Sayıştay denetçilerinin 2025 yılı belediye incelemeleri, Türk Silahlı Kuvvetleri bünyesinde uzman erbaş olarak görev yaptıktan sonra yerel yönetimlerde sivil memur veya zabıta kadrolarına geçiş yapan personelin statüsünü yeniden tartışmaya açtı. Aydın Kuşadası, Kayseri Yeşilhisar ve Sakarya Arifiye belediyelerinde yürütülen kapsamlı mali ve idari denetimlerde, askerlik hizmet sınıflarından gelen personelin açıktan atama süreçlerinde mevzuat hükümlerine aykırı hareket edildiği kayıt altına alındı. Denetim ekipleri, ilgili kanunların ve Belediye Zabıta Yönetmeliği hükümlerinin aradığı zorunlu hizmet sürelerinin bu atamalarda göz ardı edildiğini saptadı.

Yapılan tespitlerin ardından hazırlanan denetim raporlarında, söz konusu personel işlemlerinin hukuki açıdan açık hata niteliği taşıdığı vurgulandı. İncelemeye tabi tutulan 3 belediyeden 2 belediye hakkında hazırlanan resmi raporlarda, şartları taşımadığı halde kadroya alınan personelin atama onaylarının doğrudan iptal edilmesi talep edildi. Yerel yönetimlerin personel alım politikalarını doğrudan etkileyen bu bulgular, kamu kurumlarına geçiş yapmak isteyen eski uzman erbaşların hukuki durumuna dair kritik sınırları bir kez daha gözler önüne serdi.

Yasal Düzenleme Ve 7 Yıl Hizmet Zorunluluğu

Kamu kurumlarında sivil memuriyete geçişin temel dayanağını 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu içinde yer alan 92 numaralı madde oluşturuyor. İlgili kanun maddesi, kendi kanunlarına tabi olarak görev yaparken kendi isteğiyle mesleğinden ayrılan personelin, kurumlarda boş kadro bulunması ve atanacakları hizmet sınıfının gerektirdiği nitelikleri taşımaları kaydıyla devlet memurluğuna açıktan atanabilmesine imkan tanıyor. Uzun yıllar boyunca yayımlanan uygulama tebliğleri doğrultusunda, Türk Silahlı Kuvvetleri bünyesinde 2 yıl süreyle görev yapan uzman erbaşların bu haktan yararlanarak belediyelere ve diğer kamu kurumlarına geçiş yapmasının önü açık tutuluyordu.

Evinde Üretip Kazananlara Yeni Hak: 1,9 Milyon TL Sınırı Açıklandı!
Evinde Üretip Kazananlara Yeni Hak: 1,9 Milyon TL Sınırı Açıklandı!
İçeriği Görüntüle

Ancak 10 Şubat 2016 tarihinde Resmi Gazete üzerinden yayımlanarak yürürlüğe giren 6663 sayılı Kanun ile bu uygulamada köklü bir değişikliğe gidildi. Söz konusu yasa ile 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu metnine eklenen yeni hüküm, eski uzman erbaşların 657 sayılı Kanun kapsamındaki atama hakkından faydalanabilmeleri için en az 7 hizmet yılını fiilen tamamlamış olmalarını zorunlu hale getirdi. Böylece 2 yıllık hizmet süresini doldurarak sivil memuriyete geçiş yapma dönemi resmen sona ererken, yeni düzenleme yerel yönetimlerdeki istihdam süreçlerinin de temel kriteri haline geldi.

Denetimlerde Atanma Tarihinin Belirleyici Rolü

Sayıştay denetçilerinin belediye raporlarına yansıttığı hukuki değerlendirmelerde, personelin Türk Silahlı Kuvvetleri bünyesinden istifa ettiği tarihin değil, yeni görevine atandığı tarihin esas alınması gerektiği belirtildi. Denetim uzmanları, 10 Şubat 2016 tarihinden önce kendi isteğiyle görevinden ayrılmış olsa dahi, sivil memur kadrosuna bu tarihten sonra atanmak isteyen eski uzman erbaşların mutlaka 7 yıllık hizmet şartını karşılaması gerektiğini ifade etti. Yasa metninde önceki dönemlerde ayrılanlar için herhangi bir istisna veya geçici madde hükmüne yer verilmemesi, denetçilerin bu yorumunun temel dayanağını oluşturdu.

