ŞEHİR EFSANESİNİN ODAĞINDAKİ SORU: PAŞA KONYA’YA NEDEN ARKASINI DÖNDÜ?
Konya kent hafızasında derin yer edinen Atatürk Anıtı ile ilgili halk arasında birçok farklı hikâye anlatılmaktadır. Bu hikayelerin en çok dikkat çekeni ve tartışılanı ise heykelin duruş yönü nedeniyle ortaya atılan "Atatürk Konya’ya sırtını döndü" iddiasıdır. Ancak bu görüş temelsiz ve geçersizdir. Anıtın yönü, şehre bir tepki ya da sırt çevirme amacıyla değil; o dönemin en modern ve yaygın tek ulaşım aracı olan tren istasyonu baz alınarak belirlenmiştir. Yapı, İstasyondan gelen yolcuların şehre ilk girdiği noktaya yerleştirilmiştir. Buradaki asıl amaç, trenle Konya'ya ayak basan resmi ve özel tüm ziyaretçileri ilk anda karşılamak ve selamlamaktır. Ayrıca projenin hayata geçirildiği yıllarda, abide ile istasyon arasında kalan geniş boşluğun, resmi bayramlarda ve anma törenlerinde halk tarafından rahatça kullanılabilmesi hedeflenmiştir. Dolayısıyla sırt dönme efsanesinin arkasında, tamamen kenti ziyaret edenleri görkemli bir şekilde selamlama vizyonu yatmaktadır.
İKİ FARKLI REJİMİN ORTAK MİRASI: YARIM KALAN ABİDENİN ÜZERİNDEKİ BRONZ FİGÜR
Görenlerin dönüp bir daha baktığı bu ihtişamlı yapı, aslında iki farklı döneme ait iki ulusal mimari şaheserin üst üste monte edilmesiyle oluşmuştur. Anıtın alt yapısını meydana getiren mermer kaide, Osmanlı Devleti’nin son döneminde, 1915-1917 yılları arasında Mimar Muzaffer Bey tarafından "Ziraat Abidesi" olarak inşa edilmiştir. Konya’nın tarım şehri olmasına atıf yapan bu eser, Selçuklu eserlerinden ilham alınarak meydana gelmiştir. Birinci Dünya Savaşı’nın başlamasıyla yapımına ara verilen eser için 1924 yılında Konya Belediye Meclisi tarihi bir karar almıştır. Yarım kalan eserin tamamlanarak üzerine Atatürk heykelinin dikilmesi kararlaştırılmış ve Avusturyalı Heykeltraş Heinrich Krippel ile 16 bin liraya anlaşılmıştır. Mimar Falih Ülkü’nün çalışmalarıyla, askerî üniformalı bronzdan imal edilmiş Atatürk heykeli bu kaide üzerine konulmuştur. Böylece Konya, hem Osmanlı döneminin hem de Cumhuriyet devrinin iki büyük eserini tek bir yapıda buluşturmuştur.
İSTANBUL VE İZMİR’DEN SONRA EN ÇOK ZİYARET EDİLEN ŞEHİR
"Sırt döndü" iddialarını tamamen çürüten en büyük delil ise Mustafa Kemal Atatürk’ün Konya’ya ve Konyalılara duyduğu derin sevgidir. Gazi Mustafa Kemal Atatürk, İstanbul ve İzmir'den sonra Anadolu'da en çok uğradığı ve günlerce konakladığı şehirlerin başında Konya'yı görmektedir. Cumhurbaşkanı sıfatıyla Konya’ya 1920 yılından itibaren tam 13 defa gelen ve şehirde toplam 33 gün geçiren Atatürk, her gelişinde Sedirler’de ikamet eden manevi babası Konyalı Hüseyin Ağa’yı ziyaret etmiştir. Ayrıca korumasına alıp okuttuğu manevi kızlarından biri de Konyalı Rukiye’dir. Şehirle olan bu sarsılmaz muhabbetin en kalıcı mührü ise bizzat liderin soyadında saklıdır; nitekim Kemal Paşa’ya "Atatürk" soyadı, dönemin Konya Milletvekili Naim Hazım Ülkü Onat’ın meclise sunduğu kanun teklifiyle verilmiştir. 29 Ekim 1926’da Cumhuriyet ve hürriyeti simgeleyen genç kızlar eşliğinde dualarla açılan bu anıt, sırt dönmenin aksine Atatürk'ün Konya'ya olan sarsılmaz bağlılığının en büyük kanıtıdır.
