Küresel enerji piyasalarında son dönemde yaşanan askeri ve siyasi tırmanışlar petrol tedarik zincirinde ciddi aksamalara yol açtı. Orta Doğu bölgesinde Amerika Birleşik Devletleri ile İran arasında yeniden patlak veren sıcak temaslar Hürmüz Boğazı üzerindeki nakliyat güvenlik risklerini zirveye taşıdı. Bununla birlikte Doğu Avrupa cephesinde Ukrayna tarafından Rusya sınırları içerisindeki stratejik petrol rafinerilerine düzenlenen hava saldırıları küresel arz miktarını doğrudan olumsuz etkiledi. Dünya geneline yayılan bu belirsizlik ortamı emtia borsalarında ham petrol fiyatlarının ani bir sıçrama yaşamasına zemin hazırladı.
Uluslararası piyasalardaki bu yükseliş trendi ithalata bağımlı enerji pazarlarında anında hissedilmeye başlandı. Rafineri çıkış fiyatlarında yaşanan maliyet artışları iç piyasadaki dağıtım şirketlerinin ve bayi marjlarının yeniden hesaplanmasını zorunlu kıldı. Piyasada yaşanan oynaklık nedeniyle ham petrolün varil fiyatındaki her bir dolarlık artış yerel para birimleri üzerindeki baskıyı artırırken yakıt dağıtım kanallarına doğrudan maliyet olarak yansımaktadır. Son gelişmeler dünya genelinde enerji krizinin yeni bir boyuta evrildiğini açıkça göstermektedir.
Gece Yarısı Yansıyan Dev Artış Sürücüleri Sarstı
Küresel piyasalardan gelen olumsuz sinyallerin ardından ulusal ölçekteki akaryakıt dağıtım fiyatlarında beklenen düzenleme gece yarısı itibarıyla yürürlüğe girdi. Yakıt türlerine göre farklı oranlarda uygulanan bu son artış dalgası özellikle ticari taşıma yapan esnafı ve hususi araç sahiplerini oldukça zor durumda bıraktı. Pompa tabelalarına yansıyan rakamlar cumhuriyet tarihinin en yüksek seviyelerinden birine işaret ederken yakıt depolarını doldurmak sürücüler için ciddi bir mali yük haline geldi.
Düzenleme kapsamında motorinin litre fiyatına tek seferde 7,72 TL tutarında devasa bir zam eklendi. Benzin grubunda ise litre başına 2,48 TL tutarında bir fiyat artışına gidildi. Akaryakıt istasyonlarında gece saatlerinden itibaren geçerli olan bu yeni tarifelerle birlikte nakliye ve lojistik sektörünün ana girdisi durumundaki motorin fiyatı tarihi zirvesine ulaşmış oldu. Sosyal medyada ve kamuoyunda geniş yankı bulan bu zamlar gündelik hayatın en ana maddelerinden biri haline geldi.
Üç Büyükşehirde Tabela Fiyatları Rekor Kırdı
Fiyat artışlarının ardından Türkiye genelindeki dağıtım ağlarında yeni tarifeler tabelalara işlendi. Lojistik ve nakliye maliyetlerinin yanı sıra coğrafi konum nedeniyle illere göre ufak farklılıklar gösteren satış rakamları özellikle metropolitan kentlerde kritik psikolojik eşikleri aştı. Yakıt maliyetlerinin bu seviyeye gelmesi kent içi ulaşım tarifelerinden şehirler arası nakliye fiyatlarına kadar pek çok alanı doğrudan etkileyecek bir boyut kazandı.
İstanbul kent merkezinde Avrupa Yakası bölgesinde benzinin litresi 76,92 TL seviyesine tırmanırken motorinin litresi 88,88 TL olarak kayıtlara geçti. Anadolu Yakası tarafında ise benzin 76,77 TL ve motorin 88,76 TL üzerinden satılmaktadır. Başkent Ankara pazarında motorin fiyatı tam 90,00 TL seviyesine ulaşarak rekor kırarken benzin 77,87 TL oldu. Ege bölgesinin ticaret merkezi İzmir istasyonlarında ise benzin litresi 78,15 TL, motorin litresi ise 90,27 TL seviyesine tırmanarak en yüksek rakamlara ev sahipliği yaptı.
Piyasalardaki Fiyat Dalgalanması Enflasyonu Yükseltiyor!
Akaryakıt ürünlerine yapılan bu oranlardaki artışlar sadece araç sahiplerini ilgilendiren bir durum olmaktan çıkarak genel ekonomi üzerinde çarpan etkisi yaratmaktadır. Üretilen her türlü sanayi ve tarım ürününün tüketiciye ulaştırılmasında kullanılan nakliye araçlarının işletim maliyetleri doğrudan %20,0 ila %30,0 oranında yükselmektedir. Taşımacılık sektörünün bu maliyet artışını nihai ürün fiyatlarına yansıtması kaçınılmaz bir süreç olarak değerlendirilmektedir.
Ekonomi uzmanları enerji kalemlerine gelen bu tarz yüksek tutarlı zamların iğneden ipliğe tüm tüketim maddelerinde fiyat artışlarını tetikleyeceğini vurgulamaktadır. Tarladaki sebzenin hal binalarına ve ardından market raflarına taşınma maliyeti doğrudan arttığı için önümüzdeki dönemde genel tüketici enflasyonunda yukarı yönlü bir ivme beklenmektedir. Piyasaların dengelenmesi için küresel petrol fiyatlarındaki durulmanın beklenmesinden başka bir seçenek bulunmamaktadır.
Kaynak: Zeki Ersin Yıldırım
