Değerli üreticiler son yıllarda bazı ilçelerimizde yetiştirilmekte olan Çekirdek Kabağının sadece çekirdeği için yetiştirildiği görülmektedir. Kabakta çekirdeğin oranı %1-4 arasında değişmektedir. Kuru tarımda daha az ve sulanan alanlarda daha yüksek verim alınan üründe arazinin verim ve bakım durumuna göre bir dekardan 5-8 ton toplam kabak hasadı yapılmakta 40-150 kg kadar çekirdek alınmaktadır. Bu günlerde çekirdeği için yetiştirilen kabak hasadı yapılmakta ve çekirdekleri açık alanlarda kurutulmaktadır. Hasat sonrası tarlalarda kabağın çekirdeği alınarak kalan meyvesi tarlaya sıralar halinde bırakılmaktadır, bu meyvelerin sıralarını tarlada görmekteyiz. Bu meyve atığı yem olarak değerlendirilmelidir.

2025 yılı için çerezlik kabak (kabak çekirdeği) konusunda TÜİK'te ürün “Kabak (çerezlik)” olarak verilmekte iken Tarım ve Orman Bakanlığı verilerine ve bazı kaynaklarda ise “kabak çekirdeği üretimi” şeklinde verilmektedir.

Tarım ve Orman Bakanlığı'nın 2025 bitkisel üretim istatistiklerinde Türkiye'nin çerezlik kabak üretimi 2024 yılında 70.891 ton ve 2025 yılında 99.347 ton olarak verilmektedir. Görüldüğü gibi bir yıl öncesine göre önemli bir artış olmuştur.

2025 yılı Tarım ve Orman Bakanlığı il müdürlüğü verilerine göre; Nevşehir, Kayseri, Konya, Aksaray ve Eskişehir önemli üretim merkezleridir.

Nevşehir'de 2025 hasat döneminde ilin üretiminin 2025 yılında da yüksek olduğu belirtilerek 2024 yılında 221.350 da alanda 23.670 ton üretim yapılmış ve Türkiye üretiminin yaklaşık %34'ü Nevşehir'den sağlanmıştır.

Konya, çerezlik kabak üretiminde Türkiye'nin önde gelen illerinden birisidir. 2024 verilerine göre Konya'da 58.362 dekar alanda 7.544 ton üretim yapılmıştır. Bunun çok önemli bölümü Çumra'dadır: Konya ilinde Çumra çok önemli kabak çekirdeği üretimi yapılan ilçe olup Çumra’da ekim alanı 31.092 da ve üretimi 4.353 ton kadardır.

Konya’da Çerezlik kabak ekim alanının yaklaşık %53'ü, Konya üretiminin yaklaşık %58'i ve Türkiye üretiminin yaklaşık %6'sı yalnızca Çumra'da üretilmektedir. Dolayısıyla Çumra, Türkiye'nin önemli çerezlik kabak üretim merkezlerinden biridir. Konya’nın kabak çekirdeği üretiminin yaklaşık %58’ini Çumra’da, Çumra ilçesinde de en çok üretim İçeriçumra’da yapılmaktadır. Konya genelinde ve Çumra’da yetiştirilen kabaktan çekirdek alındıktan sonra kabağın %96-99 gibi büyük bir kısmını oluşturan meyve atıkları tarlada kalmaktadır. Bu atıklar hayvan yemi olarak değerlendirilmelidir.

Yem; “Hayvanın yaşama ve verim ihtiyacını madde ve enerji bakımından karşılamak amacıyla belli sınır ve şartlarda yedirildiği zaman hayvan sağlığına zararlı olmayan, hayvanlar tarafından faydalanılabilecek durumdaki organik ve inorganik maddeler veya bunların karışımlarıdır”. Yemin tarifinde olduğu gibi kabak atıkları da içerik bakımından yem olarak değerlendirilmeye uygun olduğundan ve ülkemizde mevcut yem açığı da olduğundan yem olarak kullanılmalıdır. Böyle bir değerlendirme ülkemizdeki yem açığının kapatılmasına da katkı sağlamış olacaktır.

Çekirdeğin 15-20 katı kadar kabak atığı Konya ilinde yaklaşık 90.000 ton ve Çumra ilçesinde ise yaklaşık 35.000 ton artık tarlada bırakılmaktadır. Kabak meyveleri tarlada bırakılma yerine %15 oranında meyve; buğday ve mısır sapı atıklarıyla silaj yapılarak hayvan beslemede değerlendirilmelidir. Yapılan çalışmalar karışım silajının iki ay sonra bunun besleyici bir silaj olarak yedirilebileceğini ortaya konulmuştur. Başka bir araştırmacı; % 80 kabak artığı, %17 saman, %1.6 kepek, %1 Melas ve %0,4 Üre karışımı yem olarak kullanıldığında ortalama 31 kg süt verimi olan Holstein ineklerde mısır silajı ile %30 ve %60 oranında yer değiştirmesi halinde bir farklılık bulmamışlardır.

Kabak bitki artığının besin madde içeriğinde; % 14 Kuru madde, % 18 Ham protein, % 18 Ham sellüloz, % 27 NDF, %4.6 Kalsiyum ve %0,5 Fosfor bulunmaktadır. Atığın sindirilebilirlik oranı % 76’dır (www.Feedipedia.org). Kabak total fenolik bileşikler yönünden de çok zengindir. İçerisinde yağ ve şeker vardır. Böyle besin maddelerince zengin ve sindirilebilirlik oranı yüksek olan kabak meyvesinin hasatta toplanarak (meyveyi toplayan hasat makineleri de var) atık olarak tarlada bırakılması yerine yem olarak kullanılması tavsiye edilmektedir.

Hasat sonrası sağlıklı kabak artıklarının tarlada bırakılıp uygun şekilde parçalanarak toprağa kazandırılması organik madde ve besin maddelerinin geri dönüşü açısından faydalıdır. Buna karşılık hastalıklı meyvelerin ve çok miktardaki artıkların kontrolsüz bırakılması hastalık, zararlı, koku ve yabancı ot sorunlarına yol açabilir. Özellikle hasat döneminde sıcaklığın ve meyvedeki nemlilik hastalıkların çoğalması ve yayılmasının uygun olması nedeniyle dikkatli davranılmalıdır. Tarlada hastalık veya yoğun zararlı görülmüşse, bu artıkların doğrudan toprağa karıştırılması doğru olmayabilir. Böyle durumlarda hastalık ve zararlının türüne göre artıkların tarladan uzaklaştırılması veya uygun şekilde bertaraf edilmesi gerekmektedir.

Üreticilerimiz kabağın çekirdeğini aldıktan sonra tarlada kalan atıkları sıra halinde bırakmamalı, hasat sonrası kısa zamanda 3-5 gün içinde meyve sıralarını dağıtarak toprağa karıştırmalıdır. Aksi halde beklenen fayda yerine hastalık ve zararlılar çoğalarak araziye zarar verilebilir, buna fırsat verilmemeli ve bu hususa dikkat edilmelidir. Atıkların yem olarak değerlendirilmesi böyle bir zararı da ortadan kaldırdığı için tercih edilmelidir.