Köprü ve Otoyol Cezalarında Yeni Gelişme: 4 Kat Ceza Değişecek mi?
Köprü ve Otoyol Cezalarında Yeni Gelişme: 4 Kat Ceza Değişecek mi?
İçeriği Görüntüle

Küresel piyasalarda yıllardır ezberlenen "jeopolitik kriz varsa altın yükselir" denkleminde dikkat çekici bir kırılma yaşanıyor. Altının ons fiyatı 3.520 dolar seviyesine inerken, gram altın haftalık yüzde 9’luk kayıpla 5.725 lira bandına geriledi. Normal şartlarda sıcak gelişmelerin güvenli liman talebini artırması beklenirken, sıkı para politikaları ve yükselen tahvil getirileri altının üzerindeki baskıyı ağırlaştırdı. Bu tablonun güncel canlı piyasa verileriyle ayrıca teyit edilmesi gereken bir değerlendirme olduğu da vurgulanıyor.

ALTININ BU DENLİ DÜŞMESİ NE ANLAMA GELİYOR?

Altın, yatırımcısına temettü ya da faiz getirisi sunmayan bir varlık olduğu için fiyatlamasında parayı faizli veya düşük riskli enstrümanlarda tutmanın fırsat maliyeti belirleyici rol oynuyor. ABD Merkez Bankası’nın (FED) enflasyonla mücadele kapsamında Aralık ayında 25 baz puanlık artış gibi yeni faiz artırımlarına yönelebileceği sinyalleri ABD tahvil getirilerini yukarı taşırken, faiz ödemeyen altına olan ilgiyi zayıflatıyor. FED’in şahin duruşuyla güçlenen ABD doları, dolar bazında fiyatlanan ons altını diğer para birimlerine sahip yatırımcılar nezdinde daha pahalı hale getirerek küresel talebi baskılıyor. İran savaşı gibi jeopolitik gerilimlerin yarattığı güvenli liman arayışı ise enflasyonun kalıcılaşabileceği ve merkez bankalarının faiz silahını daha sert kullanacağı beklentisinin gerisinde kalmış görünüyor. Türkiye’de gram altın ise ons fiyatı ile Dolar/TL kurunun bileşkesiyle oluştuğundan, ons tarafındaki sert geri çekilmenin kur etkisini aşmasıyla hızlı düşüşler sergiliyor.

DÜŞÜŞ DEVAM EDERSE VATANDAŞ NASIL ETKİLENİR?

Fiyatlardaki geri çekilmenin sürmesi, birikim ve yatırım kararlarından gündelik harcamalara kadar vatandaşın hayatında çok katmanlı sonuçlar doğurabiliyor. Altını 6.000 lira bandı veya daha yüksek seviyelerden alan yatırımcılar için bu tablo kağıt üzerinde portföy kaybı anlamına gelse de panikle yapılan satışların düşüşü kalıcı zarara dönüştürebileceği belirtiliyor. Uzun vadeli düşünen ve düzenli alım yapanlar için daha düşük seviyelerden kademeli alım imkanı doğabileceği, ancak riski azaltmak adına alımları zamana yaymanın önem taşıdığı ifade ediliyor. Öte yandan mevduat, para piyasası fonları ve faiz getirili araçların cazibesi arttıkça tasarruf sahiplerinin altın ile faiz ya da kur enstrümanları arasındaki tercihlerini yeniden gözden geçirmesi bekleniyor. Düğün, nişan veya özel günler için takı almayı planlayan aileler açısından fiyatların gerilemesi maliyeti hafifleten olumlu bir gelişme olarak öne çıkarken, dalgalı dönemlerde kuyumcularda alış-satış makasının açılabileceği ve fiziki talebin oynak seyredeceği aktarılıyor.

PİYASALAR BU DURUMDAN NASIL ETKİLENİR?

