Çalışma hayatında uzun yıllar boyunca prim ödeyerek emeklilik hakkını elde etmek isteyen ancak tarihsel sınırlandırmalar nedeniyle kapsam dışında kalan geniş kitleler için yeni bir süreç başladı. Sigorta başlangıç tarihi 1999 yılı sonrasına denk gelen vatandaşların yaşadığı hak kayıplarının giderilmesi amacıyla yürütülen saha çalışmaları, kamu otoritesi nezdinde resmi karşılık buldu. Senelerdir devam eden beklentilerin bürokrasi kanadındaki yankısı, mevzuat düzenlemesi talep eden grupların temsilcileri ile bakanlık düzeyinde yapılan temaslarla somut bir zemine taşındı.
Geçmiş dönemde çıkarılan yasaların dışında kalarak yaş şartı engeline takılan milyonlarca çalışan, haklarını aramak üzere sivil toplum çatısı altında birleşmişti. Yasal çerçevede yürütülen hak arayışları, devlet kademelerinde yürütülen istişare mekanizmalarının devreye girmesini sağladı. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından davet edilen dernek yöneticileri, sahadan derlenen veriler ve aktarılan şikayetler doğrultusunda hazırlanan detaylı raporları yetkililere ileterek çözüm önerilerini resmi kanallarla aktarma fırsatı buldu.
Bakanlık Koridorlarındaki Görüşmede Kapsamlı Dosya Masaya Yatırıldı
Emeklilikte Adalet Derneği bünyesinde bir araya gelen temsilciler, uzun süredir takibini yaptıkları randevu taleplerinin ardından Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı bürokratları ile bir araya geldi. Ankara’da düzenlenen üst düzey toplantıda Bakan Yardımcısı Ahmet Aydın ile masaya oturan heyet, 1999 yılından sonra çalışma hayatına dahil olan bireylerin yaşadığı mağduriyetleri aktardı. Görüşmede, mevcut sistemdeki yaş ve prim gün sayısı dengesizliklerini gidermeyi amaçlayan yeni kademeli emeklilik modeli detaylı bir şekilde sunuldu.
Toplantıda sunulan raporda, sigorta başlangıç günleri arasında sadece birkaç gün veya ay bulunan vatandaşların emeklilik yaşlarında meydana gelen 17 ila 20 yıllık devasa farkların adaletsizlik oluşturduğu vurgulandı. Sivil toplum temsilcileri, sistemin tüm taraflar açısından sürdürülebilir ve adil bir yapıya kavuşturulması için kademeli yaş artışını temel alan bir formül önerdi. Görüşmenin ardından yapılan değerlendirmelerde, sunulan önerilerin devlet yetkilileri tarafından dikkatle not edildiği ve incelemeye alındığı ifade edildi.
Hazırlanan Yeni Emeklilik Modeli Beştepe Denetimine Sunuldu
Bakanlıkta gerçekleşen kritik temasların tamamlanmasının ardından dernek yönetimi sürecin geldiği son aşamaya dair önemli açıklamalarda bulundu. Yapılan bildirimlere göre, 1999 sonrası sigortalıların çalışma şartlarını ve yaş kriterlerini yeniden düzenleyen kapsayıcı dosya, değerlendirilmek üzere Cumhurbaşkanlığı makamına iletildi. Karar alma mekanizmasının en üst merciine ulaşan bu veriler, emeklilik şartlarında köklü bir revizyon yapılması ihtimalini kuvvetlendirdi.
Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın ortaklaşa yürüteceği etki analizlerinin ardından sürecin resmi bir yasa taslağına dönüşüp dönüşmeyeceği netlik kazanacak. Şu an için yürürlüğe girmiş kanuni bir metin bulunmamakla birlikte, hazırlanan çalışmanın devletin zirvesine sunulması, yıllardır çözüm bekleyen vatandaşlar arasında büyük bir heyecan yarattı. Tüm gözler Beştepe’den gelecek haberlere ve Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin çalışma takvimine çevrilmiş durumda.
Masadaki Yeni Taslağa Göre Beklenen Yaş Ve Prim Detayları
Devletin ilgili birimlerine sunulan kademeli emeklilik modelinin kabul görmesi halinde, 8 Eylül 1999 tarihinden sonra iş hayatına başlayanların emeklilik yaşları ile prim gün sayıları yeniden şekillenecek. Taslak metinde yer alan projeksiyonlara göre, emeklilik yaşı tek bir sınır yerine sigorta giriş yılı esas alınarak kademeli biçimde artacak. Bu kapsamda 9 Eylül 1999 ile 2000 yılları arasında tescili yapılan sigortalılar için kadınlarda 43, erkeklerde 45 yaş sınırı ve 6400 prim günü şartı öngörülüyor.
Takip eden yıllarda ise yaş ve prim şartları kademeli olarak yükseliş gösteriyor. Model uyarınca 2001 girişli kadınlar 44, erkekler 46 yaşında 6475 günle; 2002 girişliler kadınlarda 45, erkeklerde 47 yaş ve 6550 günle emekli olabilecek. Süreç 2003 girişliler için 46 ile 48 yaş ve 6625 gün, 2004 girişliler için 47 ile 49 yaş ve 6700 gün şeklinde devam ediyor. Takvimin devamında 2005 yılı tescilliler 48 ve 50 yaş ile 6775 güne, 2006 girişliler 49 ve 51 yaş ile 6850 güne tabiyken, 2007 girişli vatandaşlar kadınlarda 50, erkeklerde 52 yaş ve 6925 prim günüyle sistemden yararlanabilecek. Son olarak 2008 yılında sisteme giren çalışanların ise kadınlarda 51, erkeklerde 53 yaşını doldurması ve 7000 prim gününü tamamlaması hedefleniyor.
Kaynak: Zeki Ersin Yıldırım
