İslamabad Memorandumu ile Umutlar Arttı
Dünya diplomasisinin gözü, Tahran ve Washington hattından gelen son dakika açıklamalarına çevrildi. İran devlet televizyonu, taraflar arasında hazırlanmakta olan mutabakat zaptına ilişkin ilk gayriresmi çerçeve taslağına ulaşıldığını açıkladı. Uluslararası kamuoyunda büyük yankı uyandıran ve “İslamabad Memorandumu” olarak anılan bu çerçevenin henüz nihai hale getirilmediği özellikle belirtildi. Haberde ayrıca, taraflar arasında bir taslak metin bulunsa da İran’ın “somut doğrulama” mekanizmaları tam anlamıyla devreye girmeden hiçbir adım atmayacağının altı çizildi.
Karşılıklı Taahhütler ve Hürmüz’de Ticari Trafik
Ele geçirilen ilk taslak metin, bölgedeki askeri ve ticari dengeleri kökten değiştirecek maddeler barındırıyor. Belirlenen çerçeveye göre İran, küresel ticaretin kalbi konumundaki Hürmüz Boğazı’ndaki ticari gemi trafiğini bir ay içerisinde savaş öncesi seviyelere geri döndürmeyi taahhüt etti. Buna karşılık olarak ise Amerika Birleşik Devletleri’nin İran çevresinde konuşlu bulunan askeri güçlerini geri çekeceği ve bölgede uyguladığı deniz ablukasını tamamen kaldıracağı taslak metne yansıdı. Öte yandan, stratejik öneme sahip askeri gemilerin ise söz konusu taslak anlaşmanın kapsamına dahil edilmediği aktarıldı.
Yönetim Umman ile Ortak Yürütülecek
Stratejik su yolunun gelecekteki idari yapısı da bu mutabakat çerçevesinde şekilleniyor. Taslağa göre Hürmüz Boğazı'ndaki gemi trafiğinin yönetimi ve rotalarının belirlenmesi süreci, İran ile Umman işbirliğinde yürütülecek. Bölgesel istikrar için kritik öneme sahip olan bu madde, boğazın güvenliğinin yerel aktörler tarafından sağlanması noktasında büyük önem taşıyor. Küresel piyasaların rahat nefes almasını sağlayacak olan bu yönetim planı, 60 günlük kritik bir takvime bağlanmış durumda.
Nihai Anlaşma İçin 60 Günlük Kritik Viraj
Müzakerelerin diplomatik arka planında da hareketli günler yaşanıyor. İran’ın baş müzakerecisi Muhammed Bakır Kalibaf’ın, Doha’da Katarlı yetkililerle gerçekleştirdiği üst düzey temasların ardından İran’a döndüğü bildirildi. Sürecin yasal bir zemine oturması için önümüzdeki iki ay büyük bir önem taşıyor. İran devlet televizyonu, yürütülen bu yoğun diplomatik trafik neticesinde nihai anlaşmanın 60 gün içinde sağlanması halinde, mutabakatın bağlayıcı bir Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi kararı şeklinde onaylanacağını da tüm dünyaya duyurdu.
