Kamu sektöründe 2008 yılının Ekim ayından itibaren göreve adım atan personellerin emeklilik döneminde karşılaştığı hak kayıpları yeniden Türkiye gündemine taşındı. Üniversite İdari Personel Sendikası tarafından gerçekleştirilen son duyuruda, aynı kurumlarda benzer görevleri üstlenen personelin farklı mevzuatlara tabi tutulmasının yarattığı ad adaletsizliklere dikkat çekildi. Türkiye Büyük Millet Meclisi çatısı altına iletilen taleplerde, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu kapsamında çalışan tüm memurlara 3600 ek gösterge tanınması istendi.
2008 tarihi öncesinde işe giren çalışanlar 5434 sayılı Emekli Sandığı Kanunu kurallarına göre değerlendirilirken, bu tarihten sonra iş başı yapanlar 5510 sayılı kanuna göre emekli ediliyor. Bu iki farklı yasal çerçeve, personelin aktif çalışma hayatı bittiğinde alacağı maaş miktarlarında çok büyük bir fark yaratıyor. Aynı unvana sahip iki memur yan yana çalışsa dahi emekli olduklarında aldıkları aylık miktarları arasında ciddi bir dengesizlik meydana geliyor.
Maaş Hesaplama Sistemindeki Değişiklikler Emekli Aylıklarının Düşmesine Doğrudan Etki Ediyor
Eski sistem olan 5434 sayılı kanunda emekli aylığı belirlenirken memurun görevdeki en son derecesi, kademesi ve ek göstergesi doğrudan dikkate alınıyordu. Yeni sistemde ise kişinin tüm çalışma ömrü boyunca elde ettiği prime esas kazançların genel ortalaması ile aylık bağlama oranı baz alınıyor. Ancak memur maaşlarının %40 ila %50 gibi önemli bir kısmını oluşturan ek ödemeler, tazminatlar ve yan haklar prime esas kazanca dahil edilmiyor.
Yıllar boyunca kamuda hizmet veren bir memur emekliliğe ayrıldığında, görevdeyken aldığı toplam gelirin neredeyse tamamını kaybederek büyük bir ekonomik darbe yiyor. Prime esas kazanca yansıtılmayan ödemeler nedeniyle yaşanan bu sert düşüş, yaş haddi yaklaşan kamu görevlilerini emekli olmak ile çalışmaya devam etmek arasında çaresiz bırakıyor. Çalışanlar geçim sıkıntısı yaşamamak adına emeklilik dilekçesi vermeyi sürekli ertelemek zorunda kalıyor.
Sendikalar Kamu Çalışanlarının Gelecek Kaygılarının Hızlıca Giderilmesini İletiyor
Kamu çalışanlarının temsilcileri, çalışanların sadece görev yaptıkları sürece değil hayatlarının sonraki döneminde de insani bir yaşam standardına sahip olmaları gerektiğini vurguluyor. Sendika yetkilileri tarafından yapılan açıklamalarda, aktif çalışma dönemindeki geliri artıran geçici çözümler yerine emeklilik güvencesini kökten sağlamlaştıracak kalıcı yasal adımların atılması gerektiği ifade edildi. Emekliliğe yansımayan tazminatların çalışanların yarınlarını tehlikeye attığı dile getirildi.
Aynı sorumluluğu paylaşan memurlar arasındaki bu çifte standart uygulamasının kamu vicdanını yaraladığı kaydedildi. Devlet hizmetine onlarca yıl emek veren personelin, emekli olduktan sonra yoksulluk sınırının altında kalmaması için yasal çerçevede acil düzenlemelere ihtiyaç duyuluyor. Sendikalar bu durumun düzeltilmesi adına TBMM nezdinde yürüttükleri temasları artırarak devam ettiriyor.
Ek Gösterge Düzenlemesi Ve Yaklaşan Ocak Zammı Öncesinde Gözler Meclis Kararlarına Çevrildi
Memur emeklilerinin ikramiye ve aylık tutarlarını doğrudan etkileyen ek gösterge mekanizması, daha önce belirli meslek grupları için 3600 seviyesine çıkarılmıştı. Ancak bu imkandan yararlanamayan unvanlar ile 5510 sayılı kanuna tabi olan memurlar için söz konusu artışın pratik karşılığı oldukça düşük kaldı. Bu nedenle kapsama dahil edilmeyen tüm kadrolar için ek göstergenin genişletilmesi ve aylık bağlama oranlarının yeniden düzenlenmesi talep ediliyor.
Önümüzdeki Ocak ayında gerçekleşecek memur zammı öncesinde, enflasyon farkı ve toplu sözleşme oranlarının yanı sıra kamu çalışanlarına yönelik ek bir reform paketinin Meclis gündemine gelmesi bekleniyor. Konunun uzmanları, 5510 sayılı kanun kapsamındaki memurların emeklilik planı yapmadan önce e-Devlet üzerinden hizmet dökümlerini incelemelerini ve SGK birimlerinden tahmini aylık hesaplaması alarak hareket etmelerini öneriyor.
Kaynak: Zeki Ersin Yıldırım
