Kamuda sendikal faaliyet yürüten devlet memurlarını doğrudan ilgilendiren oldukça kritik bir hukuki gelişme yaşandı. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Çalışma Genel Müdürlüğü tarafından yayımlanan yeni görüş yazısı, sendika yöneticilerinin ücretsiz izin haklarını kullanma biçimine yönelik radikal bir düzenlemeyi beraberinde getirdi. Milli Eğitim Bakanlığına iletilen resmi yazıda, sendika yöneticiliği görevini sürdüren memurların aylıksız izinlerini parçalı şekilde kullanmalarının hukuken mümkün olmadığı net bir dille beyan edildi.
Söz konusu karara göre, kendi rızasıyla aylıksız iznini sonlandırarak kurumundaki mesaisine geri dönen bir sendika yöneticisi, aynı yöneticilik dönemi içerisinde tekrar ücretsiz izne ayrılamayacak. Kamu idarelerinde görev yapan çok sayıda sendikacıyı yakından ilgilendiren bu resmi değerlendirme, özellikle eğitim ve sağlık gibi kitlesel istihdamın yoğun olduğu sektörlerde geniş bir akis uyandırdı. Bu çerçevede sendika yöneticilerinin göreve dönüş kararlarını alırken çok daha temkinli hareket etmeleri gerekecek.
Milli Eğitim Bakanlığına Yapılan Yoğun Başvurular Süreci Başlattı
Gelişmelerin merkezinde, Milli Eğitim Bakanlığına kamu görevlisi sendika temsilcilerinden gelen çok sayıda dilekçe ve başvuru yer alıyor. Eğitim kurumlarında görev yapan yöneticiler, kendi talepleri doğrultusunda aylıksız izinlerini sonlandırıp okullarındaki derslerine ve görevlerine geri döndükten bir süre sonra yeniden ücretsiz izne ayrılmak istediklerini bildirdi. Başvuru sahipleri bu yöndeki taleplerine hukuki dayanak olarak, 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanununda 2012 yılında gerçekleştirilen mevzuat değişikliğini sundu.
Bakanlık bünyesinde ortaya çıkan bu belirsizlik ve hukuki tereddütler üzerine konu Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına taşındı. Milli Eğitim Bakanlığı hazırladığı resmi yazıda iki temel sorunun yanıtlanmasını talep etti. İlk olarak kendi isteğiyle iznini kesip göreve başlayanların tekrar izin alıp alamayacağı soruldu. İkinci olarak ise atama, görev yeri değişikliği gibi kendi iradesi dışındaki idari nedenlerle izni kesilenlerin durumu gündeme getirildi.
Mevzuattaki Tarihi Değişiklik Ve Bakanlığın Resmi Yorumu
Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanununun 18. maddesi uyarınca, sendika ve şube yönetim kurullarına seçilen memurlar 30 gün içerisinde idarelerine bildirimde bulunuyor. Yazılı talepte bulunan yöneticiler görev süresi boyunca aylıksız izinli sayılırken, talepte bulunmayanlar ise kurumlarındaki asli görevlerine devam edip haftada 1 gün izinli sayılıyor. Geçmiş yıllarda bu başvurunun mutlaka seçilme tarihinden itibaren 30 gün içinde yapılması zorunluluğu bulunuyordu.
Ancak 04 Nisan 2012 tarihli ve 6289 sayılı Kanun düzenlemesiyle metindeki 30 gün sınırlaması kaldırıldı. Böylelikle yöneticilere seçildikten sonraki herhangi bir tarihte de ücretsiz izin talebinde bulunma imkanı tanındı. Çalışma Bakanlığı yayımladığı son görüş yazısında, 2012 yılındaki bu değişikliğin sadece ilk başvuru zamanını esnettiğini, izni bölüp parçalı olarak yeniden kullanma hakkı vermediğini vurguladı. Kendi isteğiyle göreve dönen yöneticinin aynı dönemde yeniden aylıksız izin istemesinin hukuken imkansız olduğu belirtildi.
Zorunlu Atama Ve Nakil Durumlarında Kapı Açık Bırakıldı
Çalışma Bakanlığı, iznin bitiş sebebi yöneticinin kendi iradesine dayanmıyorsa süreçte tam tersi bir tutum sergileneceğini açıkladı. Atama, yer değiştirme, kurum içi reorganisation veya benzeri idari zorunluluklar sebebiyle göreve dönmek durumunda kalan yöneticilerin hak kaybına uğramayacağı ifade edildi. Bu tür durumlarda kamu görevlisinin izinden yararlanma iradesinin ortadan kalkmadığı kabul ediliyor.
Dolayısıyla idari kararlarla görev yeri değişen ya da il dışına atanan bir sendika yöneticisi, yeni görev yerinde yöneticilik sıfatı devam ettiği müddetçe tekrar aylıksız izin talebinde bulunabilecek. Bakanlık yetkilileri, buradaki temel ayrımın tamamen kamu görevlisinin kendi özgür iradesinin varlığına veya yokluğuna dayandığının altını çiziyor. İrade dışı gelişen idari süreçlerde kamu çalışanının mağdur edilmemesi hedefleniyor.
Kamu Görevlileri Ve Sendikalar İçin Yeni Dönem Planlaması
Açıklanan resmi görüşle birlikte aylıksız izin kullanan kamu çalışanlarının stratejik kararlar alması gerekecek. Kendi isteğiyle görevine geri dönen bir sendikacı, seçildiği yöneticilik süresi tamamlanana kadar bir daha ücretsiz izne ayrılamayacak. Bu kişiler sadece haftada 1 gün kurumlarından izinli sayılma hakkını sürdürebilecek. Ancak gelecek seçim döneminde yeniden yönetici seçilmeleri halinde sıfırdan aylıksız izin talebinde bulunabilecekler.
Hukuk uzmanları ve çalışma hayatı temsilcileri, Çalışma Bakanlığının bu yaklaşımının tüm kamu kurum ve kuruluşları için emsal teşkil edeceğini ifade ediyor. Tüm kamu idarelerinin benzer nitelikteki başvurularda bu görüş doğrultusunda işlem tesis edeceği öngörülüyor. Bu nedenle sendika organlarında görev alan devlet memurlarının kariyer ve izin planlamalarını bu yeni hukuki tabloyu dikkate alarak yapmaları büyük önem taşıyor.
Kaynak: Zeki Ersin Yıldırım
