Milyonlarca SSK ve Bağ Kur emeklisini yakından ilgilendiren ocak dönemi maaş artışlarında tablo yavaş yavaş şekillenmeye başladı. Her yıl ocak ve temmuz aylarında olmak üzere yılda iki kez düzenlenen emekli aylıkları, bir önceki altı aylık dönemin gerçekleşen resmi enflasyon rakamları baz alınarak yeniden belirleniyor. Temmuz, ağustos, eylül ve ekim aylarını kapsayan dört aylık dönemin TÜİK verilerinin netleşmesiyle birlikte, şimdiden cebe giren kesinleşmiş oran yüzde 8,29 seviyesine ulaştı. Yılın son iki ayında yaşanabilecek olası ekonomik dalgalanmalar veya eksi enflasyon senaryoları piyasa dinamikleri göz önüne alındığında ihtimal dışı görüldüğü için, bu oran şimdiden ocak zammının kesin alt sınırı olarak kabul ediliyor.
Ekonomi kulislerinde ve uzman analizlerinde konuşulan bu ilk veriler, milyonlarca vatandaşın yeni yılda eline geçecek rakamları şimdiden hesaplamasına olanak tanıyor. Yapılan ilk projeksiyonlar, özellikle düşük maaş alan kesimlerin alım gücünü korumaya yönelik kademeli bir artış trendinin sinyallerini veriyor. Yılın son çeyreğine ilişkin kalan kasım ve aralık ayı enflasyon verilerinin de aralık ayının sonunda açıklanmasıyla birlikte, bu tablonun üzerine eklenecek nihai oranlar kesinleşmiş olacak. Emekliler gözlerini son dönemeçte açıklanacak enflasyon rakamlarına çevirmiş durumda.
Şimdiden Kesinleşen Yüzde 8,29 Oranının Maaşlara Yansıması
Yılın son çeyreğinde ulaşılan yüzde 8,29 oranındaki enflasyon farkı, mevcut tablolarda doğrudan bir artış dalgası yarattı. Uzmanların gerçekleştirdiği detaylı simülasyonlar, bu oranın kök maaşlar üzerinde nasıl bir etki yaratacağını net bir şekilde gözler önüne seriyor. Örneğin mevcut durumda 23 bin 552 lira seviyesinde bulunan en düşük emekli aylığı, bu alt sınır zammı ile birlikte 25 bin 504 liraya yükseliyor. Benzer şekilde 25 bin lira alan bir emeklinin yeni maaşı 27 bin 72 lira olurken, 30 bin lira alan bir bireyin eline 32 bin 487 lira geçiyor.
Maaş kademeleri yukarı doğru tırmandıkça artışın nominal tutarı da buna paralel olarak büyüyor. Hesaplamalara göre 35 bin lira alan bir emeklinin yeni aylığı 37 bin 901 liraya ulaşıyor ve 40 bin lira maaş alan bir vatandaşın geliri ise 43 bin 316 lira seviyesini buluyor. Henüz yılın son iki ayının verileri hesaba katılmamış olmasına rağmen oluşan bu rakamlar, ocak ayında kök maaşların ciddi bir ivme kazanacağını açıkça gösteriyor. Uzmanlar, bu hesaplamaların sadece bugüne kadar gerçekleşen resmi enflasyon verilerine dayandığını ve kasım ile aralık ayları eklendiğinde bu rakamların daha da yukarı tırmanacağını ısrarla vurguluyor.
Yıl Sonu Enflasyon Beklentileri ve Memur Maaşlarına Etkisi
Merkez Bankası bünyesindeki piyasa katılımcıları anketinde yer alan yıl sonu öngörüleri, ocak ayındaki nihai zammın yüzde 8,29 seviyesinin oldukça üzerine çıkabileceğine işaret ediyor. Eğer kasım ayında yüzde 1,18 ve aralık ayında yüzde 0,97 oranında bir enflasyon gerçekleşirse, SSK ve Bağ Kur emeklilerinin alacağı toplam kümülatif zam oranı yüzde 10,62 düzeyine kadar tırmanabilecek. Bu senaryonun gerçeğe dönüşmesi durumunda, herhangi bir ek taban aylık düzenlemesi yapılmasa dahi en düşük emekli aylığının doğrudan 26 bin 54 liraya çıkması bekleniyor.
Aynı ekonomik parametreler ve beklentiler, memur ve memur emeklilerinin maaş hesaplamalarını da doğrudan etkiliyor. Bu gruptaki çalışanlar ve emekliler için öngörülen toplu sözleşme ve enflasyon farkı senaryosunda, zam oranının yüzde 8,56 civarında şekillenmesi öngörülüyor. Bu durum gerçekleştiğinde en düşük memur emeklisi aylığı 31 bin 527 liradan 34 bin 225 liraya çıkarken, aktif görevde bulunan en düşük memur maaşı da 70 bin 224 liradan 76 bin 253 lira seviyelerine yükselebiliyor. Kamu personeli ile işçi ve esnaf emeklileri arasındaki bu dengeler, yıl sonunda açıklanacak enflasyon verilerinin ardından netlik kazanacak.
Seyyanen Zam İddiaları ve Kademeli İyileştirme Çalışmaları
Mevcut enflasyon oranlarının yanı sıra emeklilerin en çok merak ettiği konuların başında kök maaşlara yapılacak olası seyyanen ek iyileştirmeler geliyor. Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, yapılacak düzenlemelerin tüm emekli kesimini kapsayacağını, ancak bu artışların kişilerin prim ödeme gün sayısına ve yaş kriterlerine göre farklılaştırılmasının hakkaniyet açısından daha doğru olacağını ifade etti. Seyyanen yapılacak desteklerde bu hassasiyetlerin gözetileceğini belirten Bakan Şimşek, nihai çalışmanın aralık ayı içerisinde tamamlanarak bütçe görüşmelerinin hemen ardından meclis gündemine taşınacağını duyurdu.
Ankara kulislerinde dolaşan iddialara göre, kök maaşlara 10 bin ile 15 bin lira arasında seyyanen bir ek ödeme yapılması ihtimaller arasında masada tutuluyor. Seyyanen artışların yüzdesel zamlardan en büyük farkı, maaş miktarı ne olursa olsun herkese eşit ya da kademeli sabit bir tutarın eklenmesi olarak öne çıkıyor. Örneğin 10 bin liralık sabit bir seyyanen destek, en düşük maaşı alan bir vatandaş için yüzde 40'ın üzerinde devasa bir oran anlamına gelirken, 40 bin lira alan bir emekli için yüzde 25 seviyelerinde kalıyor. Bu formül düşük gelirli emekliyi koruma noktasında avantaj sağlasa da devlet bütçesine getirdiği yük nedeniyle son derece dikkatli ve hassas planlanıyor.
Kaynak: Zeki Ersin Yıldırım