Altındaki sert düşüş yalnızca tek bir emtia hareketi olmaktan öte, diğer piyasalar için de önemli sinyaller taşıyor. Yüksek faiz ve güçlü dolar temasının korunması halinde küresel sermaye akımlarının faiz getirili varlıklara yönelmesi ve küresel finansman koşullarının sıkılaşmasıyla gelişmekte olan ülke piyasalarının baskı altında kalması muhtemel görünüyor. Faizlerin uzun süre yüksek kalacağı beklentisi borçlanma maliyetleri üzerinden şirket karlılıklarını ve değerlemelerini sınarken, enerji ve ticaret hatlarına ilişkin jeopolitik risklerin sürmesi piyasalardaki oynaklığı diri tutuyor. Altındaki geri çekilme, piyasaların merkez bankalarının enflasyonu bastırmak için gereken adımları atacağı mesajını fiyatladığını gösterse de enerji ve emtia kanadındaki jeopolitik baskıların devam etmesi enflasyon ile faiz arasındaki ikilemi ve yön arayışını sertleştirebiliyor.

EKONOMİ GENELİ NASIL ETKİLENİR?

Düşüş eğiliminin kalıcı hale gelmesi durumunda hem küresel ekonomide hem de Türkiye ekonomisinde makroekonomik dengeler yakından izlenecek başlıklar arasında yer alıyor. Küresel ölçekte FED’in faiz artırım patikasına dönmesi veya faizleri yüksek tutması kredi koşullarını sıkılaştırarak büyüme üzerinde yavaşlatıcı bir etki yaratabiliyor. Jeopolitik çatışmaların arz ve enerji kanalıyla enflasyonu beslemesine karşılık merkez bankalarının faiz artırımlarıyla talebi soğutmaya çalışması, dengelerin bozulduğu senaryolarda yüksek faiz ve dalgalı büyüme tablosunu öne çıkarıyor. Türkiye özelinde ise altın ithalatı ve vatandaşın altın talebi ödemeler dengesi ve rezerv dinamikleri açısından kritik bir gösterge olmayı sürdürürken, fiyatlardaki sert gerileme ve talepteki değişimler dış ticaret ile tasarruf davranışlarına farklı yansımalar bırakabiliyor. Vatandaşın altın yerine Türk lirası veya faiz getirili enstrümanlara yönelmesi yurt içi likidite ve tasarruf eğilimlerini etkilerken, altının düşmesinin günlük tüketim enflasyonunu tek başına aşağı çekmediği; gıda, kira, enerji ve hizmet kalemlerinin enflasyonun ana belirleyicileri olmaya devam ettiği vurgulanıyor.

KISA VADELİ ETKİ VE DÜŞÜŞ SÜRERSE OLASI TABLO

Altın yatırımcıları açısından kısa vadede portföy geri çekilmesi ve satış baskısı görülürken, düşüşün devam etmesi halinde kademeli alım fırsatları doğabileceği ve erken panik satışlarının zarar riskini artırabileceği ifade ediliyor. Düğün veya takı amacıyla altın alacak vatandaşlar kısa vadede alım maliyetinin hafiflemesini hissederken, düşüşün sürmesi durumunda daha uygun maliyetlerle alım imkanı bulabilecekleri ancak kuyumcu makasını yakından takip etmeleri gerektiği belirtiliyor. Küresel ve yerel piyasalarda kısa vadede yüksek oynaklık ile faiz ve dolar odaklı fiyatlama öne çıkarken, düşüşün kalıcılaşması sıkı finansal koşulları ve varlık sınıfları arasındaki rotasyonu beraberinde getirebiliyor. Ekonomi genelinde ise kısa vadede fırsat maliyetinin yükselmesi dikkat çekerken, düşüşün sürmesi büyüme ve enflasyon dengesinde hassasiyetin artmasına ve tasarruf tercihlerinde değişimlere yol açabiliyor.

Muhabir: Tülin Şeker