Orta Doğu coğrafyasında ABD ile İran arasında yeniden patlak veren askeri gerilimler ve karşılıklı hamleler, küresel enerji koridorlarında ciddi bir tedarik endişesine yol açtı. Uluslararası ham petrol piyasalarında en önemli gösterge kabul edilen Brent petrolün varil fiyatı kısa sürede 95 dolar seviyesinin üzerine fırlayarak son ayların en yüksek değerlerine ulaştı. Benzer şekilde Batı Teksas türü ham petrolün gelecek ay vadeli teslimat fiyatları da 90,77 dolar seviyelerine kadar tırmandı. Bu ani yükseliş hareketi, uluslararası rafinaj piyasalarında işlenmiş ürün fiyatlarını doğrudan etkileyerek ham maddeden son tüketiciye kadar uzanan geniş bir zam zincirini beraberinde getirdi.
Uluslararası emtia borsalarında motorinin metrik ton fiyatı yaşanan çatışmaların ardından 1450 dolar sınırına kadar dayandı. Piyasa uzmanları ve enerji analistleri, Orta Doğu bölgesindeki sevkiyat hatlarının güvenliğine ilişkin endişelerin devam etmesi durumunda tırmanışın sürebileceğine dikkat çekiyor. Yurt içi akaryakıt piyasasında uygulanan fiyatlandırma mekanizması doğrudan Cenevre borsasında oluşan ürün fiyatlarına ve dolar kuruna endeksli olduğu için küresel çaptaki bu yukarı yönlü ivme, Türkiye'deki pompa fiyatlarına kaçınılmaz bir maliyet yükü bindiriyor.
Akaryakıt Sektöründe Peş Peşe Zam Dalgası Kapıda
Sektörün önde gelen temsilcileri ve dağıtım şirketi yetkilileri, küresel piyasalarda gözlenen bu olağanüstü hareketliliğin yurt içinde büyük bir fiyat düzenlemesini zorunlu kıldığını vurguluyor. Yapılan değerlendirmelere göre, rafineri çıkış fiyatlarındaki artışın etkisiyle akaryakıt ürünlerinde çifte zam tablosu netleşmeye başladı. Sektör kaynakları, ilk aşamada cuma gününden geçerli olmak üzere motorin grubunda ciddi bir artışın pompaya yansıyacağını, hemen ardından cumartesi günü ise benzin fiyatlarında yeni bir yükselişin gerçekleşeceğini bildiriyor.
Uygulanacak zamların kesin tutarları küresel borsalardaki günlük kapanış rakamlarına göre netlik kazanacak olmakla birlikte, artış oranlarının oldukça yüksek seviyelerde gerçekleşmesi bekleniyor. Piyasa aktörleri, uluslararası fiyatların seyrine bağlı olarak rakamların anlık güncellendiğini ve enerji piyasasında oynaklığın tavan yaptığını dile getiriyor. Sürücüler ve nakliye sektörü temsilcileri ise art arda gelmesi beklenen bu fiyat güncellemeleri karşısında bütçelerini yeniden ayarlamak zorunda kalıyor.
Otogaz Fiyatlarında Gece Yarısı Düzenlemesi
Akaryakıt ürünleri arasında ilk somut fiyat artışı otogaz grubunda hissedilmeye başlanıyor. Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu ve dağıtım firmalarından elde edilen bilgilere göre, perşembeyi cumaya bağlayan gece yarısından itibaren geçerli olmak üzere otogazın litre fiyatına 1,09 TL tutarında artış yansıtılacak. Bu gelişmeyle birlikte otogaz kullanıcıları, diğer yakıt türlerinden önce ilk fiyat şokunu pompada bizzat tecrübe etmiş olacak. Otogazdaki bu tırmanışın temel sebebi olarak yine uluslararası bütan ve propan gazı fiyatlarındaki sert yükseliş gösteriliyor.
Gece yarısı pompaya yansıyacak 1,09 TL'lik artış, Türkiye genelindeki tüm akaryakıt istasyonlarında eş zamanlı olarak tabelalara işlenecek. Şehirler arasındaki nakliye maliyetlerine bağlı olarak kuruş düzeyinde farklılıklar yaşansa da, Türkiye'nin dört bir yanındaki otogazlı araç sahipleri depolarını doldururken daha yüksek tutarlar ödemek durumunda kalacak. Dağıtım şirketleri, bayilere yeni fiyat listelerini göndererek gece yarısı geçişi için sistem güncellemelerini tamamladı.
Motorin Ve Benzin Fiyatlarında Rekor Seviyeler
Geçtiğimiz günlerde yürürlüğe giren ve litrede 3 TL tutarındaki Özel Tüketim Vergisi ile % 20 oranındaki Katma Değer Vergisi matrahını içeren son düzenlemenin ardından motorin fiyatları halihazırda 82-83 TL aralığına oturmuş durumdaydı. İl ve ilçe bazındaki nakliye farkları ile serbest piyasa koşulları doğrultusunda küçük değişiklikler gösteren bu rakamlar, cuma günü gelmesi planlanan yeni zamla birlikte tarihi zirvelerini yenilemeye hazırlanıyor. Benzin tarafında da benzer bir tablo hakim olup, cumartesi günkü artışla birlikte benzinin litresi de rekor fiyat seviyelerine ulaşacak.
Akaryakıt maliyetlerindeki bu aralıksız artış eğilimi, lojistik ve taşımacılık girdilerini doğrudan yukarı çekerek iğneden ipliğe tüm tüketim maddelerinin fiyatlarına zincirleme etki yapma riski taşıyor. Şehir içi ve şehirler arası yolcu taşımacılığından gıda nakliyesine kadar pek çok alanda temel gider kalemini oluşturan akaryakıt, enflasyonist baskıyı daha da artırıyor. Sektör temsilcileri, küresel petrol fiyatları 90 doların üzerinde kaldığı sürece yurt içi piyasada kalıcı bir gevşemenin veya indirim dalgasının kısa vadede mümkün görünmediğini belirtiyor.
Kaynak: Zeki Ersin Yıldırım
