Maliyet enflasyonunun seyrini gösteren temel verilere bakıldığında, 2026 yılı Haziran ayında endeks bir önceki aya göre %1,80 artış kaydetti. Üretim dünyasındaki bu hareketlilik, yılın başından itibaren biriken maliyet yükünü de ortaya koyuyor. Nitekim endeksteki yükseliş trendi, bir önceki yılın aralık ayı baz alındığında %16,09 artış olarak hesaplandı. Üreticilerin sırtındaki bu maliyet yükü, yıllık bazda incelendiğinde ise %28,09 artış seviyesine ulaştı. Piyasaların uzun vadeli dengesini yansıtan on iki aylık ortalamalara göre hesaplanan artış oranı ise %27,26 artış olarak kayıtlara geçti.
SANAYİNİN ALT SEKTÖRLERİNDE MADENCİLİK ZİRVEYE YERLEŞTİ
Ekonominin lokomotifi konumundaki sanayi dallarında yaşanan fiyat hareketleri, sektörler arasında ciddi farklılıklar gösteriyor. Haziran dönemine ait veriler incelendiğinde, sanayinin dört ana omurgasından biri olan madencilik ve taş ocakçılığı sektöründeki fiyat patlaması en dikkat çekici unsur oldu. Bu alanda üretici fiyatları yıllık bazda %53,50 artış göstererek diğer tüm sektörleri geride bıraktı. Sanayinin en büyük ağırlığa sahip kolu olan imalat ürünlerinde yıllık %29,65 arttı şeklinde gerçekleşen yükseliş, genel endeksi yukarı taşıyan ana unsurlardan biri oldu. Diğer taraftan, su temini sektöründe yıllık %29,26 artış görülürken, enerji krizlerinin ve küresel piyasaların doğrudan etkilediği elektrik, gaz üretimi ve dağıtımı sektöründe ise nispeten daha sınırlı kalarak %4,12 artış yaşandı.
Aylık bazdaki dinamikler incelendiğinde ise kısa vadeli maliyet şoklarının hangi alanlarda yoğunlaştığı daha net anlaşılıyor. Sanayinin dört ana grubunun aylık değişim oranlarına bakıldığında, madencilik ve taş ocakçılığı sektörünün aylık bazda da %8,30 artış ile hız kesmediği görülüyor. Yaz aylarının getirdiği dönemsel etkilerle birlikte elektrik, gaz üretimi ve dağıtımı alanında aylık %7,10 artış kaydedildi. Temel üretim döngüsünü oluşturan imalatta aylık %1,01 arttı istatistiği ön plana çıkarken, su temininde ise aylık %1,97 artış yaşandığı belirlendi.
ANA SANAYİ GRUPLARINDA DAYANIKSIZ TÜKETİM MALLARI BAŞI ÇEKİYOR
Üretim süreçlerinde kullanılan girdilerin niteliğine göre yapılan sınıflandırmada, tüketim alışkanlıklarını doğrudan etkileyen mal gruplarındaki yükseliş dikkat çekiyor. Yıllık bazda yapılan değerlendirmelere göre, halkın günlük yaşamda en çok tükettiği ürünleri kapsayan dayanıksız tüketim mallarında %31,42 artış yaşanarak en yüksek yıllık yükseliş bu grupta kaydedildi. Ev eşyası, beyaz eşya gibi uzun ömürlü ürünleri barındıran dayanıklı tüketim mallarında yıllık %28,97 artış meydana gelirken, sanayinin üretim girdisini oluşturan ara mallarında bu oran %27,89 artış olarak hesaplandı. Fabrikaların ve üretim tesislerinin enerji maliyetlerini yansıtan enerji grubunda yıllık %24,93 artış gözlenirken, geleceğe yönelik yatırımların sinyalini veren sermaye mallarında ise %23,01 artış gerçekleşti.
Aylık bazdaki dönemsel dalgalanmalar ise ana sanayi gruplarında farklı bir dengenin oluştuğunu gösteriyor. Haziran ayında sanayicinin en büyük maliyet kalemi aylık %3,04 artış gösteren enerji sektörü oldu. Fabrikaların üretim yapabilmek için tedarik etmek zorunda olduğu ara mallarında aylık %1,88 artış yaşanırken, yatırım eğilimlerini belirleyen sermaye mallarında bu yükseliş %1,66 artış seviyesinde kaldı. Halkın doğrudan cebini ilgilendiren dayanıksız tüketim malları aylık bazda %1,41 artış sergilerken, en sakin seyir ise aylık %0,24 artış oranı ile dayanıklı tüketim mallarında görüldü. Bu veriler, önümüzdeki dönemde perakende fiyatlar üzerinde oluşabilecek baskının yönünü tahmin etmek açısından kritik bir referans sunuyor.
