Şeker pancarı fiyatında artış ve beklentiler

Şeker pancarı, modern tarım ve sanayinin önemli ve stratejik ürünlerinden biridir. Dünya genelinde beyaz şeker üretiminin yaklaşık %20’sini karşılayan bu kök bitki, yalnızca bir gıda ham maddesi değil, aynı zamanda ülke tarımını, ekonomisini destekleyen çok yönlü faydaları olan bir endüstri bitkisidir. Sözleşmeli tarım modelini tarım sektöründe uygulayan ürünlerin başında gelmektedir. Çiftçiye pazar ve gelir garantisi sunmaktadır. Yetiştirme süresince verdiği avans ve diğer desteklerle üreticiye önemli imkânlar sağlamaktadır. Önemli bir istihdam oluşturduğundan ekimden ürünlerinin kullanımına kadar kırsalda nüfusun tutulmasına da vesile olmaktadır.

İyi bir münavebe bitkisi olan şeker pancarı şeker üretimi yanında yan ürünleriyle farklı sektörlere ham madde sağlamakta, oksijen üretimi ile çevreye ve yan ürünleriyle (küspe ve melas) hayvancılığa önemli katkılar sağlamaktadır.

Şeker pancarı maliyet hesaplamalarında temel alınan bileşenler değişken ve sabit masraflar olarak iki alt başlıkta belirtilmektedir.

Değişken Masraflar: Tohum, gübre, ilaç, akaryakıt, sulama suyu ve enerjisi, geçici işçilik ve nakliye giderleridir. Değişken masraflar adından anlaşıldığı gibi değişkendir, bu değişkenlik, zaman, piyasaya, alım durumuna ve miktarına göre gibi birçok faktöre göre değişkenlik göstermekte olup bu durumlar maliyeti farklılaştırabilir. Yapılan araştırmalara göre maliyette bu oran yaklaşık %77’dir. Kısa bir örnek vermek gerekirse gübreyi peşin alan bir üretici ile vadeli alan üretici arasındaki farklılık olduğu gibi.

Sabit Masraflar: Arazi kirası, amortismanlar, genel yönetim giderleri, daimi işçilik ve faiz giderleri. Sabit Masrafların şeker pancarı maliyetinde oranı yaklaşık %23 kadardır.

Şeker pancarı, ülke genelinde olduğu gibi Konya Ovası'nda daha önemli bir endüstri bitkisidir. Yüksek verim ve gelir potansiyelinin yanında arazi büyüklüğü ve kirası, toprak hazırlığı, tohum, gübre, sulama, ilaçlama, çapalama, hasat ve nakliye gibi önemli maliyete etkili önemli girdileri bulunmaktadır. Bu nedenle 5-10 dekar eken bir çiftçi ile 50 dekar alanda pancar yetiştiren bir çiftçi ile maliyetleri aynı olmamaktadır. Üretim maliyetini hesaplarken yalnızca tarla giderlerini değil, kullanılan suyun, iş gücünün, finans gideri ve makine çalışmalarının maliyetini ve maliyete etkili bütün unsurları dikkate almak gerekmektedir.

Şeker pancarının 2026 üretim dönemi için üreticiye yaklaşık maliyetini kabaca belirtecek olursak 3200-3600 Tl/ton arasında değişmektedir. Bu maliyet değeri; tarlanın kira olup olmamasına, büyüklüğüne, su temini ve sulama yöntemine, gübre fiyatlarına, işçilik ücretlerine, girdilerin temin zamanına, çiftçinin kendi makine ve ekipmanına sahip olup olmamasına, fabrikaya veya tesellüm yerine uzaklığına ve dekardan alınan verimine göre değişmektedir. Bir dekardan alınan verim Konya ortalaması 6.5 ton civarındadır. Üretici birim alandan daha az verim alırsa ürün maliyeti yükselmekte ve daha fazla verim alırsa da ürün maliyeti düşmektedir.

Konya Ovası Türkiye'deki şeker pancarı üretiminin tek başına %35'ini ve ülke şeker üretiminin ise %40'ını karşılamaktadır. Şeker pancarı yüz binlerce çiftçi ailesi için en önemli nakit gelir ve geçim kaynaklarından biridir.

13 Ekim 2026 tarihinde yapılan açıklamaya göre, TÜRKŞEKER'in 2026-2027 üretim yılı için yüzde 16 polar şeker içeren A kotası pancar alım fiyatı, kota tamamlama primi dâhil ton başına 3.720 TL olarak bildirilmiştir. Geçmiş yılara bir bakacak olursak aşağıda tabloda da görüleceği üzere şeker pancarı bedelinde bir önceki yıla göre en az oranda artış bu kampanya döneminde yapılmıştır.

Yıllara Göre Şeker Pancarı Fiyatı ve Artış Oranları

Üretim sezonu boyunca üretim girdilerinde yaşanan önemli artışların yanı sıra, TÜİK tarafından açıklanan enflasyon oranının %32 civarında olması, şeker pancarı üreticilerinin üretim maliyetlerini önemli ölçüde artırmıştır. Özellikle gübre, mazot, tohum, sulama ve işçilik gibi temel girdilerdeki fiyat artışları, üreticilerin ekonomik açıdan karşı karşıya kaldığı güçlükleri daha da artırmaktadır. Ülkemiz şeker sanayisi açısından stratejik öneme sahip bir endüstri bitkisi olan şeker pancarı üretiminin sürdürülebilirliğinin sağlanması ve üreticilerin üretimden uzaklaşmasının önlenmesi için açıklanan alım fiyatının üreticilerin beklentilerini karşılaması büyük önem taşımaktadır. Ancak açıklanan fiyatın beklentilerin altında kalması ve yapılan fiyat artışının geçmiş yıllarla karşılaştırıldığında daha düşük düzeyde olması, üreticilerde ciddi bir memnuniyetsizlik oluşturmuştur.

Şeker pancarı üretiminde sürdürülebilirliğin sağlanması ve üreticilerin artan üretim maliyetlerini karşılayabilmesi için alım fiyatının ekonomik koşullara uygun düzeyde belirlenmesi büyük önem taşımaktadır. Bu nedenle üreticiler, 13.10.2026 tarihinde açıklanan şeker pancarı alım fiyatının; artan üretim maliyetleri ve mevcut ekonomik şartlar dikkate alınarak yeniden değerlendirilmesini, fiyat artışının en azından enflasyon oranında, geçmiş yıllarda olduğu gibi mümkünse daha yüksek bir oranda artırılmasını beklemektedirler.