Kış mevsiminin yaklaşması ve soğuk havaların hissettirilmesiyle birlikte konutlarda doğal gaz kullanımı hız kazandı. BOTAŞ tarafından nisan ayından itibaren devreye sokulan kademeli fiyatlandırma modeli, yüksek tüketim gerçekleştiren meskenlerin fatura tutarlarına doğrudan etki ediyor. İklim koşulları ile geçmiş veriler doğrultusunda illere özel belirlenen sınır değerlerin geçilmesi, ev bütçelerinde dikkate değer değişimlere yol açıyor.
Metreküp bazındaki tüketim miktarlarına göre şekillenen yeni düzenleme, vatandaşların kış dönemindeki kullanım alışkanlıklarını doğrudan etkiliyor. Sıcaklık değerlerinin düşmesiyle birlikte kentsel alanlarda ısınma amacıyla çalıştırılan kombiler, hane halkının aylık harcama kalemleri arasında ilk sıralara yerleşiyor. Bu süreçte tüketim sınırlarını bilmek ve kullanımı dengelemek fatura büyüklüklerini kontrol altında tutabilmek adına kritik önem taşıyor.
Yeni Fiyatlandırma Düzenlemesinde Kademe Sınırları Ve Tarife Farkları
Kademeli tarife yapısında iki ayrı fiyat kademesi yer alıyor. BOTAŞ verilerine göre konut aboneleri için Kademe-1 metreküp birim fiyatı 10,62 TL olarak belirlenirken, Kademe-2 seviyesindeki metreküp fiyatı ise 18,00 TL seviyesine ulaşıyor. İki kademe arasındaki yaklaşık %69,5’lik maliyet farkı, faturanın genel toplamına oldukça yüksek bir oran şeklinde yansıyor.
Abonelerin nihai faturasına yalnızca yalın doğal gaz bedeli eklenmiyor. Birim fiyatların yanı sıra sistem kullanım bedeli, dağıtım payı ve yasal vergiler de nihai tutarın hesaplanmasında rol oynuyor. Bu durum, Kademe-2 fiyat seviyesine geçen meskenlerin faturalarında beklenenin üzerinde bir maliyet artışı yaşanmasına sebebiyet veriyor.
Tüketim Limitinin Aşılması Durumunda Toplam Hesaplama Yöntemi
Sistemin en çok dikkat çekici hususunu, belirlenen üst sınırın geçilmesi halinde izlenen hesaplama yöntemi oluşturuyor. Tüketim sınırı aşıldığında sadece sınırı geçen fazla miktar değil, söz konusu ay içerisindeki toplam kullanımın tamamı ikinci kademe birim fiyatından hesaplanıyor. Bu durum, sınırı az farkla aşan hanelerin dahi yüksek tarife grubuna dahil olmasına yol açıyor.
Söz konusu hesaplama mantığı nedeniyle tüketicilerin aylık Sayaç okuma tarihlerini ve kullanım miktarlarını yakından takip etmesi gerekiyor. Küçük miktardaki bir kullanım artışı, tüm fatura dönemi için geçerli olan birim fiyatı Kademe-2 düzeyine taşıdığından, toplam bedel üzerinde belirgin bir sıçrama meydana getiriyor.
Şehirlerin İklim Şartlarına Göre Değişen Aylık Tüketim İzinleri
Kademeli tarife modelinde tek tip bir sınır değer bulunmuyor. Türkiye genelinde illerin coğrafi yapısı, ortalama hava sıcaklıkları ve geçmiş yıllara ait tüketim istatistikleri incelenerek her şehir için ayrı bir Kademe-1 sınırı çiziliyor. Soğuk iklim yapısına sahip şehirlerde limitler daha yüksek tutulurken, ılıman bölgelerde bu sınırlar daha düşük seviyelerde kalıyor.
Sözgelimi Ankara'da Kademe-1 üst sınırı eylül ayında 40,69 metreküp, ekim ayında 76,86 metreküp, kasım ayında 161,63 metreküp ve aralık ayında 284,25 metreküp olarak uygulanıyor. İstanbul'da ise bu sınırlar eylülde 29,23 metreküp, ekimde 43,73 metreküp, kasımda 101,71 metreküp ve aralıkta 198,12 metreküp şeklinde sıralanıyor. İklim koşullarının daha sert geçtiği Erzurum gibi illerde ise aralık ayı limiti 319,60 metreküpe kadar yükseltiliyor.
Farklı Dönem Okumaları Ve Merkezi Sistem Binalardaki Hesaplama Detayları
Fatura kesim tarihlerinin iki farklı aya sarkması durumunda, abonelerin hak kaybına uğramaması adına günlük ortalama tüketim hesabı yapılıyor. Faturanın kapsadığı her ay için ayrı ayrı günlük limitler belirlenerek, kullanımın hangi aya ne kadar denk geldiği oransal biçimde tespit ediliyor ve kademe hesabı buna göre şekillendiriliyor.
Merkezi ısıtma sistemi kullanan çok daireli binalarda da benzer bir adalet mekanizması işletiliyor. Bina genelinde gerçekleşen toplam tüketim miktarı, binadaki bağımsız hane sayısına bölünerek hane başına düşen ortalama tüketim elde ediliyor. Elde edilen bu hane başı tüketim değeri üzerinden binanın Kademe-1 sınırını aşıp aşmadığı hesaplanıyor.
Kaynak: Zeki Ersin Yıldırım
