Marka tescil belgesini alan işletmeler çoğu zaman markanın her alanda korunduğunu düşünüyor. Oysa marka koruması sınırsız değil; yalnızca başvurunun yapıldığı mal ve hizmet sınıflarında geçerli.
Kırk beş sınıflık bir sistem
Dünya genelinde kullanılan Nice Sınıflandırması, mal ve hizmetleri kırk beş sınıfa ayırıyor. Bunların 1'den 34'e kadar olanı malları, 35'ten 45'e kadar olanı hizmetleri kapsıyor. Türkiye de bu sistemi uyguluyor.
Aynı marka, farklı sınıflarda farklı kişiler adına tescil edilebiliyor. Bir mobilya markasıyla aynı isimli bir yazılım markasının birlikte var olması bu yüzden mümkün. Koruma, ismin kendisine değil; ismin belirli mal ve hizmetlerle birlikte kullanımına tanınıyor.
En sık atlanan sınıf: mağazacılık
Uygulamadaki en yaygın eksiklik, üretim yapan işletmelerin yalnızca ürün sınıfını alması. Ürünün kendisi korunuyor; ancak o ürünün satışa sunulması, mağazacılık, bayilik ve e-ticaret faaliyeti ayrı bir sınıfta yer alıyor.
Sonuç şu oluyor: marka ürün üzerinde korunuyor ama aynı ismi taşıyan bir mağaza açılmasına engel olunamayabiliyor. İnternet üzerinden satış yapan ya da bayilik veren işletmeler için bu boşluk ciddi risk taşıyor.
Geniş liste her zaman iyi değil
Karşı yönde bir hata da var: "ne olur ne olmaz" diyerek olabildiğince çok sınıf eklemek. Bu yaklaşım hem gereksiz harç ödemek hem de ileride risk üretmek anlamına geliyor.
Çünkü tescilden sonra beş yıl içinde ciddi biçimde kullanılmayan mal ve hizmetler bakımından marka, üçüncü kişilerin talebiyle kısmen iptal edilebiliyor. Kullanılmayan sınıflar korumaya katkı sağlamadığı gibi, bir uyuşmazlıkta karşı tarafın elini güçlendiren bir dayanağa dönüşebiliyor.
Doğru yaklaşım
Sınıf tespiti yapılırken iki soruya birlikte cevap aranmalı: bugün fiilen hangi mal ve hizmetler sunuluyor, önümüzdeki beş yıl içinde hangi alanlara girilmesi planlanıyor? Bu iki çerçevenin kesişimi, hem eksik hem de gereğinden geniş olmayan bir liste veriyor.
Sektörlere göre hangi marka sınıfları seçilmesi gerektiği, faaliyetin niteliğine göre değişiyor. Üretim, satış, hizmet ve dijital faaliyetlerin her biri farklı sınıflara denk düşüyor.
Marka tescilinde asıl belirleyici olan, belgenin alınması değil; o belgenin işletmenin gerçek faaliyetini kapsayıp kapsamadığı.
