Türkiye Büyük Millet Meclisi Adalet Komisyonunda uzun saatler süren yoğun mesainin ardından kabul edilen tarihi yasa teklifi, iç siyasette ve hukuki alanda yepyeni bir dönemin kapısını aralıyor. Kamuoyunda geniş yankı uyandıran bu hukuki adım, terör örgütünün tamamen tasfiye edilmesi ve silahların teslim alınması şartına bağlı olarak yürütülecek karmaşık bir erteleme ve denetim mekanizmasını hayata geçirmeyi hedefliyor. Yasalaşma yolunda dev bir adım atan metin, adli süreçlerden koruma tedbirlerine, üst düzey idari mekanizmalardan hak yoksunluklarının kaldırılmasına kadar pek çok alanda köklü yenilikler içeriyor.
MİLLİ GÜVENLİK KURULU KARARI TEMEL ŞART OLACAK
TBMM Adalet Komisyonundan geçen yasal metnin uygulanabilmesi son derece somut ve kesin bir şarta bağlanmış durumda. Düzenlemenin yürürlüğe girmesi ve kişilerin bu imkanlardan yararlanabilmesi için öncelikle ilgili örgüt ile bağlantılı tüm oluşumların fiili varlığına son verdiğinin devletin güvenlik birimlerince tespit edilmesi gerekiyor. Bu tespitin ardından Milli Güvenlik Kurulu tarafından verilecek teyit kararının Resmi Gazete'de yayımlanması, tüm hukuki çarkların işlemesi için anahtar rol oynayacak.
Yayım aşamasından sonra başlatılacak soruşturmalar doğrudan özel olarak oluşturulacak idari Kurulun iznine tabi tutulacak. Süreç kapsamında yürütülen soruşturma ve kovuşturmalar ile verilmiş olan mahkumiyet kararlarının infazı belirli sürelerle askıya alınacak. Ancak bu erteleme kararları sınırsız bir af anlamına gelmiyor. Erteleme dönemi boyunca ilgili suç dosyaları ile deliller özenle muhafaza edilecek ve ceza zamanaşımı süreleri tamamen durdurulacak. Suça konu olan malvarlığı değerleri ve eşyalar hakkında ise tasfiye kararı verilerek doğrudan Hazineye aktarılacak.
CEZASIZLIK ALGISINI ÖNLEYEN KADEMELİ ERTELEME MODELİ
Kabul edilen tasarıda suçların niteliğine ve verilen ceza miktarlarına göre kademeli bir erteleme takvimi öngörülüyor. Kasten öldürme suçları ile belirli tarihlerden önce işlenmiş ağır müebbet gerektiren ağır fiiller kesinlikle bu erteleme kapsamının dışında tutuluyor. Kapsama giren diğer fiillerde ise kanundaki ceza üst sınırı esas alınarak iki farklı zaman dilimi uygulanacak:
- Üst sınırı 15 yıl veya daha az hapis cezasını gerektiren fiillerde soruşturma, kovuşturma ve infaz süreçleri 5 yıl süreyle askıya alınacak.
- 15 yıldan fazla hapis, müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet gerektiren ağır suçlarda ise bu erteleme süresi 10 yıl olarak uygulanacak.
Şüpheli veya sanıklar hakkında önceden verilmiş tutuklama ya da adli kontrol gibi koruma tedbirleri yetkili yargı mercileri tarafından yeniden ele alınacak. Şartların oluşması durumunda bu kısıtlamaların kaldırılması gündeme gelebilecek. Yargıtay veya bölge adliye mahkemelerindeki inceleme safhasında bulunan dosyalar için ise bozma kararları verilecek.
ÖZEL KAYIT SİSTEMİ VE DENETİM MEKANİZMASI
Hukuki süreçlerin şeffaf ve güvenli bir şekilde takibi amacıyla erteleme kararlarına özel kapalı bir kayıt sistemi kuruluyor. Bu sistemdeki veriler her önüne gelenle paylaşılmayacak; sadece yürütülen adli bir soruşturma veya kovuşturma kapsamında hakim, mahkeme ya da Cumhuriyet savcılarının resmi talebi üzerine erişime açılacak.
Erteleme süresi boyunca kişinin tekrar terör suçu işleyip işlemediği titizlikle takip edilecek. Eğer belirlenen 5 veya 10 yıllık erteleme süreleri içerisinde yeni bir terör suçu işlenirse, verilen erteleme kararı derhal iptal edilecek ve durdurulan yargılama veya infaz süreçleri kaldığı yerden devam edecek. Bu durumda kişi, yasanın sağladığı tüm hakları kaybedecek. Şayet belirlenen süreler boyunca hiçbir suça karışılmadan temiz bir sicil sergilenirse, dava dosyaları hakkında düşme kararı verilecek veya cezalar infaz edilmiş sayılacak.
ÜST DÜZEY YÖNETİM KURULUNA CUMHURBAŞKANLIĞI BAŞKALIĞI
Yasal düzenlemenin sahadaki uygulamasını, kurumlar arası koordinasyonu ve genel takibini yürütmek üzere en üst düzeyde bir idari yapı oluşturuluyor. Cumhurbaşkanlığı Adalet, Dışişleri, İçişleri ve Milli Savunma Bakanları ile MİT Başkanı, Genel Sekreterlik ve MGK Temsilcilerinin yer alacağı bu özel Kurul, sürecin her aşamasını yakından gözlemleyecek. Sürecin ilerleyişine göre idari, adli ve yasal yeni ihtiyaçlar için öneriler geliştirecek olan Kurul, alt komisyonlar vasıtasıyla sahayı anlık olarak izleyecek.
Süreç sadece idari kararlarla sınırlı kalmayacak, aynı zamanda milli iradenin tecelligahı olan TBMM de bu mekanizmanın merkezinde yer alacak. Meclis bünyesinde kurulacak özel bir İzleme Komisyonu, yapılan tüm çalışmaları, saha raporlarını ve gelişmeleri düzenli olarak denetleyerek tavsiye kararları üretecek. Kurul, Meclisi periyodik raporlarla bilgilendirmekle yükümlü kılınacak.
SİLAHLARIN TESPİTİ VE BAŞVURU ŞARTLARI
Sürecin en somut aşamalarından birini oluşturan silah ve mühimmat teslimi detaylı kurallara bağlandı. Örgüt mensuplarının beraberinde getirdiği veya yerini beyan ettiği tüm patlayıcı, silah, araç ve gereçler kayıt altına alınacak. İçişleri ile Milli Savunma Bakanlıkları, güvenlik birimlerinin görüşünü alarak teslim alma süreçlerinin teknik esaslarını belirleyecek.
Bu tarihi düzenlemeden yararlanmak isteyen kişilerin, MGK kararının Resmi Gazete'de yayımlanmasından itibaren 6 ay içerisinde yazılı başvuruda bulunması zorunlu tutuluyor. Başvurular Cumhuriyet başsavcılıklarına veya yetkilendirilen resmi kurumlara yapılabilecek. Ayrıca, yasa kapsamındaki görevleri yerine getiren kamu görevlileri ile yetkililerin, bu faaliyetleri nedeniyle hukuki, idari veya cezai açıdan sorumlu tutulamayacağı da yasal güvenceye bağlanmış durumda. Marathon niteliğindeki 17,5 saatlik komisyon görüşmelerinin ardından kabul edilen teklif, önümüzdeki günlerde Meclis Genel Kurulunda görüşülerek nihai karara bağlanacak.
