SICAK BİTKİNLİĞİ İLE GÜNEŞ ÇARPMASINI KARIŞTIRMAYIN
Yaz aylarında etkisini artıran yüksek sıcaklıklar ve yoğun güneşe maruz kalma durumu, özellikle risk grubundaki bireyler için ciddi sağlık sorunlarını beraberinde getirebiliyor. Toplumda sıklıkla birbiriyle karıştırılan sıcak bitkinliği ve güneş çarpması kavramları ise birbirinden çok farklı tabloları ifade ediyor. Sıcak bitkinliği, vücudun yorulduğunu belirten yoğun terleme, halsizlik ve yorgunlukla seyreden ancak bilincin açık olduğu bir durumdur. Güneş çarpması ise vücut ısısının 40 derecenin üzerine çıktığı, cildin sıcak ve kuru bir hal aldığı, terlemenin durduğu ve kafa karışıklığı ile bayılma gibi belirtilerin görüldüğü acil ve hayati bir sağlık krizidir. Vücudun soğutma sisteminin çöktüğünü gösteren bu durum fark edildiğinde vakit kaybetmeden acil tıbbi yardım alınmalıdır.
İLK MÜDAHALEDE BUZLU SUDAN KAÇININ
Güneş çarpması yaşayan bir kişiye yapılacak ilk müdahale büyük önem taşır. Öncelikle kişinin hemen güneşten uzaklaştırılarak serin ve gölgelik bir alana alınması, üzerindeki sıkı kıyafetlerin gevşetilmesi gerekir. En etkili soğutma yöntemi; kişinin üzerine serin su püskürtmek ve bir vantilatör ya da yelpaze yardımıyla buharlaşmayı sağlamaktır. Ancak kişiyi buzlu suya sokmak yapılan en büyük hatalardan biridir. Ani soğuk, damarların büzülmesine yol açarak vücudun iç ısısının düşmesini zorlaştırır. Ayrıca bilinci tam açık olmayan kişilere ağızdan sıvı verilmesi de soluk borusuna kaçma riski nedeniyle oldukça tehlikelidir.
KRONİK HASTALAR YAZ SICAKLARINDA DAHA DİKKATLİ OLMALI
Tansiyon, diyabet ve kalp hastaları yüksek sıcaklıklarda çok daha büyük risk altındadır. Sıcak havalar vücudun sıvı ve elektrolit dengesini kısa sürede bozabilir. Bazı kalp ve tansiyon ilaçları susuzluğa verilen fizyolojik tepkileri değiştirebilirken, diyabet hastalarında da kan şekeri dengesi olumsuz etkilenebilir. Risk grubundaki kişilerin susama hissini geç algılayabileceği veya terleme mekanizmalarında sorun yaşayabileceği göz önünde bulundurularak, özellikle güneşin en dik geldiği saat 11.00 ile 16.00 arasında dışarı çıkmamaları önerilmektedir.
İYİLEŞTİM DİYEREK HEMEN ESKİ RUTİNE DÖNMEYİN
Güneş çarpmasının etkileri, ilk kriz atlatıldıktan hemen sonra sona ermez. Olay sırasında vücudun ısı düzenleme mekanizması ciddi şekilde zorlandığı için beden birkaç gün boyunca sıcaklığa karşı çok daha hassas hale gelir. Bir gün sonra kişi kendini iyi hissetse bile yeniden uzun süre güneş altında kalması, aynı durumun çok daha ağır yaşanmasına yol açabilir. Bu nedenle olayın ardından en az iki-üç gün dinlenmek, serin ortamlarda bulunmak ve vücudun sıvı dengesini kademeli olarak toplamasını sağlamak gerekir.
AŞIRI SICAKLARDA SADECE SU TÜKETİMİ YETMEZ
Sıcak havalarda terleme yoluyla sadece su değil, sodyum ve potasyum gibi hayati önem taşıyan mineraller de kaybedilir. Aşırı terleme sonrasında yalnızca su içmek, kandaki sodyum seviyesinin tehlikeli derecede düşmesine sebep olabilir. Bu nedenle yaz aylarında suyun yanında soda veya ayran gibi elektrolit desteği sağlayan içeceklerin tercih edilmesi, şekerli ve gazlı içeceklerden ise kaçınılması tavsiye edilir. Halsizlik, baş dönmesi veya bilinç bulanıklığı gibi belirtiler görüldüğünde zaman kaybetmeden en yakın sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.
