Türkiye genelinde konut piyasası son üç aylık zaman diliminde oldukça hareketli ve dalgalı bir süreçten geçti. Mayıs ayında ülke genelinde ortalama konut kirası 25599 lira seviyesindeyken ağustos ayına gelindiğinde bu rakam hızla 28402 liraya tırmandı. Yaz aylarının gelmesiyle birlikte ev arayan insan sayısındaki belirgin artış doğrudan ilanlara yansıdı ve piyasada ciddi bir yukarı yönlü ivme kaydedildi. Yapılan son hesaplamalara ve endeks verilerine göre bu dönemsel artış oranı %11,0 civarında gerçekleşti.
Yeni bir eve taşınma planı yapan vatandaşlar yükselen maliyetler nedeniyle bütçelerini yeniden gözden geçirmek zorunda kaldı. Yaz dönemi boyunca yaşanan bu hızlı yükseliş ev sahipleri ile kiracılar arasındaki ekonomik dengeleri de kökten değiştirdi. İstanbul ve Ankara gibi büyükşehirler başta olmak üzere birçok noktada kiralık konut bulmak hem oldukça zorlaştı hem de harcamalar katlandı. Gayrimenkul uzmanları bu tablonun temel sebebinin dönemsel taleplerin üst üste yığılmasından kaynaklandığını açıkça belirtti.
Üniversite Öğrencilerinin Piyasaya Etkisi
Yükseköğretim kurumları sınav sonuçlarının ilan edilmesiyle birlikte öğrenci hareketliliği ülke genelinde en üst seviyeye ulaştı. Özellikle büyük şehirlerde okumayı kazanan binlerce genç temmuz ve ağustos aylarında kiralık ev arayışına büyük bir hız verdi. Bu durum özellikle 1+1 ve 2+1 daire tipolojilerine olan talebi aniden patlattı ve piyasayı ısıttı. Üniversitelere ve kampüslere yakın konumlarda bulunan kiralık konutlar kısa süre içinde tamamen tükenme noktasına geldi.
Öğrencilerin eylül ayı yaklaşırken ev bulma zorunluluğu ev sahiplerinin fiyat politikasını da doğrudan etkiledi. Talebin bu denli yoğunlaşması ilan sitelerindeki rakamların hızla yukarı tırmanmasına zemin hazırladı ve fiyatları tetikledi. Pek çok öğrenci bütçesini aşan rakamlarla karşı karşıya kalırken aileler de bu süreçte ekonomik olarak oldukça zorlandı. Özellikle Eskişehir Samsun ve Sakarya gibi önemli öğrenci kentlerinde bile kiralar rekor seviyelere fırladı.
Kamu Ve Özel Sektör Tayin Dönemleri
Yaz ayları sadece eğitim camiasını değil iş dünyasını ve kamu personelini de hareketlendiren kritik bir dönem oldu. Devlet memurları ile özel sektör çalışanlarının tayin ve atama işlemleri ağırlıklı olarak haziran ile ağustos ayları arasına denk geldi. Şehir değiştirmek zorunda kalan binlerce çalışan aileleriyle birlikte yeni yerleşim yerlerinde acil olarak kiralık konut arayışına koyuldu. Bu durum gayrimenkul piyasasında çok güçlü bir talep dalgası yaratarak dengeleri sarstı.
Kurumsal atamaların ve tayinlerin bu kadar yoğun olduğu bir dönemde kiralık konut stokunun yetersiz kalması fiyatların artmasını körükledi. İnsanlar çok kısa süre içinde ev bulmak zorunda olduğu için ev sahiplerinin belirlediği yüksek rakamları mecburen kabul etmek zorunda kaldı. Yaz tatili fırsatını değerlendiren aileler de çocuklarının okulu aksamasın diye bu aylarda taşınmayı tercih etti. Bütün bu faktörler birleşince kiralık ev piyasasında üç ay içinde çok büyük bir maliyet artışı görüldü.
Şehirlere Göre Güncel Kira Dağılımı
Temmuz dönemi verileri detaylı bir şekilde incelendiğinde Türkiye genelinde en düşük ortalama 1+1 daire kirasının Eskişehir şehrinde görüldüğü tespit edildi. Bu kentte ortalama bir dairenin kirası 15276 lira olarak kayıtlara geçti ve en ekonomik şehir oldu. Eskişehir’i 15978 lirayla Samsun ve 16494 lirayla Sakarya takip etti. Anadolu’daki diğer şehirlerde de benzer şekilde 18000 lira bandında seyreden kira fiyatları dikkatlerden kaçmadı.
Listenin diğer ucunda ise megakent İstanbul yer aldı ve en pahalı 1+1 daire kirası 35912 lira olarak ölçüldü. İstanbul’u 28390 lirayla başkent Ankara ve 23813 lirayla İzmir izledi. Antalya ve Kocaeli gibi turizm ve sanayi illerinde de 1+1 kiraları 22000 liranın üzerine çıktı. Ülke genelinde yedi farklı şehirde ise 1+1 daire kiraları hâlâ 20000 liranın altında kalmaya devam etti.
Kaynak: Zeki Ersin Yıldırım
