Türkiye sanayisinin kalbinin attığı Gaziantep Organize Sanayi Bölgesinde faaliyet gösteren imalat tesislerinde, tekstil fabrikalarında ve fıstık işleme tesislerinde alın teri döken yüz binlerce emekçi, gözlerini şimdiden sene sonuna çevirmiş durumda. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ev sahipliğinde toplanacak Asgari Ücret Tespit Komisyonunun yapacağı kritik görüşmelere henüz zaman olsa da ekonomi çevrelerinde ve finans uzmanları arasında ilk hesaplamalar yapılmaya başlandı. Ortaya çıkan muhtemel tahminler incelendiğinde, çalışma hayatında uygulanacak yeni tabanda en düşük zam oranında bile maaşların 33.000 TL barajını rahatlıkla aşacağı öngörülüyor.
Gaziantep iş dünyası ve işçi temsilcileri kuruldan çıkacak kararın bölgesel ekonomiye yansımalarını dikkatle izliyor. Çalışan kesim enflasyon karşısında alım gücünü korumayı hedeflerken, imalatçılar ve üretim tesislerinin temsilcileri ise artan işçilik maliyetlerini göz önünde bulunduruyor. Ortak paydada buluşması beklenen taraflar, yılın son çeyreğinde masaya oturacak. Finans kulislerinde konuşulan tahminler ise 3 farklı oran etrafında yoğunlaşıyor.
Mevcut Çalışma Şartları Ve Geçmiş Yılların Ekonomi Göstergeleri
Hesaplamaların temellerini daha net kavrayabilmek adına mevcut tablodaki rakamları ve geçen dönemin verilerini değerlendirmekte fayda bulunuyor. İçinde bulunduğumuz dönemde uygulanan net asgari ücret 28.075,50 TL seviyesinde yer alırken, brüt tutar 33.030 TL olarak hesaplanıyor. Bir çalışanın firmaya sağladığı toplam finansal yük ise primler ve teşvikler düşüldüğünde 40.874 TL olarak kayıtlara geçiyor. Bu rakamlar, yıl başında gerçekleşen %27 oranındaki artış sonrasında yürürlüğe girmişti.
Bir önceki seneye bakıldığında ise net ödemenin 22.104 TL düzeyinde olduğu hatırlanıyor. Türkiye İstatistik Kurumu tarafından paylaşılan resmi verilere göre aynı senenin yıllık tüketici fiyat endeksi %30,89 olarak açıklanmıştı. Dolayısıyla o dönemde hayata geçirilen düzenleme, gerçekleşen enflasyon oranının yaklaşık 4 puan gerisinde kalmış ve çalışanların satın alma gücünde bir miktar gerileme oluşturmuştu. Bu geçmiş tecrübe, yeni senenin hesaplamalarında işçi kesiminin daha sıkı bir pazarlık yürüteceğini gösteriyor.
Ekonomi Yönetiminin Hedefleri Doğrultusunda %20 Zam İhtimali
Uygulanan ekonomi programı ve Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının açıklayacağı enflasyon hedefleri baz alındığında gündeme taşınan ilk oran %20 seviyesi oluyor. Bu seçenek doğrudan öngörülen enflasyon paralelinde bir düzenlemeye gidilmesi mantığına dayanıyor. Söz konusu ihtimalin gerçekleşmesi durumında net ödeme miktarı yaklaşık 33.690 TL seviyesine ulaşıyor. Bu artışla birlikte her bir emekçinin aylık kazancına net 5.615 TL tutarında ilave gelir eklenmiş oluyor.
Ancak bu seçenek, emekçi konfederasyonları ve sendikalar tarafından en sert tepkiyi gören model olarak dikkat çekiyor. Yıl sonu enflasyonunun Merkez Bankası hedeflerini aşması durumunda, hedef enflasyona dayalı yapılacak bir zammın reel ücretleri eriteceği değerlendiriliyor. Gaziantep gibi sanayi şehirlerinde geçim standartlarının yükselmesi, sadece hedeflere odaklanan bir zammın sahada karşılık bulmasını oldukça zorlaştırıyor.
Piyasaların Ve Sosyal Güvenlik Uzmanlarının Ortak Beklentisi %25
Finans analistlerinin ve piyasa uzmanlarının en yüksek olasılık olarak değerlendirdiği oran ise %25 zammı işaret ediyor. Bu senaryo uygulandığında çalışanların alacağı net tutar yaklaşık 35.094 TL seviyesine yükseliyor. Aylık bazda sağlanan doğrudan gelir artışı ise yaklaşık 7.000 TL tutarını buluyor. Bu oran, hem işveren tarafının maliyet dengelerini zorlamayan hem de çalışanı nispeten koruyan dengeli bir model olarak öne sürülüyor.
Mali uzmanların ve SGK analistlerinin saha tahminleri de bu seviyeyle birebir örtüşüyor. Geçmiş dönemlerdeki asgari ücret tahminleriyle bilinen SGK Uzmanı Özgür Erdursun'un dile getirdiği 35.000 TL seviyesindeki öngörü de %25 oranındaki artışla tam bir paralellik sergiliyor. Piyasaların genelinde hâkim olan kanaat, masadaki nihai uzlaşmanın bu rakam etrafında şekilleneceği yönünde ağırlık kazanıyor.
Yıl Sonu Enflasyon Beklentilerine Paralel %30 Artış Senaryosu
Komisyonun sene sonu gerçekleşen enflasyon oranını dikkate alarak karara varması durumunda artış oranının %30 seviyesine ulaşması gündeme gelecek. Bu yaklaşım benimsendiğinde aylık net gelir 36.498 TL seviyesine taşınacak. Çalışanların bütçesine yansıyacak aylık net kazanç artışı ise 8.400 TL sınırını geçmiş olacak. Üretim sektöründeki çalışanlar açısından en ideal seçenek olarak görülen bu model, alım gücünün korunmasını doğrudan hedefliyor.
Piyasa katılımcıları anketinde yıl sonu tüketici fiyat endeksi beklentisinin %29,6 civarında seyrettiği düşünüldüğünde, %30 seviyesindeki bir artışın hayat pahalılığına karşı tam bir koruma sağlayacağı görülüyor. Özellikle yoğun emek gerektiren imalat ve dokuma sektörünün kalbi sayılan Antep sanayisinde, yetişmiş iş gücünü muhafaza etmek isteyen işletmeler de bu seviyedeki bir artışın piyasayı rahatlatacağını ifade ediyor.
Kaynak: Zeki Ersin Yıldırım
