Türkiye'de son yıllarda üniversitelerdeki maden mühendisliği bölümü öğrenci kaybederek kapanmaya devam ediyor. Maden mühendisliği bölümünün kapanma noktasına gelmesinin en büyük nedenlerinden biri ise, öğrencilerin bu bölümleri tercih etmemesi olarak öne çıkıyor. Konuyla ilgili değerlendirmelerde bulunan uzmanlar hem öğrenci tercihlerindeki değişimlere hem de sektörde oluşan mühendis açığına dikkat çekti.

2025 YILI MADEM MÜHENDİSLİĞİ TERCİH EDEN ÖĞRENCİ SAYISI

Bünyesinde maden mühendisliği bölümü barındıran üniversitelerde bölüme yerleşen öğrencilerin sayısı oldukça dikkat çekici! İşte bazı üniversitelerin 2025 yılı maden mühendisliği bölümü tercih eden öğrenci sayısı:

Afyon Kocatepe Üniversitesi 9, Çukurova Üniversitesi 11, Dicle Üniversitesi 21, İzmir Dokuz Eylül Üniversitesi 41, Eskişehir Osman Gazi Üniversitesi 31, Hacettepe Üniversitesi 40, İnönü Üniversitesi 2, İstanbul Teknik Üniversitesi 40, İstanbul Üniversitesi 40, Karadeniz Teknik Üniversitesi 16, Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi 21, Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi 4, Orta Doğu Teknik Üniversitesi 40, Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi 11 öğrenci. Gümüşhane Üniversitesi ve Şırnak Üniversitesi’ni ise bu bölümlerden hiç tercih eden olmadı. 2024 yılı verileri itibari ile, Türkiye genelinde sadece 55 maden mühendisliği mezunu verildiği belirtilirken, bu sayının sektörün ihtiyacının çok altında olduğu vurgulandı.

2024 YILI MADEN MÜHENDİSLİĞİ MEZUN SAYISI

İşte bünyesinde maden mühendisliği bulunan üniversitelerin 2024 yılında verdiği mezun sayısı:

Dokuz Eylül Üniversitesi 5, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi 5, Hacettepe Üniversitesi 9, İstanbul Teknik Üniversitesi 14, İstanbul Üniversitesi 6, Karadeniz Teknik Üniversitesi 5, Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi 3, Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi 1, Orta Doğu Teknik Üniversitesi 4, Şırnak Üniversitesi 2 ve Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi 1 mezun verdi. Afyon Kocatepe Üniversitesi, Çukurova Üniversitesi ve Dicle Üniversitesi’nde bölüm olmasına rağmen 2024 yılında mezun verilemedi!

KONYA TEKNİK ÜNİVERSİTESİ’NDE BÖLÜM ARTIK YER ALMIYOR

Birçok kolaylığı bakımından ‘öğrenci dostu şehir’ olmasıyla bilinen Konya’da bulunan Konya Teknik Üniversitesi’nde (KTÜN) de yer alan maden mühendisliği bölümü, ÖSYM’nin tercih kılavuzunda yalnızca 3 teknik üniversitede yer alan bölümlerden biriydi. Maden kaynakları açısından zenginliği, nüfus açısından Türkiye’nin 6. büyük ili olması nedeniyle maden mühendisine en fazla ihtiyaç duyan şehirlerden biri olan Konya’da bölüm kapatıldı! 1992 yılından bu yana eğitim veren KTÜN maden mühendisliği bölümü, 2019 yılından itibaren ÖSYM tercih kılavuzunda yer almıyor. Bölüm, üniversite kapsamında lisansüstü eğitim ve araştırma-geliştirme faaliyetlerine ise devam ediyor.

‘MADENLERDE MÜHENDİS ZORUNLULUĞU VAR’

İhtiyacı karşılayacak kadar mezun veremeyen maden mühendisliği nedeniyle madenler, mühendissiz kalıyor! Maden Kanunu’na göre Türkiye’de faaliyet gösteren yaklaşık 10 bin maden işletmesinin her birinde en az 1 mühendis bulunması zorunlu! Ayrıca her vardiyada mühendislerin bulunması gerektiğini belirten uzmanlar, “Üstelik daimî nezaretçi de ayrı bir mühendis olmalıdır. Bu da sektörün mühendis ihtiyacını artırıyor.” diye ekledi.

‘YÖNETMELİK ESNETİLİRSE İŞ KAZALARI ARTAR’

Uzmanlar, geçmişte maden mühendislerinin birden fazla ocağa teknik nezaretçi olarak bakabildiğini, fakat Soma faciası sonucunda gerçekleşen yasal değişiklikler her madende bir mühendis bulundurma zorunluluğu getirildiğini hatırlattı. Uzmanlar, yasaların esnetilmesinin iş kazalarının artmasına neden olduğunu ve maden mühendisliğinin sadece üretim değil; tasarım, planlama, güvenlik ve Ar-Ge süreçlerini kapsayan geniş bir mühendislik disiplini olduğuna da dikkat çekti.

‘SORUMLULUK AĞIR AMA KAZANCI DA YÜKSEK’

Uzmanlar, gençlerin daha az sorumluluk içeren mesleklere yöneldiklerini belirterek, “Tıpta da benzer bir eğilim var. Ancak madencilik, ülke ekonomisi için vazgeçilmez bir alan. Bu meslek bir tutku işidir. Arazide çalışmayı göze alan, ülke ekonomisine katkı sağlamak isteyen öğrenciler için çok değerli bir alandır.” ifadelerini kullanıyor.

“MÜHENDİSLERİN KAZANCI YÜKSEK, EMEKLİLİKLERİ ERKEN”

Maden mühendislerinin maaşlarının diğer meslek gruplarına göre çok daha fazla olduğu aktaran uzmanlar, yeni mezun maden mühendislerin 80-90 bin TL ile işe başladıklarını, daimî nezaretçi pozisyonunda çalışanların ise 120 bin TL'ye kadar maaş aldıklarını dile getirdi. Uzmanlar ayrıca maden mühendislerinin 11 yıla yakın sürede emekli olabildiklerini de ekledi.

“BARAJ ESNETİLİRSE BÖLÜMLER YENİDEN DOLABİLİR”

Uzmanlar son olarak madenciliğin ölümlü iş kazaları ile gündeme gelmesi ile birlikte mesleğe ilginin azaldığını belirterek şu ifadelere yer verdi: “Madenciliğin yalnızca kaza haberleriyle değil, ekonomik ve teknolojik katkılarıyla da tanıtılması gerekir.” Uzmanlar, maden mühendisliği bölümlerine ilgiyi artırmak için üniversite giriş barajının yeniden düzenlenmesi gerektiğini savunarak mevcut sistemde mühendisler için 300 bin barajı bulunduğunu hatırlattı. Uzmanlar, halk arasında vatandaşların madencilik denilince yalnızca kömür ve yer altı kazılarının akıllarına geldiğini ancak madenciliğin çok daha geniş bir alan olduğunu da vurguladı.

Muhabir: CANKAT YILDIRIM