“Körler çarşısında ayna satılmaz, sağırlar çarşısında gazel okunmaz; duyan olmaz,” der Mevlana’ya atfedilen bir söz. İnsan bazen bu sözü yaşaya yaşaya öğrenir. Anlatır, anlatır; karşısındaki duymaz. Gönlünü açar, derdini söyler; kimse hâlinden anlamaz. Sonunda sözler boğazında düğümlenir, insan da susmayı öğrenir.
Edebi olmayana edep öğretilmez. Çünkü edep, yalnızca güzel söz söylemek değildir; karşındakini incitmemek, hakkını gözetmek, haddini bilmektir. Edebi bilmeyen, kendisine yapılan iyiliği bile görmez; nezaketi zayıflık, sabrı çaresizlik sanır.
Halden anlamayana hâl anlatılmaz. İnsan, yaşamadığı acıyı kolayca küçümser. Birinin gözündeki yorgunluğu görmez, içindeki yükü bilmez. “Geçer,” der; oysa bazı dertler geçmez, yalnızca insanın içinde sessizce yer eder. Kimi zaman bir gönül, anlaşılmadığı için değil; anlaşılmayı beklemekten yorulduğu için kırılır.
Yol yordam bilmeyene de yol gösterilmez. Çünkü yol göstermek için önce dinlemek, sonra anlamak gerekir. Her öğüt herkese ulaşmaz; her uzatılan el tutulmaz. Bazen insan, kendisine açılan kapıyı görmez; bazen de bildiği yanlış yoldan dönmek istemez.
Bütün bunları yaşamak, insanın yüreğini yorar. Yine de kimsenin kabalığı bizi kaba, anlayışsızlığı bizi taş kalpli yapmasın. Herkese her şeyi anlatmak zorunda değiliz. Bazen susmak, insanın kendini korumasıdır. Bazen de en doğru söz, artık söylenmeyen sözdür.
Çünkü ayna görmeyene ayna satılmaz; gazel duymayana gazel okunmaz. Gönül kapısını kapatana da zorla girilmez. İnsan, sözünü anlayana söylesin; emeğini kıymet bilene versin. Zira bazı yorgunlukların ilacı, daha çok anlatmak değil; artık kendini yormamaktır. Dostlar..