Her yıl sonunda, yeni yıl için hedef belirleme ve yeni kararlar alma vaktidir. Ocak ayının ilk günlerinde mutfak dolapları yeniden düzenlenir, alışveriş sepetleri sağlıklı ürünlerle dolar, ajandalara büyük hedefler yazılır. Bunlar genellikle; “Bu yıl sağlıklı besleneceğim”, “Artık kilo vereceğim”, “Şekeri tamamen bırakacağım.” , ‘’Her gün spor yapacağım.’’ gibi iddialı ve büyük hedeflerdir. Ancak bu konuda istatistikler oldukça net: Yeni yıl hedeflerinin büyük bir kısmı maalesef şubat ayı gelmeden terk edilir. Peki sorun irade eksikliği mi, yoksa hedefleri yanlış belirlemek mi? Aslında sorun çoğu zaman koyduğunuz hedeflerde.
Davranış bilimi ve beslenme literatürü, kalıcı alışkanlık değişiminin ani ve keskin kararlarla değil, kademeli ve sürdürülebilir adımlarla mümkün olduğunu ortaya koyuyor. Bilimsel çalışmalar, davranış değişikliğinin sürdürülebilir olabilmesi için koyduğunuz hedeflerin daha esnek ve gerçekçi olması gerektiğini gösteriyor. Aksi hâlde beyin, süreci “tehdit” olarak algılayıp eski alışkanlıklara daha sıkı şekilde sarılabiliyor. “Tamamen şekeri bırakıyorum” ya da “her gün spor yapacağım” gibi hedefler, başlangıçta motive edici görünse de kısa sürede bilişsel yorgunluk ve davranışsal tükenmişlik yaratır. Bu noktada kişi, hedefe değil; hedefin yarattığı baskıya odaklanmaya başlar. Tartıdaki sayı, çoğu zaman hedeflerinizin merkezinde yer alır. Ancak yalnızca sonuç odaklı hedefler; süreç boyunca gösterdiğiniz ilerlemeyi görünmez kılar. Bunun yerine;
• Haftada 3 gün sebze ağırlıklı akşam yemeği hazırlamak
• Günde en az 2 litre su içmek
• Öğün atlamadan yemek
• Tatlıyı yasaklamak yerine porsiyonunu yönetmek gibi daha sürdürülebilir hedefler belirlemek oldukça etkilidir.
Bu hedefler tartıdan bağımsızdır ama metabolizmayı ve sağlığınızı doğrudan etkiler. Aynı zamanda kolaylıkla gerçekleştirebileceğiniz hedeflerdir.
Bunun aksine “ya hep ya hiç” düşüncesi genellikle sizi yarı yolda bırakır. Bir gün planınıza uyamadığınız zaman, pek çoğunuz hedefini tamamen bırakır ve başarısız olduğunu düşünür. Burada hedefiniz mükemmel bir uyun değil, %70-80 sürdürülebilirlik olmalıdır. Esnek hedefler, suçluluk duygusunu azaltır ve motivasyonunuzu korur.
Hadi gelin, hep birlikte bu yıl için sürdürülebilir beslenme hedefleri belirleyelim:
Diyetisyen Gözünden 5 Gerçekçi Yeni Yıl Beslenme Hedef
1. Her öğününüze bir lif kaynağı eklemek
2. Günlük su tüketiminizi kademeli olarak artırmak
3. Açlık–tokluk sinyallerinizi fark etmeye çalışmak
4. “Yasak’’ besinler yerine porsiyon kontrolü ve denge kurmayı öğrenmek
5. Tartıyı değil, beden sinyallerinizi takip etmek
Bu hedefler belki daha kolay görünebilir; ancak metabolik açıdan çok daha anlamlı ve uzun ömürlüdür Yeni bir yıl, sihirli bir başlangıç noktası değil. Değişim; pazartesi, ay başı ya da yılbaşı beklemeden, küçük ama tekrar edilebilir adımlarla başlar.
