Geçtiğimiz yıl rotaya dahil edilen ve ilk yılında daha temkinli, şehrin geleneksel yapısına uyumlu bir programla açılış yapan festival, bu yıl radikal bir kabuk değişimi yaşıyor. Şehirde büyük bir merakla beklenen organizasyon, bu yıl 18- 26 Temmuz tarihleri arasında gerçekleştirilecek: Uzun yıllar boyunca ulusal ve uluslararası arenada yalnızca mistik müzik, tasavvuf etkinlikleri ve Şeb-i Arus törenleriyle özdeşleşen Konya, bu kez alışılmışın dışındaki popüler etkinlik takvimiyle büyük bir sosyolojik dönüşümün eşiğinde duruyor. Kent sakinleri ve dışarıdan gelen misafirler, bir yanda köklü tarihi mirasın korunması gerektiğini savunurken, diğer yanda popüler kültürün şehre getirdiği dinamizmi heyecanla karşılıyor.
İLK YILDAN BUGÜNE PROGRAMDA YAŞANAN KESKİN DEĞİŞİM
Konya, geçtiğimiz yıl Kültür Yolu Festivali’ne ilk kez ev sahipliği yaptığında, programın omurgasını kentin alışık olduğu manevi ve mistik atmosfer oluşturuyordu. İlk düzenlenen etkinliklerde sergiler, hat sanatları, ney dinletileri ve geleneksel tasavvuf müziği ön plandaydı. Şehir halkı organizasyonu bir nevi geleneksel "Mistik Müzik Festivali" formatının genişletilmiş bir versiyonu olarak deneyimlemişti. Ancak bu yıl, yani Konya'daki ikinci yılında festival kelimenin tam anlamıyla bir kabuk değişimine uğradı. Pop, rock ve rap müziğin zirvedeki isimlerinin Kılıçarslan Şehir Meydanı’nda ücretsiz halk konserleri vereceğinin açıklanması, şehirde adeta bir paradigma değişimine işaret ediyor. Geçen yılın sakin ve mistik çizgisi, bu yıl yerini devasa sahnelere ve kitlesel açık hava konserlerine bırakıyor.
GELENEKSEL MİSTİK ÇİZGİDEN POPÜLER KÜLTÜR SAHNESİNE BÜYÜK DÖNÜŞÜM
Konya, yüzyıllardır süregelen manevi ve kültürel dokusuyla Türkiye’nin inanç turizminde lokomotif görevini üstlenen en önemli merkezlerin başında geliyor. Ancak bu yıl festival çatısı altında kente taşınan program, geçmiş yılların tüm yerleşik kalıplarını tamamen kırıyor. Ebru Yaşar, Sefo, Kıraç, Fatma Turgut ve Mert Demir gibi geniş kitlelere hitap eden sanatçıların sahne alacak olması, şehirdeki kültürel etkinlik algısını baştan aşağı yeniliyor. Geçen yıl yalnızca mistik müzik ve diğer kültürel etkinliklerle donatılı olan festival, bu yıl doğrudan meydanlara, yani kamusal alanın tam merkezine taşınıyor. Bu köklü değişim, kent hafızasında daha önce deneyimlenmemiş bir sahne canlılığını ve kitlesel buluşmaları beraberinde getiriyor.
‘KONSER ODAKLI’ DİYENLERİN SAYISI BİR HAYLİ FAZLA!
Festivalin içerik dağılımına yönelik en ciddi eleştiriler ise organizasyonun adeta ‘sadece konser’ etkinliklerinden ibaret bir yapıya bürünmüş olmasından kaynaklanıyor. Kültür Yolu konseptinin temel çıkış noktası şehirlerin tarihini, edebiyatını, el sanatlarını ve fikir dünyasını canlandırmak iken, Konya ayağında entelektüel ve eğitici faaliyetlerin oldukça geride kaldığı görülüyor. Konya'nın bin yıllık köklü geçmişi, Selçuklu mirası, yerel zanaatları ve felsefi derinliği devasa konser sahnelerinin gölgesinde adeta görünmez hale geliyor. Festivalin bütünüyle sahne performanslarına ve popüler tüketime endekslenmesi, derinlikli bir kültürel aktarım ve kalıcı bir iz bırakma potansiyelini zayıflatıyor.
SOSYAL CANLILIK ARAYANLAR İSE DURUMDAN MEMNUN
Etkinlik takviminin açıklanmasıyla birlikte şehirdeki en büyük hareketlilik ve sevinç dalgası özellikle üniversite öğrencileri ve genç nüfus arasında gözlemlenebiliyor. Festivalin ilk yılındaki ağırbaşlı programı kendilerine uzak bulan ve büyük modern konserler için çevre illere seyahat etmek zorunda kalan bir kısım Konya gençliği, bu kez popüler kültürün kendi ayaklarına gelmesini büyük bir memnuniyetle karşılıyor. Genç kuşağa göre bu tarz etkinlikler, kentin sadece tarihi bir müze durak olmadığını, aynı zamanda yaşayan, eğlenen ve modern dünyaya entegre olan dinamik bir metropol olduğunu kanıtlıyor.
KÜLTÜREL YOZLAŞMA KAYGISI VE KİMLİK TARTIŞMALARI
Madalyonun diğer yüzünde ise kentin tarihsel kimliğini, manevi ruhunu ve muhafazakar yapısını önceliklendiren oldukça güçlü bir kitle yer alıyor. Festivalin ilk yılındaki mistik ve manevi ağırlıklı çizgiyi destekleyen bu kesim, ikinci yılda yaşanan bu ani ve keskin popülerleşmeyi kültür adı altında bir yozlaşma riski olarak değerlendiriyor. İran'dan gelmesi planlanan köklü mistik müzik sanatçılarının varlığına rağmen, bu tür elit ve derinlikli etkinliklerin kapalı salonlara sıkışması, buna karşın popüler eğlence kültürünün devasa meydanlarda kitlelere sunulması eleştirileri haklı çıkartacak nitelikte bulunuyor. Konya’nın Hz. Mevlana’nın öğretileriyle yoğrulmuş mistik ve dingin atmosferinin, tüketim kültürünün hızlı tüketilen eğlence anlayışıyla gölgelenmesinden endişe ediliyor. Eleştirilerin odağında, her şehirde tek tipleşmiş pop şarkıcılarının sahne aldığı bu modelin, Konya’nın nevi şahsına münhasır yerel kültürüne ve tarihi dokusuna katkı sunmadığı tezi yer alıyor. Gelenekçi kanat, festival politikalarının kentin özgün kimliğini koruması gerektiğini ve popüler kültür dalgasının bu kadim şehri sıradanlaştırabileceğini yüksek sesle savunuyor.
