Hayata geçirilen entegre sistem, sadece doğayı korumakla kalmayıp aynı zamanda deniz üstündeki kaotik trafiğe de kalıcı bir düzen getirmeyi vaat ediyor.
Bakan Murat Kurum Denizlerin Geleceğini Kurtaracak Projeyi Duyurdu
Hükümetin çevre ve deniz koruma politikaları doğrultusunda şekillenen devasa altyapı yatırımı, en üst düzey devlet yetkilisi tarafından dijital mecralarda paylaşılan görsellerle gözler önüne serildi. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, ‘Denizlerin ormanları’ olarak bilinen deniz çayırlarını korumak ve ekosistemin dengesini sağlamak için hayata geçirilen Mapa-Şamandıra Projesi’ni anlatan görüntüleri "Mavi mirasımızı koruyoruz. Mapa Şamandıra Sistemi sayesinde; deniz çayırları korunacak, kontrolsüz demirlemenin önüne geçilecek, deniz trafiği düzene girecek, deniz turizmi sürdürülebilir hale gelecek, hem deniz canlıları hem de insanlar için koyların daha adil ve dengeli kullanımı sağlanacak" mesajı ile paylaştı. Bakanlığın uzun süredir üzerinde çalıştığı bu vizyon projesi, kıyı şeritlerindeki doğal yaşam alanlarının tahrip edilmeden gelecek nesillere aktarılmasında hayati bir kalkan görevi üstlenecek.
Fethiye ve Göcek Koylarında Devasa Su Altı Koruma Ağı Kuruldu
Atmosferdeki oksijen dengesinin sürdürülebilmesi için karadaki ormanlar kadar büyük bir öneme sahip olan deniz bitkileri, bu yatırımla birlikte mutlak koruma altına alınıyor. Teknik detayları paylaşılan çalışmaların geçmişine bakıldığında, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, dünyadaki oksijenin yüzde 70’ini üreten, denizlerdeki en önemli oksijen kaynağı olan ve ‘Denizlerin ormanları’ olarak bilinen deniz çayırlarını korumak için 2024 yılında Mapa-Şamandıra Projesi için alt yapı çalışmalarını başlattı. Doğal sit alanlarının hassasiyeti göz önünde bulundurularak seçilen lokasyonlarda, montaj işlemleri çok sıkı bilimsel kriterler eşliğinde gerçekleştirildi.
İlk etapta turizmin ve yat yoğunluğunun en yüksek olduğu bölgelerde başlayan saha operasyonlarında somut rakamlara ulaşıldı. Edinilen bilgilere göre proje, pilot bölge olarak 90 bin 20 kilometrelik alanda Fethiye-Göcek Özel Çevre Koruma Bölgesi Göcek-Dalaman Koylarında uygulanacak. Ekiplerin deniz tabanına indirdiği teknik ekipmanlar sayesinde, doğaya zarar vermeden güvenli duraklama alanları oluşturuldu. Süreç içerisinde gelinen son noktada, Bugüne kadar bu alandaki 17 koya, 926 deniz mapası ve 906 tonoz yerleştirildi. Akdeniz’in biyolojik çeşitliliğini koruma altına alan bu hamleyle birlikte, mevcut haliyle 856 tekneye hizmet verecek kapsamlı bir deniz koruma ağı oluşturuldu.
Koylarda Rastgele Demir Atma Devri Resmen Sona Eriyor
Uygulamanın devreye girmesiyle birlikte kıyı bölgelerindeki geleneksel ve zararlı denizcilik alışkanlıklarında radikal bir dönüşüm yaşanacak. Ağır zincirlerin ve devasa çıpaların deniz tabanındaki canlı dokuyu adeta bir tırpan gibi biçmesinin önüne geçilmesi hedefleniyor. Proje ile koylarda rastgele demir atılmasının önüne geçilerek, deniz tabanında oluşan fiziksel tahribat engellenecek. Akıntı ve dalga hareketleriyle zamanla bozulan kıyı ekosistemleri, bu sayede kendi kendini onarma fırsatı bulacak. Yetkililer, Deniz çayırları ve hassas denizel habitatlar etkin biçimde korunarak ekosistem dengesinin sürekliliği sağlanacak açıklamasında bulunarak koruma modelinin biyolojik önemine dikkat çekti.
Yatların koylarda uzun süreli kalmalarından kaynaklanan kirlilik riskleri de bu otomasyonel sistemle bertaraf edilecek. Atık su yönetiminden katı atık kontrolüne kadar pek çok parametre, şamandıra ağları üzerinden daha kolay denetlenebilecek. Alınan önleyici tedbirler kapsamında, Deniz suyu kalitesinin bozulmasına yol açabilecek tüm faaliyetler, önleyici yaklaşımla kontrol altına alınacak. Ağaçlara bağlanan kalın halatların kıyı bitki örtüsüne verdiği zararlar da tarih oluyor. Mühendislik harikası sabitleme elemanları sayesinde, su altına bırakılan tonozlar ve koylara kurulan bu sistem sayesinde kıyılara zarar veren kontrolsüz tekne bağlama alışkanlıkları sona erecek. Deniz turizminin kalbi konumundaki bölgelerde koylardaki yoğun deniz trafiği düzenlenecek ve deniz turizmi daha sürdürülebilir bir hale gelecek.
DERİA Mobil Uygulaması ile Dijital Rezervasyon ve QR Kod Kolaylığı
Denizcilerin hayatını kolaylaştıracak ve koylardaki doluluk oranlarını anlık olarak takip etmeyi sağlayacak teknolojik altyapı da eş zamanlı olarak erişime açılıyor. Akıllı telefonlar ve internet üzerinden yönetilecek sistemin yazılım aşaması tamamlandı. Mapa-Şamandıra Projesi kapsamında https://deria.gov.tr adresli DERİA web mobil uygulamasının da alt yapısı tamamlanma aşamasına geldi. Sistemin hatasız çalışması amacıyla Test süreci devam eden uygulama sayesinde tekne sahipleri ve kullanıcılar, Göcek bölgesindeki tüm koyları harita tabanlı arayüz üzerinden görüntüleyebilecek. Denizciler seyre çıkmadan önce hangi koyda, hangi şamandıranın boş olduğunu ekranlarından canlı olarak izleme şansına kavuşacak.
Koylardaki karmaşayı bitirecek olan bu akıllı yazılım, rezervasyon süreçlerini de tamamen şeffaf ve hızlı bir hale getiriyor. Kaptanlar cep telefonlarından uygun bağlama noktalarını incelemenin yanı sıra çevrimiçi olarak rezervasyon yapabilecek. Bölgeye ulaşıldığında ise herhangi bir görevliye ihtiyaç duymadan işlemler tamamlanabilecek. Seyir halindeki denizciler ayrıca kullanıcılar uygulama üzerinden oluşturulan QR kodu okutarak bağlama işlemini kendi başlarına da hızlı ve kontrollü biçimde tamamlayabilecek. Fiziki altyapı ile dijital dünyayı birleştirmek adına sahada hummalı bir çalışma yürüten bakanlık ekipleri, uygulama için şamandıralara QR işaretleme işlemleri devam ediyor bilgisini paylaşarak sistemin çok kısa bir süre içinde tam kapasiteyle hizmete gireceğini aktardı.
