Eski Yugoslavya döneminde fikirleri ve inançları nedeniyle iki kez cezaevine giren, ardından Bosna Hersek'in bağımsızlık mücadelesine önderlik eden ülkenin ilk Cumhurbaşkanı Aliya İzetbegoviç, vefatının yıl dönümünde saygıyla anılıyor. Hayatı boyunca Boşnak halkının dini ve milli bilincini uyandırmak için çaba harcayan bilge lider, adalet, özgürlük ve insan onuruna dayalı duruşuyla hafızalardaki yerini koruyor.
Gençlik Yıllarından Başlayan Bağımsızlık ve İrade Mücadelesi
1925 yılında Bosanski Samac şehrinde dünyaya gelen İzetbegoviç, gençlik yıllarından itibaren Müslüman Boşnaklara uygulanan ayrımcılığa karşı kararlı bir mücadele başlattı. İkinci Dünya Savaşı döneminde baskı ve katliamlara maruz kalan Boşnak toplumunda milli bilinci canlı tutmak amacıyla "Genç Müslümanlar" hareketinde aktif rol aldı. Henüz 21 yaşındayken düşünceleri nedeniyle 3 yıl hapse mahkum edilen İzetbegoviç, cezaevinden çıktıktan sonra hukuk eğitimini tamamlayarak insan hakları mücadelesine kalem ve fikirleriyle devam etti.
Saraybosna Süreci ve Fikirleri Yüzünden Verilen Mahkumiyet
Kaleme aldığı "İslam Deklarasyonu" ve "Doğu ve Batı Arasında İslam" gibi başyapıtlarıyla tüm dünyada yankı uyandıran Aliya İzetbegoviç, 1983 yılında "Saraybosna Süreci" olarak bilinen davada tutuklandı. İfade suçu ve fikirleri nedeniyle 14 yıl hapis cezasına çarptırılan bilge lider, zindanda dahi üretmeyi sürdürerek unutulmaz eserler kaleme aldı. 1988 yılında ilan edilen afla özgürlüğüne kavuşan İzetbegoviç, Demokratik Eylem Partisi'ni (SDA) kurarak Bosna Hersek'in başkanlık koltuğuna oturdu.
Kanlı Savaş Yılları ve Tarihe Geçen Dayanışma
Yugoslavya'nın dağılma sürecinde 1992 yılında gerçekleştirilen tarihi referandumla Bosna Hersek bağımsızlığını ilan etti. Bağımsızlık kararının ardından Sırp ve Hırvat güçlerin başlattığı işgal, katliam ve soykırım girişimlerine karşı halkına önderlik eden İzetbegoviç, zorlu savaş şartlarında tarihi bir mukavemet sergiledi. 1995 yılında imzalanan Dayton Barış Antlaşması ile savaşı sona erdiren İzetbegoviç'in "Bu adil bir barış değil fakat savaşın devam etmesinden daha iyidir" sözü siyasi tarihe geçti.
Gelecek Kuşaklara Yön Veren Entelektüel Miras
Sağlık sorunları nedeniyle görevinden ayrıldıktan sonra 19 Ekim 2003 tarihinde vefat eden Aliya İzetbegoviç, vasiyeti üzerine Kovaçi Şehitliği'nde mütevazı bir mezara defnedildi. Sadece bir siyasetçi ve devlet adamı değil, aynı zamanda derin bir mütefekkiri olan İzetbegoviç; "Özgürlüğe Kaçışım", "Tarihe Tanıklığım" ve "Köle Olmayacağız" gibi eserleriyle gelecek nesillere ışık tutan zengin bir kültürel ve düşünsel miras bıraktı.
