Türkiye İstatistik Kurumu tarafından kamuoyuna duyurulan Ağustos 2026 dönemine ilişkin Dış Ticaret Endeksleri verileri, küresel ve bölgesel ekonomik dinamiklerin dış ticaret dengeleri üzerindeki etkisini net bir şekilde ortaya koydu. Açıklanan veriler çerçevesinde ihracat ve ithalatta birim değerlerde belirgin bir artış trendi gözlenirken, her iki kalemde de işlem miktarlarının gerileme kaydetmesi dikkat çekti. Yıllık bazda gerçekleşen değişimler incelendiğinde, ithalat fiyatlarındaki yükselişin ihracat fiyatlarındaki artış hızını geride bırakması, dış ticaret hadlerinde yaşanan daralmayı bir kez daha gündeme taşıdı.
AĞUSTOS AYINDA İHRACAT VE İTHALAT FİYATLARI TIRMANIŞA GEÇTİ
İhracat birim değer endeksi, 2026 yılının Ağustos ayında bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 8,5 oranında artış kaydetti. Alt sektörler detaylandırıldığında en dikkat çekici tırmanış yakıt kaleminde yaşandı. Yakıt ihracat birim değer endeksi geçen yılın aynı ayına göre yüzde 47,1 gibi yüksek bir oranla artarken, yakıt hariç ham maddelerde yüzde 10,9, gıda, içecek ve tütünde yüzde 7,4 ve gıda hariç imalat sanayinde ise yüzde 5,1 oranında artış meydana geldi. İthalat tarafında ise fiyat artışları çok daha sert bir ivme kazandı. İthalat birim değer endeksi yıllık bazda yüzde 13,7 yükselirken, bu artışın ana sürükleyicisi yine yakıtlar oldu. Yakıt ithalat birim değer endeksi yüzde 35,9 artış gösterirken, ham maddelerde yüzde 12,5 ve imalat sanayinde yüzde 7,5 oranında yükseliş kaydedildi. Buna karşın gıda, içecek ve tütündeki ithalat birim değer endeksi yüzde 4,2 oranında gerileme gösterdi.
İŞLEM MİKTARLARINDA KAN KAYBI DEVAM EDİYOR
Fiyatlardaki tırmanışın aksine, ticarete konu olan mal miktarlarında yıllık bazda daralma yaşandı. İhracat miktar endeksi Ağustos ayında geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 0,4 oranında sınırlı bir düşüş sergiledi. Sektörel kırılımlara bakıldığında gıda, içecek ve tütünde miktar endeksi yüzde 1,9, ham maddelerde ise yüzde 19,3 oranında güçlü bir artış gösterdi. Ancak imalat sanayinde yaşanan yüzde 4,5 ve yakıtlarda kaydedilen yüzde 20,0 oranındaki miktar kayıpları, toplam ihracat hacminin gerilemesine yol açtı. İthalat miktar endeksi ise yıllık bazda yüzde 2,8 oranında düşüş kaydetti. İthalat hacmindeki bu daralmaya rağmen, gıda, içecek ve tütün grubundaki miktar artışı yüzde 36,2 ile son derece yüksek bir seviyede gerçekleşti. Ham maddelerde de yüzde 8,3'lük bir miktar artışı gözlenirken, yakıtlarda yüzde 1,6 ve imalat sanayinde yüzde 0,5 oranında gerileme kaydedildi.
ARINDIRILMIŞ SERİLERDE AYLIK BAZDA FARKLI SEYİR İZLENDİ
Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış veriler analiz edildiğinde, ihracat ve ithalat miktar endekslerinin bir önceki aya göre zıt yönlerde hareket ettiği görüldü. Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış ihracat miktar endeksi, Temmuz ayındaki 143,6 seviyesinden Ağustos ayında yüzde 1,0 oranında artarak 145,0 seviyesine yükseldi. Buna karşılık mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış ithalat miktar endeksi, Temmuz ayındaki 114,6 seviyesinden Ağustos ayında yüzde 2,5 oranında azalarak 111,7 seviyesine geriledi. Takvim etkilerinden arındırılmış serilerde ise 2025 yılı Ağustos ayında 141,1 olan ihracat miktar endeksi yıllık yüzde 0,4 düşüşle 140,5 seviyesine inerken, 109,6 olan ithalat miktar endeksi yüzde 2,8 gerilemeyle 106,5 değerini aldı.
DIŞ TİCARET HADDİ İTHALAT FİYATLARININ BASKISIYLA 90 SEVİYESİNE GERİLEDİ
İhracat birim değer endeksinin ithalat birim değer endeksine oranlanmasıyla hesaplanan ve ülkenin dış ticaretteki fiyat avantajını gösteren dış ticaret haddi, ithalat maliyetlerindeki yüksek artışın baskısı altında kaldı. 2025 yılının Ağustos ayında 94,3 olarak gerçekleşen dış ticaret haddi, ithalat birim değerlerindeki yüzde 13,7'lik artışın ihracattaki yüzde 8,5'lik artışı aşması sebebiyle 4,3 puanlık kayıp yaşadı. Yaşanan bu düşüşle birlikte dış ticaret haddi 2026 yılı Ağustos ayında 90,0 seviyesine gerileyerek dış ticaret dengesindeki maliyet baskısını net bir şekilde gözler önüne serdi.
