Son dönemde zincir marketlerin vitrinlerini süsleyen cazip etiketler, mutfak masraflarını dengelemeye çalışan vatandaşların odağı haline geldi. Özellikle çoklu alımları teşvik eden promosyonlar, ilk bakışta aile bütçesine büyük bir katkı sunuyormuş izlenimi veriyor. Fakat saha incelemeleri ve detaylı fiyat analizleri, durumun her zaman sanıldığı gibi ilerlemediğini net biçimde ortaya koydu. Fırsat gibi gösterilen pek çok uygulamanın arkasında, tüketiciye ekstra maliyet yükleyen pazarlama yöntemlerinin yattığı belirlendi.
Farklı satış noktalarındaki etiketlerin karşılaştırılması sonucu elde edilen veriler, aldatıcı kampanyaların boyutunu gözler önüne seriyor. İndirimli olarak sunulan bir ürünün etiket fiyatı, rakip marketlerdeki standart satış bedeliyle kıyaslandığında büyük bir uçurumla karşılaşılıyor. Söz konusu fiyat politikaları nedeniyle vatandaşlar yarı yarıya tasarruf ettiğini zannederken, gerçekte çok daha yüksek ödemeler yaparak marketten ayrılmak durumunda kalıyor.
Diş Macunu Satışlarında Şok Eden Fiyat Farklılığı
Gıda dışı temel ihtiyaç ürünlerinde yapılan araştırmalarda en net uyumsuzluk ağız bakım ürünlerinde tespit edildi. Yaygın bir zincir markette standart satış bedeli 129,90 TL olan popüler bir diş macunu, promosyon uygulayan bir diğer markette 439,95 TL gibi yüksek bir etiketle reyonlara yerleştirildi. Normal şartlarda başka bir mağazadan aynı üründen 2 adet satın alan bir kişi toplamda 259,80 TL harcama yapıyor.
Buna karşın cazip indirim vaadi sunan market tercih edildiğinde, aynı 2 adet ürün için kasa noktasında tam 439,95 TL ödeme çıkarılıyor. Kampanya adı altında yapılan bu işlem sonucunda vatandaş, bedava ürün aldığını düşünürken aslında diğer market fiyatlarına kıyasla tam 180,15 TL daha fazla masraf yapmış oluyor. Yaşanan bu durum, promosyon etiketlerinin ne derece yanıltıcı olabileceğini kanıtlar nitelikte.
Temizlik Ve Bebek Bakım Ürünlerinde Sınırlı Tasarruf
Ev hijyeninin vazgeçilmez kalemlerinden biri olan kağıt havlu satışlarında da durum pek farklılık göstermiyor. Piyasa ortalamasında 200,00 TL seviyesinde satılan 16'lı kağıt havlu paketi, özel fırsat kategorisinde 379,95 TL fiyattan satışa sunuldu. Normal şartlarda 2 paketin toplam maliyeti yaklaşık 400,00 TL civarında seyrederken, sunulan kampanya sayesinde sağlanan net kazanç yalnızca 20,05 TL seviyesinde kaldı. Yüzde 50,00 oranında büyük bir indirim algısı oluşturulmasına rağmen elde edilen gerçek avantajın yüzde 5,00 civarında çakılı kalması dikkat çekti.
Ailelerin aylık bütçesinde önemli bir yer tutan bebek bezi kategorisinde de benzer bir tabloyla karşılaşıldı. Standart paket fiyatı 279,90 TL olan bebek bezinden 2 adet alındığında kampanya dışı mağazalarda 559,80 TL ödeniyor. İndirimli satış gerçekleştiren markette ise 2 paket için belirlenen tutar 499,00 TL oldu. Tüketicinin bu alışverişten sağladığı toplam getiri sadece 60,80 TL düzeyinde kalarak, beklenilen yarı yarıya uygun fiyat beklentisini karşılamaktan oldukça uzak kaldı.
Tüketicilerin Fiyat Artışı İddiaları Ve Piyasa Gerçekleri
Alışveriş yapan vatandaşlar, indirim dönemleri öncesinde etiketlerin bilinçli olarak yukarı çekildiğini ileri sürüyor. Reyonlarda durmadan değişen fiyatlardan şikayetçi olan tüketiciler, ürünlerin önce fahiş oranlarda zamlandığını, hemen ardından cazip bir fırsatmış gibi eski seviyesine ya da biraz altına çekildiğini dile getiriyor. Bu durum piyasadaki indirim haberlerine olan güveni ciddi ölçüde zedelerken, vatandaşların alışveriş alışkanlıklarını da doğrudan etkiliyor.
Saha analizleri belirgin fiyat farklarını doğrulamakla birlikte, bu durum tek başına kampanya öncesi yapay bir zam yapıldığını kesin olarak kanıtlamıyor. Fiyat değişimlerinin arkasındaki tedarik ve maliyet faktörlerinin ayrıntılı olarak incelenmesi gerektiği belirtiliyor. Uzmanlar, etiket aldatmacalarından korunmak adına birim fiyat kontrolü yapılmasını ve Ticaret Bakanlığı kanallarına veya Alo 175 hattına başvurulmasını öneriyor.
Kaynak: Zeki Ersin Yıldırım
