Çiftçiler, satmak için getirdikleri ürünün bekleme süresindeki kiranın kendilerinden kesilmesine itiraz etti. Toprak Mahsulleri Ofisi’nin (TMO) hububat alımlarında lisanslı depolar üzerinden yürüttüğü Elektronik Ürün Senedi (ELÜS) sistemi, üreticilerin hesabından yapılan depo kirası kesintileri nedeniyle tartışma konusu oldu. TMO’ya satmak amacıyla randevu alarak ürününü belirlenen lisanslı depolara teslim eden çiftçiler, satış işlemi tamamlanana kadar geçen sürenin kira bedelinin kendilerine yansıtılmasına sert tepki gösterdi.
Kantardan Geçiş Satış Anlamına Gelmiyor
Sistemin işleyişine göre; çiftçinin lisanslı depoya teslim ettiği ürün, analiz ve sınıflandırma aşamalarının ardından ELÜS'e dönüştürülüyor. Bu senetler daha sonra Ürün Piyasası Aracı Kurumu (ÜPAK) üzerinden TMO’ya satılıyor. Dolayısıyla ürünün TMO’nun gösterdiği alım noktasındaki kantardan geçmesi, satış işleminin o an gerçekleştiği anlamına gelmiyor. Bu durum da "Çiftçi ürününü satmak için getiriyorsa, satış tamamlanana kadar oluşan depo kirasını kim ödemeli?" sorusunu gündeme taşıyor.
Şeffaflık ve "Mükerrer Ödeme" Şüphesi
Üreticiler, kesintilerin şeffaf yapılmadığını savunarak brüt kira bedeli, devlet desteği ve çiftçiye yansıyan net tutarın hesaplarda açıkça gösterilmesini talep ediyor. Ayrıca TMO’nun anlaşmalı lisanslı depolara bağımsız bir ödeme yapıp yapmadığının açıklanmasını isteyen çiftçiler, aynı depolama süresi için hem üreticiden hem kurumdan mükerrer bir ödeme alınıp alınmadığının denetlenmesini bekliyor.