Söz konusu yasal değişikliğin geçmişe yürütülüp yürütülemeyeceği tartışması geçmiş yıllarda Anayasa Mahkemesi gündemine de taşınmıştı. Yüksek Mahkeme tarafından 13 Aralık 2017 tarihinde verilen kararda, getirilen 7 yıl şartının anayasaya aykırı olmadığına hükmedilerek iptal talebi reddedilmişti. Anayasa Mahkemesi kararında, kişilerin gelecekte memuriyete atanma yönündeki beklentilerinin hukuki anlamda kazanılmış hak olarak değerlendirilemeyeceği açıkça vurgulanmıştı. Sayıştay raporlarında da bu yüksek yargı kararına atıf yapılarak belediyelerin eski mevzuata dayalı atama işlemlerinin hukuki geçerliliği bulunmadığı kaydedildi.

Kuşadası Belediyesi Raporundaki Dikkat Çekici Detaylar

Denetim bulgularının en somut ve çarpıcı örnekleri Aydın iline bağlı Kuşadası Belediyesi bünyesinde yapılan incelemelerde ortaya çıktı. Raporda yer alan bilgilere göre, belediye kadrosuna alınan 1 personel 31 Aralık 2015 tarihinde kendi isteğiyle uzman erbaşlık görevinden ayrıldıktan sonra ilk olarak düz memur kadrosuna atandı ve ilerleyen süreçte zabıta memurluğu kadrosuna geçiş yaptı. Denetçiler, bu kişinin ayrılış tarihinin 2016 yılı öncesine denk gelmesine rağmen atama işleminin yasa değişikliği sonrasında gerçekleşmesi sebebiyle 7 yıllık süreyi doldurmadığını tespit etti.

Aynı belediyede incelenen 2 numaralı personelin dosyasında ise hizmet süresi eksikliğinin ne kadar hassas hesaplandığı gözler önüne serildi. Söz konusu personelin 31 Mayıs 2021 tarihinde yaptığı başvuru neticesinde 15 Temmuz 2021 tarihinde belediyede memur kadrosuna atandığı belirlendi. Yapılan hizmet dökümü incelemesinde, uzman çavuş olarak 6 yıl 9 ay 20 gün görev yaptığı anlaşılan personelin, yasada aranan 7 yıllık zorunlu hizmet süresini tamamlamasına sadece 1 ay 20 gün kaldığı kayıtlara geçti.

Belediye Savunmaları Ve Açık Hata Değerlendirmesi

Sayıştay bulgularına karşı savunma veren Kuşadası Belediyesi yönetimi, 2015 yılı sonunda görevinden ayrılan personelin kendi dönemindeki kurallara tabi olması gerektiğini ve sonradan çıkarılan bir kanunun geçmişe yönelik uygulanamayacağını ileri sürdü. Belediye yetkilileri, 1 ay 20 gün gibi oldukça kısa bir hizmet süresi eksikliği bulunan diğer personel hakkında ise idare hukukunun temel prensiplerinden biri olan ölçülülük ilkesini gündeme getirdi. Savunmada, bu denli küçük bir süre eksikliği gerekçe gösterilerek yıllardır kamu görevini sürdüren bir çalışanın memuriyetine son verilmesinin hakkaniyetle bağdaşmayacağı ifade edildi.

Belediye yönetiminin sunduğu bu savunmaları inceleyen Sayıştay denetçileri, idarenin ileri sürdüğü gerekçeleri mevzuat karşısında geçerli bulmadı. Denetim raporunda, kanunun emredici hükümlerine ve aranan zorunlu hizmet şartlarına uyulmadan gerçekleştirilen her türlü atama işleminin idare hukuku çerçevesinde açık hata kapsamında değerlendirildiği belirtildi. Süre eksikliğinin az veya çok olmasının yasal zorunluluğu ortadan kaldırmayacağını vurgulayan denetçiler, hukuka aykırı şekilde tesis edilen bu atama işlemlerinin düzeltilmesi ve gerekli idari adımların vakit kaybetmeden atılması gerektiğini belediye yönetimine bildirdi.

Kaynak: Zeki Ersin Yıldırım

Muhabir: Zeki Ersin Yıldırım