak üretim potansiyeli ve ülkenin gıda ihtiyacının sürdürülebilmesi için iyi etüt edilmeli ve gelecek planlamalarda bu husus göz ardı edilmemelidir.

Bilimsel verilere göre Koya Kapalı Havzasında su havzaya yeterli değildir. Bu gerçek inkâr edilemez, ancak sorularla çözüm bulunması gereken gerçekleri göz önüne alalım.

Soru 1. Konya’da petrol var mı?

 Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre Konya'da trafiğe kayıtlı araç sayısı 947 bin 585’e ulaşmıştır. Konya'da 30 yılda araç sayısı arttı Konya'da motorlu kara taşıtlarının sayısı 1994 yılında 184.377 iken 2024 yılı itibarıyla bu sayı 928.837'ye ulaşmıştır. 1994 yılında otomobil sayısı 63.699 iken, 2024'te bu rakam 441.378 oldu. 2025 motorlu kara taşıtları istatistiklerine göre 947.585 olmuştur. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre, bu rakamla Konya, Türkiye genelinde en fazla araca sahip iller arasında üst sıralarda yer aldı.

Türkiye genelindeki toplam araç sayısı 26 milyon 79 bin 308 olarak kaydedilirken, Konya’daki araçlar ülke genelinin yaklaşık yüzde 3,63’ünü oluşturdu. Bu oran, Konya’nın sadece yüzölçümüyle değil, taşıt yoğunluğuyla da dikkat çektiğini gösteriyor.

Elbette günümüzde herkesin ihtiyacını karşılaması için motorlu her türlü araca ihtiyaç vardır. Bu araçların yaktığı yakıtlar nereden ve nasıl temin edilmektedir. Her geçen gün artmakta olan yakıt ihtiyacı göz önüne alındığında kimse araç almasın, binmesin taşımasın diyemediğimize göre insanın gıda ihtiyacını karşılayan tarım arazilerine su neden getirilmesin?

2. Soru: Konya‘da doğal gaz var mı?

Modern yaşantının ihtiyacı olan doğalgaz yakıt olarak ülkeler arası taşınmaktadır. Eskiden büyük yerleşim yerlerinde yakıt olarak kullanılmakta olan doğalgaz şimdi mümkün olan çok mahallelerde bile istenilmekte ve kullanılmaktadır. Artan nüfus ve gelişen hayat standardı bu doğalgazı kullanmakta veya kullanmayı arzu etmektedir. Nereden ve nasıl getirilmekte?

O halde doğalgazın getirildiği gibi su getirilerek tarımda, sanayide ve evlerde kullanılmalıdır.

3. Soru: Konya’da üretilen elektrik Konya’da tüketileni karşılamakta mı? Eksik olan elektrik ihtiyacı nasıl karşılanmaktadır?

1950- 1960’lı yıllarda Göksu hidroelektrik santralında üretilen elektrik Konya’da kullanılmakta iken ilçelerde bile elektrik verilemiyordu. Bazı ilçelerde elektrik motoru ile üretilen elektrik belirli saatlerde kullanılmaktaydı. Günümüzde hayatın her safhasında ihtiyaç duyduğumuz elektrik 24 saat kesintisiz istenilmekte ve kullanılmaktadır.

Bu sorulara cevap; ihtiyaç olan yakıt, doğalgaz ve elektrik Konya’da yok veya yeterli değil bu nedenle il dışından karşılanmaktadır olacaktır. O halde taşınması daha az tehlikeli olan su neden Konya Ovasına getirilemiyor?

Ovaya acilen su mutlaka getirilmeli ve yukarıda belirtilen ülkemizin önemli bir tarımsal üretim merkezi olan Konya’nın üretim potansiyeli sürdürülmelidir.

Ülkemizde maalesef Konya’da yeşil mahsul diye de ifade edilen Şeker Pancarı ve Mısır gibi bitkiler ekilmesin diyenler bulunmaktadır. Bunlar neden her yıl artmakta olan araç sayısı sınırlansın, yeni araç alınmasın, yeni yerleşim yerlerine doğalgaz ve elektrik verilmesin demiyorlar da temel ihtiyaç ve bazıları da ithal edilen ürün olmasına rağmen bu bitkiler ekilmesin diyorlar. Ekmeyelim, ithal edelim diyenler ithal edilecek her ürün döviz kaybı ve ürün ithal edilen ülkenin üreticisini desteklemek olduğu unutulmamalıdır. Kaybedilecek dövizle su yatırımları yapılmalı ve dış ülkelerin üreticisi yerine giderek azalmakta olan ülke zirai üreticisi desteklenmelidir.

 Çare suyu temin etmek, tasarruflu kullanmak ve dış havzalardan su getirmektir. Su mutlaka sağlanmalıdır. Ovaya su getirilmeli, geçmişte yapılmış, o gün için ekonomik olmadığından dolayı gerçekleştirilemeyen bazı projeler bu günün şartlarında ekonomik olup olmadığı gözden geçirilerek uygulamaya konulmalıdır.

Aç olan insan için gıda mı yoksa diğer ihtiyaçlar mı öncelikli bunu takdirlerinize bırakıyorum.

İlimizde kuraklık ve iklim değişikliği yanında diğer bir tehlike de tarım arazi varlığının her geçen yıl giderek azalmasıdır. Tarım ve Orman Bakanlığı İl müdürlüğü raporlarına göre 2022 yılında sahip olduğu tarım arazisi 19.044.386 dekar olarak verilmekte iken 2024 yılı raporunda 18.820.680 dekar olarak verilmiştir. Yani iki yılda 223.706 dekar tarım alanı kaybedilmiştir. Konya’da bu tehlike de dikkate alınmalı tarım arazileri kaybı da önlenmelidir.