Kabızlık, toplumda oldukça sık görülen ve çoğu zaman günlük yaşam alışkanlıklarıyla ilişkili bir sindirim sistemi problemidir. Ancak “Basit bir kabızlık” diye geçiştirilen bazı durumlar, altta yatan önemli bir hastalığın ilk işareti olabilir. Bu nedenle kabızlığın nedenini bilmek ve hangi durumlarda doktora başvurmak gerektiğini ayırt etmek önemlidir.
Kabızlık neden olur?
Kabızlığın en sık nedenlerinin başında yetersiz su tüketimi, liften fakir beslenme ve hareketsiz yaşam gelir. Özellikle sebze, meyve, baklagil ve tam tahılların az tüketilmesi bağırsak hareketlerini yavaşlatabilir.
Tuvalet ihtiyacını sürekli ertelemek de zaman içinde bağırsakların normal çalışma düzenini bozabilir. Bunun yanında seyahat, günlük rutinin değişmesi, stres ve yoğun çalışma temposu da kabızlığı tetikleyebilir. Bazı ilaçlar da önemli bir nedendir. Özellikle demir preparatları, bazı ağrı kesiciler, antidepresanlar ve bazı tansiyon ilaçları kabızlığa yol açabilir.
Bunun dışında tiroit bezinin yavaş çalışması, diyabet, bazı nörolojik hastalıklar ve bağırsak hareketlerini etkileyen çeşitli fonksiyonel bozukluklar da kabızlık nedeni olabilir.
Her gün tuvalete çıkmak şart mı?
Hayır. Sağlıklı bağırsak alışkanlığı kişiden kişiye değişebilir. Bazı insanlar günde birkaç kez, bazıları ise haftada birkaç kez dışkılayabilir. Burada önemli olan yalnızca sıklık değil; dışkının sertliği, aşırı ıkınma, tam boşalamama hissi ve kişinin normal düzenindeki değişikliklerdir. Özellikle daha önce düzenli olan bir kişinin bağırsak alışkanlığında yeni başlayan ve kalıcı hale gelen bir değişiklik dikkate alınmalıdır.
Kabızlık ne zaman ciddiye alınmalı?
Kabızlıkla birlikte makattan kanama, açıklanamayan kilo kaybı, şiddetli veya giderek artan karın ağrısı, sürekli şişkinlik, kusma, ateş veya belirgin halsizlik varsa mutlaka doktor değerlendirmesi gerekir. Özellikle 50 yaş sonrasında yeni başlayan veya giderek kötüleşen kabızlık daha dikkatli değerlendirilmelidir. Ailede kolon kanseri veya bağırsak polipleri öyküsü bulunması da önemlidir.
Bir başka önemli uyarı ise kabızlıkla birlikte gaz ve dışkı çıkaramama, karında belirgin şişme ve şiddetli ağrı gelişmesidir. Bu tablo basit bir kabızlıktan daha ciddi olabilir ve acil değerlendirme gerektirebilir.
Kabızlıktan korunmak için ne yapabiliriz?
İlk adım yeterli sıvı tüketmek ve günlük beslenmede lif miktarını artırmaktır. Sebze, meyve, kuru baklagiller ve tam tahıllar bağırsakların düzenli çalışmasına yardımcı olur. Ancak lif tüketimini birdenbire çok artırmak bazı kişilerde gaz ve şişkinliğe neden olabilir. Bu nedenle kademeli olarak artırmak ve yeterli su içmek gerekir. Düzenli yürüyüş ve fiziksel aktivite de bağırsak hareketlerini destekler. Ayrıca tuvalet ihtiyacını ertelememek ve mümkün olduğunca düzenli bir tuvalet alışkanlığı oluşturmak faydalıdır.
Son söz
Kabızlık çoğu zaman yaşam tarzı değişiklikleriyle düzeltilebilen bir problemdir. Fakat yeni başlayan, uzun süren, giderek artan veya alarm bulgularının eşlik ettiği kabızlık “normaldir” denilerek geçiştirilmemelidir. Bağırsaklarımız yalnızca sindirim sistemimizin bir parçası değildir; genel sağlığımız hakkında da önemli ipuçları verir. Vücudumuzun verdiği sinyalleri zamanında fark etmek, birçok hastalıkta olduğu gibi bağırsak hastalıklarında da erken tanının en önemli anahtarlarından biridir.
