İhracat faturalarının elektronik ortama taşınması, Türkiye'de 24.05.2019 tarihi itibarıyla zorunlu hale getirildi. Bu tarihten sonra yurt dışına mal satan her mükellef, Gümrük Çıkış Beyannamesi ekinde yer alan faturaları e-fatura veya e-arşiv fatura olarak Gelir İdaresi Başkanlığı portalı üzerinden elektronik ortamda düzenlemek zorundadır. Kâğıt fatura dönemini kapatan bu geçiş, ihracat prosedürlerini önemli ölçüde hızlandırdı. E-fatura, GİB sisteminden çıktıktan sonra otomatik olarak Gümrük İdaresi'ne iletiliyor; kontroller elektronik ortamda yapılıyor ve beyanname ekine doğrudan bağlanıyor. E-arşiv fatura ise özellikle e-fatura mükellefi olmayan alıcılara yönelik düzenlemelerde devreye girerek sürecin kesintisiz işlemesini sağlıyor. Böylece hem süreç şeffaflaşıyor hem de evrak kaybı, mükerrer giriş gibi klasik operasyon riskleri ortadan kalkıyor.
E-İhracat Nedir ve Avantajları Nelerdir?
E-ihracat, yurt dışındaki alıcılara dijital pazaryerleri, kendi web siteleri veya B2B platformları üzerinden ürün satışı yapılması ve bu satışın elektronik belgelerle kayıt altına alınması sürecidir. Geleneksel ihracattan en belirgin farkı, satışın doğrudan son tüketiciye ulaşabilmesi ve tüm belge akışının dijital kanallardan yürütülmesidir. Satıcı, açtığı mağaza üzerinden dünyanın herhangi bir noktasındaki alıcıya ulaşır; ödeme, lojistik ve fatura kesim süreçleri birbirine entegre sistemlerle yönetilir.
E-İhracat Faturası Nasıl Kesilir?
E-ihracat faturası, GİB Portal, entegrasyon veya özel entegratör yöntemlerinden biri kullanılarak "İhracat" senaryosuyla düzenlenir. Fatura oluşturulurken GTİP kodu, teslim şekli (Incoterms), döviz cinsi, alıcı ülke bilgisi ve gönderim şekli zorunlu alanlar olarak doldurulur. Alıcı bilgileri yabancı mükellef formatında girilir; vergi numarası yerine pasaport veya yabancı vergi kimliği bilgisi kullanılır. Fatura, TL dışında USD ve EUR gibi dövizli tutarlarla kesilebilir; Merkez Bankası kuru üzerinden TL karşılığı otomatik olarak hesaplanır.
Gümrük Çıkış Beyannamesi (GÇB) Nedir?
Gümrük Çıkış Beyannamesi, yurt dışına çıkarılan eşyanın türü, miktarı, kıymeti, menşei ve alıcı bilgilerinin gümrük idaresine resmi olarak bildirildiği belgedir. Beyanname, gümrük müşaviri veya yetkili firma tarafından BİLGE sistemi üzerinden elektronik ortamda açılır ve kabul, tescil, muayene, kapanma aşamalarından geçer. Tescil numarası alındığı anda belge resmî kimlik kazanır ve ekine bağlanan e-fatura bu numara üzerinden eşleştirilir.
E-İhracat Faturasında Nelere Dikkat Edilmelidir?
GÇB ile Birebir Eşleşme
● Tutar, GTİP, miktar ve alıcı bilgileri gümrük çıkış beyannamesindeki verilerle tam örtüşmelidir.
● En küçük fark bile beyannamenin reddine yol açar.
Fatura Tarihi
● Fatura tarihi, fiilî çıkış tarihinden önce olmalıdır.
● Aksi durumda KDV istisnası dönemi kayar ve iade süreci uzar.
Döviz Cinsi, Teslim Şekli ve Gönderim Yöntemi
● Bu alanlar Incoterms kurallarına uygun seçilmelidir.
● Yanlış seçim, gümrük muayenesinde gecikmeye neden olur.
GİB veya Gümrük Sistemi Arızaları
● 1210 veya 1220 arıza kodlarının yayımlandığı saatlerde e-faturanın kâğıt çıktısı kaşe ve imzayla kullanılabilir.
● Beyannameye "0100" belge kodu eklenerek işlem tamamlanır.
● Arıza sona erdiğinde faturanın elektronik nüshası geriye dönük olarak sisteme yüklenir.
Serbest Bölge Satışları
● Senaryo "İhracat" olarak seçilmelidir.
● Yurt içi e-fatura ile karıştırılmamalıdır.
Zorunlu Alanların Eksiksiz Doldurulması
● Alıcının ülke kodu ve vergi kimliği
● Ürün ambalaj bilgisi
● Net ve brüt ağırlık
Fatura İptali
● İptal öncesinde beyanname durumu mutlaka kontrol edilir.
● Açık beyannamede fatura silinemez; önce gümrük iptali yapılmalıdır.