Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, mega kentte konut krizine çözüm sunmak amacıyla tarihi bir adımı resmen hayata geçirdi. Dar gelirli ailelerin bütçesine uygun şartlarda konut sahibi olabilmesini veya uygun fiyatlarla barınabilmesini hedefleyen bu dev hamle çerçevesinde, Yüzyılın Konut Projesi adı altında geliştirilen modelin ilk saha uygulamaları kamuoyuna tanıtıldı. Bakanlık yetkilileri, sistemin işleyişine ve vatandaşların yararlanacağı örnek dairelerin fiziksel durumuna dair ayrıntılı görselleri paylaşarak sürecin resmen başladığını bildirdi. Kentteki yüksek kiralara karşı bir kalkan oluşturması beklenen bu uygulamanın ilk durağında tamamlanan yapılar, başvuru yapmayı bekleyen binlerce ailenin gündemine oturdu.
Kent geneline yayılacak olan bu özel sosyal konut hamlesinde toplamda 15 bin bağımsız bölümün kiraya verilmesi hedefleniyor. Yapımı eksiksiz tamamlanan ilk etap kapsamındaki 1071 konut için başvuru takvimi netleşti. Hak sahipliği tespiti ve başvuru işlemleri dijital platformlar üzerinden tamamen ücretsiz bir şekilde yürütülecek. Ekim ayı itibarıyla çekilecek kuralar sonucunda, dar gelirli aileler belirlenen uygun fiyatlı ve modern dairelerde yaşamlarını sürdürme imkanına kavuşacak. Bu devasa projenin ilk adımı olan Ataşehir bölgesindeki örnek daireler, mimari yapısı ve iç donanımıyla gelecekteki sakinlerini bekliyor.
İstanbul İlçelerinde Konutların Dağılımı Ve Sosyal Denge
Devlet eliyle sunulan kiralık konut hizmeti, İstanbul'un sadece tek bir noktasında sıkışıp kalmayacak şekilde planlandı. Kentin hem Avrupa hem de Anadolu yakasındaki yoğun yerleşim alanları göz önüne alınarak adil bir coğrafi dağılım sağlandı. Bu doğrultuda Başakşehir, Gaziosmanpaşa, Beyoğlu ve Güngören sınırları içerisinde 360 adet konut hazırlandı. Kentin farklı noktalarındaki barınma talebini karşılamak adına Maltepe, Tuzla ve Kartal hattında 330 bağımsız bölüm hak sahiplerine sunulacak.
Anadolu yakasındaki talebin yoğunluğu dikkate alınarak Ataşehir, Sancaktepe, Ümraniye ve Üsküdar bölgesine 291 adet kiralık konut ayrıldı. Sanayi ve yerleşim alanlarının hızla büyüdüğü Kuzey İstanbul aksında yer alan Arnavutköy ilçesinde ise 90 adet daire bu proje kapsamına dahil edildi. Ailelerin nüfus yapısına ve ihtiyaçlarına göre özel bir dağılım modeli benimsendi. Genç evlilere 1+1 ve 2+1 daire seçenekleri sunulurken, çocuklu ailelerin daha geniş ve rahat bir ortamda yaşayabilmesi amacıyla 2+1, 3+1 ve hatta 4+1 tipindeki konutlar tahsis edilecek.
Hane Bütçesini Koruyan Kiralama Bedelleri Ve Artış Esasları
Piyasa koşullarının son derece altında belirlenen kira fiyatları, dar gelirli vatandaşların yaşam standardını yükseltmeyi amaçlıyor. Uygulamaya koyulan fiyatlandırma tarifesine göre en küçük daire tipi olan 1+1 konutların aylık kirası 10 bin TL olarak duyuruldu. Hane halkının büyüklüğüne göre tercih edilebilecek 2+1 dairelerde aylık ödeme tutarı 12 bin TL, 3+1 dairelerde 15 bin TL ve en geniş ailelere hitap eden 4+1 konutlarda ise 18 bin TL seviyesinde tutuldu. Kiralamalar idare tarafından 3 yıllık sürelerle sözleşmeye bağlanacak.
Vatandaşların ilk yıl içinde ek bir mali yükle karşılaşmaması adına çok kritik bir düzenleme hayata geçirildi. Bütçe planlamasını kolaylaştırmak amacıyla konutlarda ilk 12 ay boyunca hiçbir şekilde kira artışı yapılmayacak. İlk zam oranı ancak 12 aylık kullanım süresi tamamlandıktan sonraki ocak ayında devreye girecek. Yapılacak artışlarda ise TÜFE verilerinin 12 aylık ortalaması baz alınacak ve sonraki her yılın başında aynı şeffaf yöntemle fiyat güncellemeleri gerçekleştirilecek.
Başvuru Yapacak Adaylarda Aranacak Temel Nitelikler
Sosyal devlet anlayışıyla hayata geçirilen bu destek programından gerçekten ihtiyaç sahibi olan kesimlerin yararlanabilmesi için sıkı kriterler belirlendi. Başvuru yapacak bireylerin Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olması, 18 yaşını tamamlamış bulunması ve en az 1 yıldır kesintisiz şekilde İstanbul sınırlarında ikamet etmesi şart koşuluyor. Sistem genel olarak evli bireylere odaklanırken, başvuru sürecinin son günü itibarıyla 65 yaşını doldurmuş olan vatandaşlarda evlilik şartı aranmayacak.
Gayrimenkul mülkiyeti konusunda da oldukça hassas bir filtreleme mekanizması işletilecek. Başvuran kişinin veya eşinin ülke sınırları dahilinde tapuda kendi adına kayıtlı bağımsız bir konutunun olmaması gerekiyor. Mülkiyet durumunun yanı sıra, son 5 yıl içinde bağımsız bir konut edinmemiş, devretmemiş ya da satmamış olmak da aranan şartlar arasında bulunuyor. Daha önce TOKİ ile konut sözleşmesi imzalamış olanlar ya da aktif sosyal konut projelerinde hak sahibi bulunanlar bu süreçten faydalanamayacak.
Gelir Sınırı Ve Hak Sahipliği Denetim Süreçleri
Projeden faydalanmak isteyen hanelerin ekonomik durumları detaylı incelemeye tabi tutulacak. Başvuru sahibinin ve aynı evde yaşayan aile fertlerinin son 12 aylık dönemdeki net gelir ortalamasının aylık 100 bin TL sınırını aşmaması gerekiyor. Gelir tespiti yapılırken tüm belgeler resmi kayıtlar üzerinden titizlikle doğrulanacak ve kriterlere uymayan başvurular kuraya girmeden elenecek. Böylece sosyal adalet ilkesi tam anlamıyla uygulanmış olacak.
Takvim çerçevesinde e-Devlet üzerinden alınacak başvuruların ardından kura çekimi süreci başlayacak. Hak sahipleri noter huzurunda gerçekleştirilecek şeffaf çekilişlerle belirlenecek. Kura sonucunda adı çıkan vatandaşlar, sonbahar döneminde yeni evlerinin anahtarlarını teslim alarak güvenli ve uygun fiyatlı yaşam alanlarına taşınma fırsatı yakalayacak.
Kaynak: Zeki Ersin Yıldırım
