Türkiye Büyük Millet Meclisine sunulan yeni yasa teklifiyle birlikte, teknolojik ürün satışlarından tahsil edilen bandrol payının doğrudan emekli vatandaşların refahını artırmak üzere kullanılması hedefleniyor. Satın alınan cep telefonları, bilgisayarlar, tabletler ve televizyonlar gibi ses ile görüntü aktarımı sağlayan tüm cihazların etiket fiyatı içerisinde yer alan bu ek ödeme, uzun yıllardır kamu yayıncılığı bünyesinde değerlendiriliyordu. Hazırlanan taslak kanun maddesiyle birlikte, söz konusu fonun tamamen emekli maaşlarına destek fonu olarak dönüştürülmesi talep edilmektedir.
Söz konusu bandrol ödemesi, tüketiciler tarafından ayrı bir fatura kalemi olarak görülmemekte, doğrudan ürünün nihai satış bedeline dahil edilmektedir. Vatandaşların alışveriş esnasında farkına dahi varmadan ödediği bu meblağ, teknolojik cihazların maliyetini doğrudan yukarı çekmektedir. Yasa teklifini hazırlayan milletvekilleri, toplumun geniş kesimlerini ilgilendiren bu fonun, asli heacama alanının dışına çıkarılarak daha hayati bir alana, yani geçim sıkıntısı yaşayan emeklilere yönlendirilmesi gerektiğini savunmaktadır.
Uygulamanın Dolaylı Bir Vergi Yüküne Dönüştüğüne Dair Sert Eleştiriler Yasa Gerekçesinde Yer Aldı
Yasa teklifinin detaylarında mevcut sistemin vatandaşlar üzerindeki mali etkileri kapsamlı biçimde ele alındı. İnternete erişim sağlayan her türlü akıllı cihazdan, vatandaşların kamu yayınlarını takip edip etmediğine bakılmaksızın otomatik olarak kesinti yapılmasının tüketici haklarıyla bağdaşmadığı ifade edildi. Özellikle eğitim ve iş amacıyla kullanılan teknolojik ekipmanlar üzerindeki bu maliyet artışının, uygulamada gizli bir vergi yüküne dönüştüğü vurgulandı.
Tüketicilerin temel ihtiyaç maddesi haline gelen iletişim ve bilişim araçlarını satın alırken karşılaştığı bu maliyetin adaletli bir yapıda olmadığı hususuna dikkat çekildi. Yayıncılık faaliyetlerinin finansmanı gerekçesiyle toplanan kaynakların, dijital çağın getirdiği gereksinimler doğrultusunda yeniden tanımlanması gerektiği kaydedildi. Bu doğrultuda, söz konusu gelirin kamu yararı doğrultusunda en çok ihtiyaç duyan kesimlere aktarılmasının sosyal devlet ilkesine daha uygun olacağı belirtildi.
Bandrol Hasılatı Son 8 Yıllık Dönem İçerisinde 25 Kattan Fazla Büyüme Gösterdi
Meclise sunulan gerekçe dosyasında paylaşılan resmi rakamlar, toplanan gelirin boyutunu net bir şekilde ortaya koyuyor. 2016 yılında henüz 1 milyar TL seviyesine dahi ulaşamamış olan toplam bandrol geliri, 2024 yılı itibarıyla 25,8 milyar TL sınırını aşmış durumdadır. İlgili kurumun mali yapısı incelendiğinde, kasaya giren her 10 TL değerindeki gelirin 8 TL’den fazlasının doğrudan vatandaşların satın aldığı elektronik eşyalardan sağlandığı görülmektedir.
Kısa süre içerisinde devasa boyutlara ulaşan bu finansal havuzun büyüklüğü, emekliler için önemli bir gelir kapısı olma potansiyeli taşıyor. Cihaz satış rakamlarının ve fiyatlarının yükselmesiyle paralel olarak artan bandrol gelirleri, her geçen gün genişleyen bir bütçe hacmine işaret ediyor. Teklif sahipleri, bu devasa kaynağın tek bir kuruma aktarılması yerine milyonlarca emeklinin yaşam kalitesini doğrudan etkileyecek bir fona dönüştürülmesini öneriyor.
Yıllarca Ülke Ekonomisine Hizmet Eden Emeklilerin Yaşam Koşullarının Düzeltilmesi Hedefleniyor
Teklif metninde emekli vatandaşların çalışma hayatları süresince üretime sundukları katkılar ve ödedikleri primler hatırlatıldı. Yıllarca ödedikleri vergilerle sosyal güvenlik sisteminin ve devlet bütçesinin ayakta kalmasını sağlayan bu kesimin, ömrünün son döneminde insanca yaşayabileceği bir gelir seviyesine ulaştırılmasının anayasal bir sorumluluk olduğu aktarıldı.
Bu gelirin emeklilere aktarılmasıyla birlikte toplumsal dayanışmanın ve gelir adaletinin güçleneceği ifade ediliyor. Özellikle enflasyon karşısında alım gücü düşen emeklilerin kayıplarının telafi edilmesi açısından bandrol fonunun kritik bir işlev görebileceği düşünülmektedir. Bu adımın hayata geçmesi halinde, devlet bütçesine ek bir yük getirilmeden mevcut bir kaynağın yer değiştirilmesiyle çözüm üretilmiş olacağı savunuluyor.
Yasa Teklifinin Yasalaşma Süreci Ve Meclisteki Dengeler Sonucu Belirleyecek
Gündeme gelen yasal düzenlemenin emekli maaşlarına tam olarak nasıl yansıtılacağı komisyon aşamasında netlik kazanacak. Toplanan tutarların aylık maaşlara ilave bir destek ödemesi olarak mı ekleneceği yoksa yılda birkaç kez toplu ikramiye şeklinde mi dağıtılacağı hususu, milletvekillerinin yapacağı görüşmeler sonucunda kararlaştırılacak.
Ancak parlamentodaki yasama süreçleri göz önüne alındığında, muhalefet kanadından gelen tekliflerin komisyon gündemine alınma oranı oldukça düşük seyrediyor. Bu nedenle hazırlanan metnin doğrudan kanunlaşarak yürürlüğe girmesi, Meclis çoğunluğunu elinde bulunduran siyasi grupların alacağı tavra bağlı bulunuyor. Düzenleme komisyondan geçip Genel Kurulda kabul edilmediği takdirde yasama dönemi sonunda kadük kalma riskiyle karşı karşıya bulunuyor.
Emekli Vatandaşların Asıl Beklentisi Yeni Yılda Yapılacak Olan Maaş Düzenlemelerine Odaklandı
Bandrol gelirlerine ilişkin bu çıkış Mecliste geniş yankı bulurken, emeklilerin asıl odağında önümüzdeki ocak ayında gerçekleştirilecek maaş artışları yer alıyor. SSK ve Bağ-Kur kapsamındaki emeklilerin zam oranları, yılın ikinci yarısındaki %6 aylık enflasyon verilerinin toplamı doğrultusunda netleşecek.
Bunun yanı sıra taban emekli aylığının yukarı çekilmesi için de ayrıca yasal bir düzenlemenin Meclis Genel Kurulundan geçmesi şart koşuluyor. Elektronik cihaz bandrol gelirlerinin emeklilere devredilmesi yönündeki bu teklif ise parlamentoda alternatif finansman kaynaklarının arandığı bir dönemde önemli bir tartışma başlığı olarak varlığını koruyor.
Kaynak: Zeki Ersin Yıldırım
