Türkiye Büyük Millet Meclisi çatısı altında milyonlarca vatandaşı doğrudan etkileyecek çok önemli bir yasal düzenleme adımı atıldı. Milliyetçi Hareket Partisi tarafından sunulan yeni kanun teklifi, özellikle ekonomik anlamda zorluk çeken ve ev sahibi olamayan emekli vatandaşların hayatını kolaylaştırmayı amaçlıyor. Hazırlanan taslak metin, ev kiralama maliyetlerinin hızla arttığı bu dönemde yaşlı nüfusun barınma ihtiyacını kalıcı ve güvenli bir şekilde çözmeyi temel hedef olarak belirliyor.
Yasalaşması beklenen bu yeni düzenleme kapsamında, Toplu Konut İdaresi Başkanlığı tarafından inşa edilen sosyal konut projelerinde yepyeni bir dönem başlayacak. Üzerine kayıtlı herhangi bir gayrimenkulü bulunmayan ve yaşamını kiralık evlerde sürdürmek zorunda kalan emeklilere çok büyük imkanlar tanınması planlanıyor. Projelerden yararlanacak hak sahi sahiplerine sunulacak ödeme planlarının tamamen faizsiz ve çok uzun vadelere yayılacak olması, düzenlemenin en dikkat çekici kısmını oluşturuyor.
Kirada Yaşayan Emeklilere Konut Satışında Öncelik Sağlanacak
Kanun teklifinin detaylarına bakıldığında, Milliyetçi Hareket Partisi Kayseri Milletvekili İbrahim Ethem Sedef tarafından hazırlanan metnin meclis başkanlığına teslim edildiği görülüyor. Mevcut sistemde Toplu Konut İdaresi Başkanlığı zaten belirli dönemlerde emekli vatandaşlara yönelik kontenjanlar ayırıyor ve çeşitli kampanyalar düzenliyordu. Ancak bu yeni hamleyle birlikte, öncelik sırası tamamen değiştirilerek evi olmayan ve yüksek kira yükü altında ezilen vatandaşlara mutlak bir ayrıcalık tanınması yasal güvence altına alınıyor.
Önerilen yasa değişikliği, 2/3/1984 tarihli ve 2985 sayılı Toplu Konut Kanunu içeriğine yeni bir ek madde eklenmesini öngörüyor. Bu ek 18 nci madde uyarınca, devlet eliyle üretilen sosyal konutlarda öncelik hakkı sadece evi olmayan emeklilere devredilecek. Böylece dar gelirli vatandaşların konut kuyruklarında uzun süreler boyunca beklemesinin önüne geçilmesi ve doğrudan ihtiyaç sahiplerine ulaşılarak adil bir dağıtım mekanizması kurulması hedefleniyor.
Sıfır Faizli Ve Uzun Vadeli Yeni Finansman Modeli Geliyor
Teklifin getirdiği en büyük yeniliklerden biri de finansman modelinde yapılan radikal değişiklik olarak göze çarpıyor. Bugüne kadar uygulanan satış yöntemlerinde belirli oranlarda faiz ya da enflasyon endeksli artışlar uygulanırken, yeni tasarıda %0,0 faiz oranı net bir şekilde talep ediliyor. Emeklilerin aylık gelir düzeyleri ve genel sosyal durumları titizlikle incelenerek, her adayın bütçesine tam uyum sağlayacak esnek ödeme koşullarının oluşturulması hedefleniyor.
Toplu Konut İdaresi Başkanlığı, bu finansal sistemi ayakta tutabilmek amacıyla ülkedeki ilgili tüm bankacılık kurumları ve finans kuruluşlarıyla ortak çalışmalar yürütecek. Tamamen faizsiz olarak kurgulanan bu uzun vadeli programlar, yaşlı vatandaşların maaşlarından geriye kalan miktarla rahatça geçinebilmelerine olanak tanınacak. Yatırımların geri ödeme vadelerinin çok geniş bir zamana yayılması, aylık taksitlerin bir kira bedelinden çok daha düşük seviyelere inmesini sağlayacak.
Büyükşehirlerdeki Yüksek Kira Sorununa Odaklanan Planlama
Yeni yasa tasarısının dikkat çeken bir diğer önemli unsuru ise coğrafi ve bölgesel planlama stratejisinde kendisini gösteriyor. Özellikle büyükşehirlerde ve sanayi bölgelerinde hayat pahalılığı ile birlikte konut kiraları yüksek seviyelere ulaşmış durumda bulunuyor. Bu durum göz önüne alınarak, emeklilere yönelik inşa edilecek yeni sosyal konut alanlarının öncelikli olarak barınma maliyetlerinin zirve yaptığı bu riskli bölgelerde yoğunlaştırılması isteniyor.
Sosyal devlet ilkesinin bir gereği olarak, kurulacak bu yeni yaşam alanlarının tüm finansal kaynağı doğrudan merkezi yönetim bütçesinden karşılanacak. Bütçeden ayrılacak bu ödenek sayesinde projelerin aksamadan ilerlemesi ve inşaatların hızla tamamlanması garanti altına alınacak. Riskli bölgelerdeki konut arzının artmasıyla birlikte hem emekliler güvenli yuvalarına kavuşacak hem de genel kiralık ev piyasasında aşağı yönlü bir rahatlama gözlenecek.
Bakanlıklar Arası İş Birliği İle Yönetmelik Hazırlanacak
Kanun teklifinin yasalaşma sürecinin ardından bürokratik işlemlerin ve uygulama esaslarının nasıl yürütüleceği de metinde net olarak açıklanıyor. Sürecin kusursuz işlemesi için Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ana yetkili kurum olarak sahada görev alacak. Ancak konutların verileceği kitle doğrudan iş gücü piyasından emekli olan kişileri kapsadığı için Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının da resmi görüşü alınacak.
İki büyük bakanlığın ortaklaşa hazırlayacağı kapsamlı yönetmelik, hangi emeklinin hangi şartlar altında öncelik kazanacağını detaylı kriterlerle belirleyecek. 81 ilin tamamında eş zamanlı olarak başlatılması planlanan bu hamle, yaşlı nüfusun geleceğe daha güvenle bakmasını sağlayacak toplumsal bir reform niteliği taşıyor. Meclis komisyonlarında yapılacak görüşmelerin ardından genel kurula gelmesi beklenen tasarı, milyonlarca aile tarafından büyük bir umutla takip ediliyor.
Kaynak: Zeki Ersin Yıldırım