Tarım ve Orman Bakanlığı Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü bünyesinde faaliyet gösteren Konya’daki Bahri Dağdaş Uluslararası Tarımsal Araştırma Enstitüsü, tarımsal tarihimizin en değerli hazinelerinden biri olan yerel buğday çeşitlerini koruma altına almak için yürüttüğü çalışmalarla dikkat çekiyor. Yıllar önce başlatılan kapsamlı envanter çalışmaları sayesinde Türkiye’nin dört bir yanından derlenen yerel tohumlar, modern gen bankalarında muhafaza edilirken, aynı zamanda bilimsel araştırmalara ve yeni çeşit geliştirme süreçlerine ilham veriyor.
Geçmişten bugüne tarımsal çeşitliliğin artırılması ve yerel gen kaynaklarının kaybolmaması adına kritik adımlar atan enstitü, tarım sektörünün geleceğine ışık tutuyor.
65 İLDEN TOPLANAN TOHUMLAR GEN BANKASINDA
Türkiye’nin tarımsal hafızasını korumak amacıyla hayata geçirilen kapsamlı proje, uzun yıllar süren titiz bir saha çalışmasıyla gerçekleştirildi. Proje süresince çok sayıda ilçe ve köyü karış karış gezen uzmanlar, binlerce yıldır bu topraklarda varlığını sürdüren farklı yerel buğday çeşitlerini kayıt altına aldı. Toplanan bu özel genetik materyaller, Türkiye Tohum Gen Bankası’nda güvenle saklanarak gelecek nesillere aktarılıyor.
Enstitü tarafından yürütülen bu çalışmaların yalnızca bir koruma faaliyetinden ibaret olmadığını vurgulayan yetkililer, söz konusu tohumların hem üniversitelerdeki bilimsel çalışmalara yön verdiğini hem de düzenlenen özel tarla günleriyle üreticilere tanıtılarak yaygınlaştırıldığını belirtiyor.
KURAKLIKLA MÜCADELEDE YEREL ÇEŞİTLER UMUT OLUYOR
İklim değişikliğinin tarım sektörü üzerindeki olumsuz etkilerinin her geçen gün daha fazla hissedildiği günümüzde, yerel buğdayların sahip olduğu direnç büyük bir önem taşıyor. Binlerce yıldır bu coğrafyanın zorlu iklim koşullarına adapte olan yerel çeşitler; kuraklığa ve soğuğa karşı yüksek tolerans gösterirken, hastalıklara karşı da güçlü bir dayanıklılık sergiliyor.
Yürütülen ıslah çalışmalarında bu yerel çeşitlerin ebeveyn olarak melez bahçelerine dahil edildiğini belirten uzmanlar, bu sayede iklim şartlarına uyum sağlayabilen yeni ve dayanıklı buğday çeşitlerinin geliştirildiğini ifade ediyor. Gerçekleştirilen tescil çalışmaları neticesinde, ülkenin farklı bölgelerinden derlenen bazı özel yerel buğday çeşitleri resmî olarak tescil ettirilerek tarımsal üretici havuzuna kazandırıldı.
ÇİFTÇİ VE SANAYİ BULUŞMALARIYLA YAYGINLAŞIYOR
Yürütülen projenin sadece bilimsel arenada kalmadığını, aynı zamanda sahada da karşılık bulduğunu dile getiren yetkililer, yerel buğday üretimini teşvik etmek için çeşitli köprüler kurulduğunu aktarıyor. Geleneksel lezzetleri ve unlu mamulleri yaşatmak isteyen üreticiler ile yerel buğday işleyen sanayi kuruluşları düzenlenen ortak etkinliklerde bir araya getiriliyor. Bu sayede hem üreticilerin yerel tohuma ulaşımı kolaylaşıyor hem de bu kadim miras ticari ve kültürel değerini koruyarak sofralara kadar ulaşıyor.
