Tarımsal üretimde hasat sezonunun tüm hızıyla başlaması, üretici cephesinde fiyatların yönünü aşağı çevirdi. Özellikle son dönemde yüksek seyreden mutfak enflasyonunu doğrudan etkileyecek olan bu gelişme, piyasalarda büyük bir merakla takip ediliyor. Tarım ve ormancılık sektörlerindeki fiyat değişimlerini ölçen endeks, haziran ayında son ayların en sert düşüşlerinden birine imza atarak piyasaları şaşırttı.
TARIM ÜRÜNLERİNDE AYLIK BAZDA SERT DÜŞÜŞ DİKKAT ÇEKTİ
Tarım dünyasındaki maliyet ve satış fiyatlarının genel seyrini ortaya koyan Tarım-ÜFE verileri, haziran ayında üreticinin elindeki ürün fiyatlarının ciddi oranda gerilediğini gösteriyor. Türkiye İstatistik Kurumu tarafından açıklanan resmi verilere göre, haziran ayında üretici fiyatlarında bir önceki aya kıyasla yüzde 9,02 oranında bir düşüş meydana geldi. Aylık bazda yaşanan bu belirgin gerileme, yaz bolluğunun tarlalara yansıdığının en somut göstergesi olarak kabul ediliyor. Ancak madalyonun diğer yüzüne bakıldığında, uzun vadeli fiyat artış trendinin halen gücünü koruduğu görülüyor.
Tarımsal üretici fiyatları, bir önceki yılın aralık ayına göre yüzde 7,73 oranında yükseliş kaydederken, yıllık bazda ise geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 9,55 oranında bir artış gösterdi. Üreticinin karşı karşıya kaldığı yıllık enflasyon baskısının halen hissedilir düzeyde olduğunu ortaya koyan bir diğer veri ise on iki aylık ortalamalar oldu. Bu kalemde yaşanan yüzde 37,44'lük artış, tarımdaki yıllık maliyet yükünün geçmiş aylardan devralınan etkilerle yüksek kalmaya devam ettiğini kanıtlıyor.
SEKTÖREL DAĞILIMDA EN ÇOK HANGİ ALANLAR UCUZLADI
Tarım sektörünün alt kırılımları incelendiğinde, aylık düşüş trendinin genele yayıldığı göze çarpıyor. Üretimin ana omurgasını oluşturan tarım ve avcılık ürünleri ile bunlara bağlı hizmetlerde, haziran ayında bir önceki aya göre yüzde 9,57 oranında bir gerileme kaydedildi. Bu sert düşüş, doğrudan doğruya tezgahlarda satılan taze meyve ve sebze fiyatlarının tarladaki maliyet düşüşünü tetiklediğini gösteriyor. Benzer şekilde ormancılık faaliyetlerinde de hafif bir gevşeme yaşandı ve ormancılık ürünleri ile ilgili hizmetlerde fiyatlar yüzde 2,14 oranında azaldı.
Su ürünleri ve balıkçılık sektöründe de yaz döneminin ve av yasaklarının getirdiği durağanlıkla birlikte sınırlı bir fiyat hareketi gözlendi. Balık ve diğer balıkçılık ürünleri ile bu sektöre destek sağlayan yan hizmetlerde haziran ayı itibarıyla yüzde 0,18 gibi oldukça küçük bir düşüş gerçekleşti. Bu durum, su ürünleri piyasasının yaz aylarında daha dengeli ve yatay bir seyir izlediğini ortaya koyuyor.
BİTKİSEL ÜRÜNLERDE MEVSİMSEL BOLLUK FİYATLARI AŞAĞI ÇEKTİ
Tarımsal üretimin en dinamik grubunu oluşturan bitkisel ürünlerde, mevsimsel geçişin etkisi çok net bir biçimde hissedildi. Tarla ve sera ürünlerinin piyasaya yoğun bir şekilde girmesiyle birlikte, tek yıllık yani uzun ömürlü olmayan bitkisel ürünlerin fiyatlarında yüzde 15,55 gibi çok yüksek bir azalış yaşandı. Ağaçta yetişen ve çok yıllık olarak sınıflandırılan uzun ömürlü bitkisel ürünlerde ise fiyatlar aylık bazda yüzde 10,30 oranında geriledi.
Bitkisel üretimdeki bu genel düşüş dalgasına karşın, hayvancılık sektöründe durum tamamen tersi bir grafik çizdi. Yem, enerji ve işçilik maliyetlerinin yüksek seyrettiği canlı hayvanlar ve hayvansal ürünler grubunda fiyatlar haziran ayında düşmek bir yana, bir önceki aya göre yüzde 1,49 oranında artış gösterdi. Bu durum, tarlada sebze ve meyve fiyatları ucuzlarken, hayvansal gıdalarda fiyat baskısının bir süre daha devam edebileceğine işaret ediyor.
YILLIK LİDER SEBZE OLURKEN AYLIK REKOR TROPİKAL MEYVELERDE
Detaylı ürün gruplarına bakıldığında, yıllık ve aylık bazda çok uç noktalarda fiyat hareketleri yaşandığı dikkat çekiyor. Son bir yıl içinde en büyük fiyat artışının yaşandığı alt grup, yüzde 60,71'lik devasa bir yükselişle sebze, kavun-karpuz, kök ve yumrular kategorisi oldu. Bu durum, tarlada mevsimsel düşüşler yaşansa bile yıllık bazda sebze grubunun hala tüketici ve üretici için oldukça yüksek bir fiyat seviyesinde bulunduğunu gösteriyor.
Diğer taraftan, haziran ayında üreticisini en çok üzen, tüketicisini ise sevindiren grup tropikal meyveler oldu. İthalat dengeleri ve hasat yoğunluğunun etkisiyle, aylık değişimin en yüksek düşüş gösterdiği alt grup yüzde 27,64 oranında bir azalışla tropikal ve subtropikal meyveler olarak kayıtlara geçti. Üreticide yaşanan bu büyük fiyat dalgalanmalarının, önümüzdeki haftalarda şehirlerdeki market ve pazar tezgahlarına ne ölçüde yansıyacağı ise merak konusu olmaya devam ediyor.
