Gönülleri Fetheden İlahi Nida: Teşrik Tekbiri Ne Demektir?
İslam âlemi, mübarek Kurban Bayramı’na ulaşmanın huzur ve heyecanını yaşıyor. Bu mübarek dönemin en önemli ibadet ritüellerinden biri olan teşrik tekbirleri, arefe günü sabah namazı ile birlikte eda edilmeye başlandı. Sözlükte “doğuya doğru gitmek; eti parçalayıp kayalar üzerine sererek güneşte kurutmak; yüksek sesle tekbir almak, bayram namazını kılmak için musallâya (müşerrak) çıkmak” gibi anlamlara gelen teşrîk, dini bir terim olarak zilhicce ayının belirli günlerinde farz namazların ardından özel lafızlarla tekbir getirmeyi ifade eder. Bu süreçte getirilen tekbirlere “teşrîk tekbirleri” (tekbîrâtü’t-teşrîk), bu özel tekbirlerin alındığı günlere ise “teşrîk günleri” (eyyâmü’t-teşrîk) ismi verilir. "Tekbir" kavramı ise özü itibarıyla Allah'ı yüceltmek anlamına gelmektedir.
Mübarek Zaman Dilimi: Teşrik Günleri Ne Zamandır?
Zilhicce ayının 9 ve 13. günleri arasında yoğun bir şekilde icra edilen hac menâsikinin çeşidi, mekânı ve vakti gibi hususlar dikkate alınarak bu dönemin her bir gününe özel isimler verilmiştir. Zilhiccenin 8. günü “terviye”, 9. günü “arefe”, 10. günü “nahr/zebh” günü, 11, 12 ve 13. günleri ise teşrîk günleri olarak adlandırılır.
Dört gün süren kurban bayramının ilk üç gününde kurban kesilebildiği için bu ilk üç güne “eyyâmü’n-nahr” adı da verilmektedir. Bayramın birinci gününden sonraki üç güne teşrîk denmesi yaygın bir kabul olmakla birlikte, arefe ve nahr günlerini de bu süreye ilâve ederek sayıyı beş güne çıkaranlar mevcuttur. Hac vazifesini yerine getirenler zilhiccenin 11, 12 ve 13. gecelerini Mina’da geçirirler ve bu günlerde tekbir getirerek cemrelere taş atarlar.
Bu özel günlere ve namazların ardından alınan tekbirlere teşrîk isminin verilmesiyle ilgili olarak İslam kaynaklarında farklı açıklamalar yer alır. Eskiden bayramın ilk günü kesilen kurbanların etlerinin taşlara serilerek güneşte kurutulması, bayram namazının bayramın ilk günü işrak vaktinde kılınmaya başlanması ve farz namazların arkasından okunan tekbirlerin çoğunun bu günlere denk gelmesi bu açıklamalar arasında öne çıkar. Buna bağlı olarak arefe ile bayramın birinci günü de teşrîk günlerine dahil edilmiştir. Ayrıca bazı İslam âlimleri, kelimenin “tekbiri yüksek sesle söylemek” anlamıyla bağlantı kurarak, tekbirlere bundan dolayı teşrîk ismi verildiğini belirtmişlerdir.
Teşrik Tekbiri Nasıl Getirilir ve Ne Anlama Gelir?
Kurban bayramının arefe günü sabah namazından başlayarak bayramın 4. günü ikindi namazına kadar, ikindi namazı da dahil olmak üzere, farz namazlardan sonra birer defa teşrik tekbiri getirilir. Bu süreçte toplamda 23 defa tekbir getirilmiş olur.
Teşrik tekbiri şu mübarek lafızlarla eda edilir:
"Allâhü ekber Allâhü ekber lâ ilâhe illallâhü vallâhü ekber Allâhü ekber ve lillâhi'l-hamd"
Büyük bir teslimiyetle dil dökülen bu kutsal cümlenin anlamı ise şu şekildedir:
"Allah her şeyden yücedir, Allah her şeyden yücedir. Allah'tan başka ilâh yoktur. O Allah her şeyden yücedir, Allah her şeyden yücedir. Hamd Allah'a mahsustur."
Kulun Yaratıcısına Tazimi: Teşrik Tekbirinin Hükmü Nedir?
Bayram günlerinin manevi iklimini kuşatan ve Müslümanları ortak bir zikirde buluşturan teşrik tekbirlerinin fıkhi hükmü de müminler için büyük önem taşımaktadır. İmam Ebû Yusuf ve İmam Muhammed'e göre, bu mübarek günlerde farz namazların ardından teşrik tekbirlerinin söylenmesi kadın ve erkek her Müslümana vaciptir. Arefe günü sabahı başlayan bu anlamlı ibadet, bayramın son günü ikindi namazıyla birlikte tamamlanacaktır.
