Gayrimenkul piyasasında bir süredir devam eden durgunluğu sona erdirmek ve sektördeki kayıt dışı işlemleri tamamen engellemek amacıyla hazırlanan kapsamlı paket Meclis gündeminde öne çıkıyor. Taşınmaz alım satım süreçlerinde hem vatandaşın cebini doğrudan rahatlatacak hem de emlak piyasasında güven ortamını tesis edecek iki kritik hamle aynı anda hayata geçiriliyor. Sektör temsilcilerinin ve ev sahibi olma hayali kuran milyonların kilitlendiği düzenleme, gayrimenkul devirlerindeki en büyük ek maliyetlerden biri olan masrafları ciddi oranda azaltmayı hedefliyor.
Yasal sürecin tamamlanmasıyla birlikte gayrimenkul piyasasında dengelerin tamamen değişmesi bekleniyor. Hükümetin ve ilgili bakanlıkların koordineli yürüttüğü bu çalışma, sadece maddi yükü hafifletmekle kalmayıp sektörün yıllardır kanayan yarası olan sahte ve yanıltıcı ilan sorununa da son verecek. Konut piyasasını şeffaf ve denetlenebilir bir yapıya kavuşturacak adımların detayları vatandaşlar tarafından büyük bir merakla takip ediliyor.
Tapu Harçlarında Yüzde 1 Seviyesine Gerileme Beklentisi
Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu ve ilgili ihtisas komisyonlarında değerlendirmesi süren yasa teklifi, gayrimenkul devir işlemlerindeki mali yükleri baştan aşağı değiştiriyor. Mevcutta uygulanan mevzuata göre bir konut veya arsa satışı gerçekleştiğinde, beyan edilen tutar üzerinden alıcı taraftan %2 ve satıcı taraftan %2 olmak üzere toplamda %4 oranında bir kesinti yapılıyor. Hazırlanan yeni kanun teklifi ise bu oranları radikal bir şekilde geriye çekmeyi amaçlıyor.
Komisyonda görüşülmeye devam eden tasarıya göre, hem alıcı hem de satıcı kanadından tahsil edilen %2'lik payın %0,5 seviyesine indirilmesi planlanıyor. Teklifin aynen yasalaşması halinde, alım satım süreçlerindeki toplam harç külfeti %4 yerine yalnızca %1 olarak uygulanacak. Bu hamle sayesinde mülk edinimindeki en büyük finansal engellerden biri ortadan kaldırılacak ve piyasadaki sıcak para akışı hızlandırılacak.
Yüksek Bedelli Satışlarda Oluşacak Dev Tasarruf Miktarı
Yeni oranların yürürlüğe girmesi durumunda özellikle büyükşehirlerdeki yüksek fiyatlı gayrimenkul satışlarında ödenen masraflar inanılmaz seviyelerde düşüş gösterecek. Eski ve yeni sistem arasındaki fark finansal hesaplamalara vurulduğunda çarpıcı rakamlar ortaya çıkıyor. Söz gelimi 5.000.000 TL değerindeki bir konut satışında mevcut sistemde alıcı 100.000 TL, satıcı 100.000 TL olmak üzere toplam 200.000 TL ödeme yapmak durumunda kalıyordu.
Tasarı kanunlaştığında ise aynı 5.000.000 TL tutarındaki ev için alıcının ödeyeceği miktar 25.000 TL, satıcının ödeyeceği miktar da 25.000 TL seviyesine iniyor. Böylece toplam ödenen tutar 200.000 TL seviyesinden 50.000 TL tutarına düşmüş oluyor. İki uygulama arasındaki 150.000 TL değerindeki devasa fark, alıcı ve satıcıların cebinde kalarak piyasaya doğrudan nakit girdisi olarak yansıyor.
Gerçek Bedel Beyanı İle Kayıt Dışı İşlemlerin Önlenmesi
Gayrimenkul sektöründe uzun yıllardır süregelen en büyük problemlerden biri, yüksek masraflardan kaçınmak amacıyla tapuda gösterilen satış bedellerinin düşük tutulmasıydı. Gelir İdaresi Başkanlığı, cezai yaptırımların ve gecikme faizlerinin önüne geçmek adına vatandaşları sürekli olarak gerçek tutarların beyan edilmesi konusunda uyarıyordu. Düşük beyanda bulunduğu tespit edilen mükellefler hakkında ağır para cezaları uygulanıyordu.
Tapu masraflarının %1 seviyesine çekilmesiyle birlikte vatandaşların düşük beyanda bulunma gerekçesi ortadan kaldırılmış olacak. Ödenecek tutarın makul seviyelere inmesi, gayrimenkul ticaretinin tam anlamıyla şeffaflaşmasını ve devletin vergi gelirlerini kayıtlı ekonomi üzerinden tam olarak toplamasını sağlayacak. Böylece hem devletin vergi kaybı önlenecek hem de vatandaş riskli beyanlardan uzak duracak.
Dijital Doğrulama Ve Sosyal Medyada Sıkı Denetim Dönemi
Sektördeki ikinci büyük devrim ise elektronik ilan doğrulama sistemi üzerinden yürütülecek. Ticaret Bakanlığı tarafından altyapısı hazırlanan yeni modelde, taşınmaz sahipleri ile emlak işletmeleri arasındaki yetkilendirme sözleşmeleri doğrudan e-Devlet kapısı üzerinden onaylanacak. Yetki süresi dolan veya iptal edilen sözleşmelere ait ilanlar sistem tarafından anında yayından kaldırılacak.
Denetimler yalnızca kurumsal ilan siteleriyle sınırlı kalmayıp sosyal medya kanallarına da yaygınlaştırılıyor. WhatsApp, Facebook ve Instagram gibi mecralarda yetkisiz şekilde ilan paylaşan profiller mercek altına alındı. Yakın zamanda mevzuata aykırı şekilde korsan ilan verdiği tespit edilen 42 farklı emlak işletmesine toplamda 4,2 milyon TL tutarında idari para cezası kesildi. Yeni dönemde bu denetimlerin artarak devam edeceği vurgulandı.
Kaynak: Zeki Ersin Yıldırım
