Milli Mücadele yıllarında Anadolu'nun direniş meşalesini yakan şehirlerin başında gelen Konya, tarihi belgelerle kanıtlanan unutulmaz bir gurura ev sahipliği yaptı. Şehirde Eylül 1919 ile Mart 1920 tarihleri arasında toplam beş büyük protesto mitingi düzenlenirken, bu organizasyonlar arasında Türk tarihi açısından çok özel bir detay öne çıktı. Türkiye genelinde yalnızca kadınlar tarafından organize edilen ve yürütülen ilk protesto mitingi Konya'da gerçekleştirildi. Vatanın işgaline karşı kadınların öncülüğünde yükselen bu tarihi ses, milli heyecanın ve Anadolu kadınının kararlılığının simgesi oldu.
"BUNLAR ASKER DEĞİL MASKARA BE!"
Doç. Dr. Ahmet Avanas'ın "Millî Mücadele'de Konya" adlı eserinde yer alan tanıklıklar, dönemin havasını ve Konyalıların dik duruşunu gözler önüne seriyor. Şehre giren İtalyan birliklerinin tavırlarını aktaran genç zabit M. Şevki Yazman’ın notları, halkın işgalcilere bakışını net bir şekilde ortaya koyuyor. Yazman, İtalyan taburunun yürüyüşünü şöyle anlatır: "Konya'ya önde şapkalarında parlak tüylü karabinyeriler, arkadan pelerinlerinin sağ eteği (bir nevi) Sezar gibi sol omzuna atmış at üstünde bordo kapitonalar, bunun ardından da kırıta kırıta yüreyen, etrafına sırıtan pencerelerden kendilerine bakanlara yılışa yılışa bakan, bir sürü çelimsiz yaya mülazımlar ve neferlerden ibaret bir alay girdi."
Türk askerindeki disiplin ve vakarı göremeyen halk, işgalcileri ciddiye almadı. Nitekim yürüyüşü izleyen yaşlı bir Konyalının "Bunlar asker değil maskara be. Alay içinde yürürken böyle kepazelik olur mu? Sonra bu oğlanlarda ne tüy var ne de tüs, Alim Allah pöh demeden kaçarlar" sözleri, şehirdeki genel havanın özeti oldu.
SOKAKLARDA TAŞLANAN İŞGALCİLER ÇAREYİ KAÇMAKTA BULDU
İtalyanlar kendilerini sevdirmek için çabalasa da Konyalılar onları vatan toprağını gaspeden birer müstevli olarak gördü. Hükümetin yapamadığı tepkiyi gösteren halk, mahalle aralarında dolaşan askerleri taşlamaya ve dövmeye başladı. İtalyanlar çareyi sadece Rum ve Ermeni mahallelerine sığınmakta buldu.
Hatta çeşme başında kendisine su serpen İtalyan askerlerine palasıyla saldıran Bostan adlı kabadayıyı yakalamaya cesaret edemeyen işgalciler, Türk garnizonundan yardım istemek zorunda kaldı. Olay üzerine İşgal Komutanı Monlieutant, M. Şevki Yazman'a; "Biz burada hep iyi bir misafir gibi kalmak istiyoruz ve esasen misafiriz de. Sizinkileri memnun bırakmak da en büyük emelimizdir. Fakat geçtim memnun etmekten, sizinkiler o kadar çabuk hiddetleniyor ki onları kızdırmamak için ne suretle hareket edeceğimizi dahi tayin edemiyoruz" diyerek çaresizliklerini itiraf etti.
İŞBİRLİKÇİ VALİ ŞEHRİ TERK ETMEK ZORUNDA KALDI
Tüm bu direniş ruhuna rağmen dönemin Konya Valisi Cemal Bey, düşmanla iş birliği yaparak milli şahlanışı engellemeye çalıştı. Konyalıların "Artin" lakabını taktığı Vali Cemal Bey, halkta dalga dalga büyüyen ve kadınların öncülük ettiği mitinglerle zirveye ulaşan milli heyecan karşısında tutunamadı. İşbirlikçi Vali, düşman kuvvetlerinden bile önce şehri kaçarak terk etmek zorunda kaldı. Cumhuriyet'in ilanının ardından 1924 yılında vatana ihanet suçlamasıyla yurt dışına çıkarılan Cemal Bey’in aksine, Konyalı kadınların başlattığı o tarihi protesto ruhu Milli Mücadele tarihine altın harflerle yazıldı.
