Konya Ovası sulama Projesi ile ovada önemli bir alanda sulu tarım yapılmaktadır. Önceleri Çarşamba ve Beyşehir’ den gelen kontrolsüz sular Konya-Çumra Ovası‘na felaket getirirken kontrol altına alınarak bereket getirir hale dönüşmüştür. Konya Ovası Sulaması, Osmanlı Devletinin en büyük sulama şebekesi ve Türkiye Cumhuriyetine kalan önemli bir projesidir. Dünyanın en netameli bölgesinde ve dünya tarihinin en karanlık sayfalarının açılmaya başlandığı bir dönemde ve daha da ilginci Osmanlı Devletinin en zayıf döneminde Konya-Çumra Ovasında böylesine büyük bir sulama tesisinin inşa edilmesi Konya için bir şanstır. Ancak her yıl yağışlı veya her yıl kurak olmadığından bazı yıllar su kıtlığı bazı yıllarda su fazlalığı tarihte olduğu gibi günümüzde de yaşanmaktadır.

Örnek olarak; “Kur’an-ı Kerim’de geçen Mısır Melikinin rüyası: “- Ben rüyamda, yedi semiz ineği, yedi zayıf ineğin yediğini, yedi yeşil başak ve bir o kadar da kurumuş başak gördüm. Ey kahinler eğer yorumlamasını biliyorsanız rüyamı tabir ediniz. ”(Yusuf Suresi, 43), Rüyanın yorumunu Hz. Yusuf şu şekilde yapar; “Yedi sene eskisi gibi ekeceksiniz, biçtiklerinizi başağında bırakınız, biraz yiyeceğinizden başka. ”(Yusuf Suresi, 47), «Sonra onun arkasından yedi kurak sene gelecek, önceki biriktirdiklerinizin biraz saklayacağınızdan başkasını yiyip bitirecek” (Yusuf Suresi, 48), «Sonra da onun arkasından yağışlı bir sene gelecek ki, halk onda sıkıntıdan kurtulacak, (üzüm, zeytin gibi mahsulleri) sıkıp faydalanacak” ”(Yusuf Suresi, 49)”. Bu örneğim dışında tarihi kayıtlarda kuraklığa dayalı çok sayıda kıtlık yazıları ve şiirler bulunmaktadır.

Osmanlı dönemindeki kayıtlara bakıldığında da son 350 yıllık dönemde, 1757, 1759, 1761, 1763, 1768, 1789, 1794, 1802, 1813, 1815, 1830, 1834, 1840, 1849, 1852, 1861, 1870, 1874, 1878-80, 1886-87, 1890 ve 1909'un kurak yıllar olarak tespit edildiği görülmektedir.

  • Türkiye'de 1920'lerden itibaren oldukça şiddetli, geniş kapsamlı ve ülkenin büyük bölümünü etkileyen kuraklıklar yaşanmıştır.

  • 1926 ve 2007 yılları arasındaki son 82 yıllık dönemde, 1926-27-28-29-30, 1932-33-34, 1941, 1944-45, 1950, 1953, 1956, 1959, 1968, 1973, 1977, 1984, 1992-93-94, 2000, 2001, 2003-04, 2006-07 şiddetli kuraklıkların gözlendiği yıllar olmuştur.

Kuraklığı takip eden yıllarda da zaman zaman çok ciddi su baskınları ve taşkınlar da yaşanmıştır.

Konya'nın Karatay ilçesine bağlı Yarma ve Sakyatan köylerinin çevresinde, bölgeyi taşkın ve su baskınlarından korumak amacıyla inşa edilen toprak setlerin (sedde/bent) yapımına 1950'li yılların başında başlanmış ve çalışmalar 1950'lerin ortalarına doğru tamamlanmıştır.

Yarma ve Sakyatan köyleri eski Konya Gölü çanağının tabanında yer alan düz ve çukur bir ovada kurulu olduğundan 1922 ve 1945 yıllarındaki büyük sel felaketlerinde Çarşamba Çayı ve May Deresi üzerinden gelen taşkın suları ile bahar yağmurları bu köyleri sık sık sular altında bırakmaktaydı. Bu nedenle köylerin etrafına sudan korunmak için setler yapılmıştır.

DSİ ve Su İşleri Çalışmaları (1950-1955): Bölgedeki tarım arazilerini ve yerleşim yerlerini korumak amacıyla yürütülen "Konya Ovası Kurutma ve Taşkın Koruma" projeleri kapsamında, özellikle 1951-1954 yılları arasında köylerin etrafını çevreleyen yüksek koruma setleri (seddeler) ve tahliye kanalları inşa edilmiştir.

Daha sonraki yıllarda yeraltı su seviyesinin düşmesi ve barajların (Apa, May vb.) devreye girmesiyle bölgede eski büyük su baskınları sona ermiştir. Bu köylerin etrafındaki bu tarihi toprak setlerin izleri günümüzde hâlâ görülebilmektedir.

