ÇİFTÇİNİN ÜRETİM MALİYETLERİ TIRMANIŞTA
Toprağı işleyen, üreten çiftçilerin üretim yaparken harcadığı parayı ve katlandığı maliyetleri gösteren Tarımsal Girdi Fiyat Endeksi, 2026 yılının Mart ayına ait çarpıcı sonuçları ortaya koydu. Açıklanan resmi verilere göre, tarımsal girdi maliyetleri bir önceki aya göre yüzde 3,89 oranında bir artış gösterdi. Üreticinin cüzdanını asıl zorlayan yıllık yükseliş ise bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 34,26 olarak kayıtlara geçti. Bu yükseliş dalgasıyla birlikte, çiftçinin maliyetlerindeki on iki aylık ortalama artış oranı yüzde 33,01 seviyesine ulaşırken, bu yılın başından yani Aralık ayından Mart ayına kadar geçen kısa süredeki artış ise yüzde 11,25’i buldu.
TARIMDA EN BÜYÜK DARBE GÜBRE FİYATLARINDAN GELDİ
Tarım sektöründeki ana gruplar incelendiğinde, tarlada doğrudan kullanılan mal ve hizmetlerin fiyatında bir önceki aya göre yüzde 4,39’luk bir artış yaşandığı görülüyor. Geleceğe yönelik tarımsal yatırımlara katkı sağlayan mal ve hizmetlerin endeksinde ise aylık yüzde 0,84’lük daha sakin bir yükseliş gerçekleşti. Ancak yıllık bazda bakıldığında, tarımda kullanılan mal ve hizmetlerdeki fiyat artışı yüzde 35,82 gibi yüksek bir orana ulaşırken, yatırımlık malzemelerdeki yıllık artış yüzde 25,17 oldu. Raporun en dikkat çekici noktası ise tarımın can damarı olan gübre oldu. Hem yıllık bazda yüzde 48,33’lük dev artışla hem de aylık bazda yüzde 9,69’luk tırmanışla zam şampiyonu, gübre ve toprak geliştiriciler alt grubu oldu.
DIŞ PAZARA ÜRÜN SATAN SANAYİCİ DE MALİYET KISKACINDA
Ekonominin bir diğer önemli bacağı olan ve yurt dışına mal üreten sanayicilerin karşı karşıya kaldığı maliyet artışlarını ölçen Yurt Dışı Üretici Fiyat Endeksi de 2026 yılının Nisan ayı verileriyle yönünü yukarı çevirdi. İhracatçının üretim maliyetlerini yansıtan bu endeks, Nisan ayında bir önceki aya göre yüzde 4,16 oranında yükseldi. Yıllık bazdaki artış ise yüzde 35,07 seviyesine ulaşarak tarım maliyetlerine benzer bir grafik çizdi. Sanayicinin maliyetlerindeki on iki aylık ortalama artış yüzde 31,24 olarak hesaplanırken, yılbaşından bu yana geçen dört aylık süreçteki birikimli artış ise yüzde 15,33’e ulaştı.
ENERJİ MALİYETLERİ İHRACATÇI SANAYİCİYİ SIKIŞTIRIYOR
Sanayinin alt kollarına bakıldığında, imalat sektöründeki ürünlerin maliyetinin yıllık yüzde 34,87, aylık ise yüzde 4,27 oranında arttığı görülüyor. Madencilik ve taş ocakçılığı sektöründe ise yıllık yüzde 46,81’lik büyük bir maliyet artışı yaşanırken, bu sektörün aylık bazda yüzde 2,19 oranında küçük bir nefes alarak gerilemesi dikkat çekti. Ana sanayi gruplarının yıllık seyrinde ise en korkutucu rakam enerjiden geldi. Yıllık bazda enerji maliyetleri yüzde 125,66 gibi devasa bir oranda fırlayarak sanayicinin en büyük gider kalemi haline geldi. Diğer gruplarda ise yıllık bazda dayanıksız tüketim malları yüzde 36,90, dayanıklı tüketim malları yüzde 34,37, ara malları yüzde 29,24 ve son olarak sermaye malları yüzde 25,15 oranında maliyet artışı yaşadı.
İHRACAT MALİYETLERİNDE AYLIK SEYİR DE DURMUYOR
Nisan ayındaki aylık gelişmeler incelendiğinde, sanayicinin üretim yaparken kullandığı enerji girdilerinin sadece bir ayda yüzde 14,96 oranında zamlandığı net bir şekilde görülüyor. Enerjideki bu sert yükselişi, aylık yüzde 3,52 artışla ara malları ve yüzde 3,08 artışla sermaye malları takip etti. Halkın günlük yaşamda tükettiği ürünlerin üretimine yansıyan dayanıklı tüketim mallarındaki aylık maliyet artışı yüzde 3,28 olurken, dayanıksız tüketim mallarındaki aylık yükseliş ise yüzde 3,01 olarak gerçekleşti. Hem tarladaki hem de fabrikadaki bu maliyet artışları, önümüzdeki dönemde ekonomik dengeler üzerinde belirleyici olmaya devam edeceğini gösteriyor.