1950'lerde yapılan ilk setler, artan yağışlar ve Konya Ovası'nda biriken sular karşısında zaman zaman yetersiz kaldığı için Devlet Su İşleri (DSİ) ve Topraksu birimleri tarafından sonraki yıllarda müdahaleler sürdürülmüştür. 1960'lı yıllarda, özellikle kış ve ilkbahar aylarında eski bataklık alanlarında (Aslım Bataklığı ve çevresi) biriken suların köylere ulaşmasını engellemek amacıyla mevcut toprak setler iş makineleriyle yükseltilmiş ve genişletilmiştir.

Konya Ovası'nda 1960'ların sonunda yaşanan aşırı yağışlar ve taşkınlar sonrasında, 1970'li yılların başında Yarma, Sakyatan ve çevredeki diğer ova köylerini koruyan sedde sistemleri yenilenmiştir. Ayrıca bu dönemde suları Tuz Gölü istikametine yönlendiren ana tahliye kanallarının (drenaj sistemlerinin) kazılmasıyla setlerin üzerindeki su baskısı azaltılmıştır.

Konya Ovasında ovaya bereket getiren Beyşehir Gölü suyu bazı yağışlı yıllarda Beyşehir gölündeki aşırı doluluk nedeniyle göl kenarında bazı yerlere set yapıldığı gibi 1969 yılında Konya ve Çumra’nın bazı köylerinde de felaketler yaşanmıştır. Bazı köylerin etrafında ki setler güçlendirilmiş ve set içerisine sızan sular motopomplarla set dışına atılarak suya karşı korunma tedbirleri alınmıştır. Bunları yaşamış olan köyler maalesef son yıllarda yüzey suyuna hasret kalmış ve tamamen yeraltı suyu ile üretim yapma zorunda kalmışlardır.

Konya Ovası için önemli problemlerden birisi günümüzde su eksikliğidir. Önceleri yüzey suyu ile sulanan arazilerde bile günümüzde yeterli su olmadığı için çok yerde tamamen yeraltı suyu ile tarım yapılmaktadır. Suyun önemi nedeniyle tarımsal alanlarda ve diğer sektörlerde ihtiyaç duyulan su açılan kuyularla yeraltı suyundan faydalanılmaktadır. Bu zaruret bazı kuyuların izinli (Ruhsatlı) ve bazılarının da kaçak açılıp kullanılmasına neden olmaktadır.

Konya Teknik Üniversitesi Obruk Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürü Prof. Dr. Fetullah Arık'ın 20 Temmuz 2026 tarihli açıklamasında yaklaşık 35.000 adet Ruhsatlı ve 140.000 kadar ruhsatsız kuyu olduğu bildirilmektedir. Yani Konya Ovasında ruhsatlı kuyunun sayısının dört katı kadar ruhsatsız kuyu bulunmaktadır. Bu sayı küçümsenecek ve kolay çözüm bulunacak bir problem olarak görülmemektedir.

Geçmiş bazı yıllarda kuraklık yaşanmış iken İç Anadolu bu yıl son birkaç aydır aylık yağış ortalamasının üzerinde yağış almıştır. İnşallah bundan sonraki aylarda bölgemiz yeterli yağış alır ve üretici rahat eder. Yeterli yağış alınır ise yeraltı sularının yükselmesi yanında bazı araziler de yüzey suyu ile sulanma imkânı bulacağını tahmin ediyorum.

Kaçak veya ruhsatsız kuyulara mutlaka çözüm bulunarak yeraltı suyu tasarruflu kullanılmalıdır. Kuyuların su varlığı, kuyunun su kapasitesi, sulayacağı arazi miktarı ve arazinin yapısına göre ekilen bitkinin su ihtiyacı belirlenerek kayıt altına alındıktan sonra ciddi bir takiple su tasarrufu tedbirleri uygulanmalıdır. Kapasitesinden fazla araziyi sulama imkânına sahip kuyular sulama kooperatifleri kanalıyla yakın komşularıyla ortak kullanıma açılmalı, kabul etmeyen ruhsatsız kuyu sahiplerinin kuyuları geçici olarak kapatılmalı. Sulama kooperatifleri kuyu sayısı ve kapasitelerine göre münavebe zorunluluğu getirilmeli.

Mevcut kuyularda tasarruflu su kullanan üreticiler özel desteklenmeli, tasarruf ettiği su miktarına göre su tasarruf puanı verilerek az su kullanımı teşvik edilmeli ve tasarruf yapan çiftçiye sıfır faiz veya düşük faizli su kredisi verilmeli,

Kuyulardan su çekimi takip edilerek belirlenen ihtiyaçtan fazla su çekenlere ve suyu paylaşması gerekirken paylaşmayanlara cezai müeyyide uygulanmalıdır.

Ovadaki ruhsatsız kuyulara bunlar veya uygulanabilir olan çözümler ile tedbirler alınırken önemli olan yeraltı ve yerüstü su varlığını dış havzalardan su getirilerek zenginleştirmeli ve sulu tarıma alışkın olan Konya çiftçisi ülkenin ihtiyacı olan tarım ürünlerini üretmeye devam etmelidir.