Türkiye genelinde milyonlarca sigortalının pürdikkat takip ettiği sosyal güvenlik reformlarında yepyeni bir sayfa açılıyor. Hatırlanacağı üzere 2023 yılında yürürlüğe giren ve asırlık bir beklentiyi karşılayan Emeklilikte Yaşa Takılanlar düzenlemesi, çok sayıda vatandaşı emekliliğe kavuşturmuş ancak belirli tarih sınırları nedeniyle bazı kesimlerin kapsam dışında kalmasına yol açmıştı. Yaşanan bu durumun ardından gözler sosyal güvenlik sisteminde adaleti ve sürdürülebilirliği sağlamak adına atılacak yeni adımlara çevrildi. Hükümet kanadından ve çalışma ekonomisi uzmanlarından sızan kulis bilgileri, önümüzdeki süreçte kapsamlı bir revizyonun hayata geçirileceğini açıkça ortaya koyuyor.
Özellikle 8 Eylül 1999 tarihinden sonra iş hayatına atılan ve sigorta başlangıcı yapılan vatandaşlar, kendileri için de bir formül üretilmesini uzun süredir talep ediyordu. Ankara kulislerinde yoğun şekilde tartışılan ve teknik altyapısı üzerinde titizlikle çalışılan yeni düzenleme, sigortalılık süresi ile prim uyumunu gözeten bir modeli esas alıyor. Bakanlık kaynaklarının üzerinde çalıştığı bu yeni strateji sayesinde, EYT fırsatını kıl payı kaçıran kitleler için de adil bir emeklilik takvimi oluşturulması planlanıyor. Yapılan planlamaların 2026 yılının ikinci yarısından itibaren meclis komisyonlarında öncelikli gündem maddesi haline gelmesi bekleniyor.
2000 Sonrası Sigortalılar İçin Yaş Ve Prim Detayları Şekilleniyor
Sosyal güvenlik reformunun en önemli ayağını şüphesiz ki 2000 ile 2008 yılları arasında ilk kez resmi olarak çalışmaya başlayan vatandaşlar oluşturuyor. Mevcut sistemde emeklilik yaşının oldukça yüksek olması nedeniyle çalışma sürelerini tamamlasalar dahi uzun yıllar yaş sınırını beklemek zorunda kalan bu kitle için aşamalı bir geçiş formülü masada bulunuyor. Geliştirilen yeni algoritma, sigortalıların işe giriş tarihlerine göre kademeli bir şekilde yaş ve prim avantajı elde etmelerini sağlayarak sistemdeki tıkanıklığı gidermeyi amaçlıyor.
Sızan teknik detaylara bakıldığında, yeni sistemin hayata geçmesi durumunda kadın çalışanlar için 43 yaşından, erkek çalışanlar için ise 45 yaşından itibaren başlayan bir yaş baremi uygulanması öngörülüyor. Söz konusu yaş baremlerinin yanı sıra vatandaşların sisteme ödemiş oldukları prim gün sayılarının da büyük önemi bulunuyor. Planlanan taslağa göre, sigortalıların 7000 ile 7200 gün arasında değişen bir prim yükümlülüğünü tamamlamış olmaları şartı aranacak. Böylece hem devletin prim gelirleri dengede tutulacak hem de çalışanlara çok daha erken ve makul bir yaşta emekli olabilme imkanı tanınacak.
Küçük Esnaf İçin Beş Yıllık Erken Emeklilik Avantajı Masada
Reform paketinin bir diğer can alıcı noktası ise yıllardır yüksek prim ödeme yükümlülüğü altında ezilen Bağ-Kur sigortalılarını doğrudan ilgilendiriyor. Mevcut mevzuata göre 4A statüsündeki SSK çalışanları çok daha az primle emekli olabilirken, küçük esnaf, zanaatkar ve çiftçiler gibi 4B statüsündekilerin çok daha uzun süre çalışması gerekiyordu. Hükümet, bu durumun yarattığı aktüeryal adaletsizliği ortadan kaldırmak ve esnafın üzerindeki mali yükü hafifletmek amacıyla prim eşitleme formülünü devreye sokmaya hazırlanıyor.
Hazırlıkları büyük bir gizlilik ve titizlikle yürütülen bu mikro reform sayesinde, esnafların emeklilik için doldurması gereken prim gün sayısı devasa bir oranda aşağı çekilecek. Mevcut sistemde tam 9000 gün prim ödemek zorunda kalan bir esnaf, düzenlemenin meclisten geçmesiyle birlikte artık 7200 prim günüyle emeklilik hakkına kavuşabilecek. Bu durum, küçük işletme sahipleri ve çiftçiler için tam 1800 günlük bir çalışma yükünün ortadan kalkması, yani yaklaşık 5 yıl daha erken emekli olabilmeleri anlamına geliyor. Düzenlemenin özellikle ekonomik olarak kritik bir role sahip olan yerel esnafı canlandırması öngörülüyor.
Parlamento Süreci Ve Yeni Ekonomi Paketinin Yol Haritası
Milyonlarca çalışanın kaderini değiştirecek olan bu geniş kapsamlı sosyal güvenlik reformunun yasallaşma süreci de kamuoyu tarafından en çok merak edilen konular arasında yer alıyor. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı bünyesindeki uzman ekipler tarafından yürütülen teknik ve aktüeryal hesaplamalar, bütçe dengeleri gözetilerek nihai aşamaya getiriliyor. Hazırlanan kanun teklifi taslağının, önümüzdeki dönemde geniş bir torba yasa teklifi içerisine entegre edilerek Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına sunulması planlanıyor.
Sosyal güvenlik kulislerinden edinilen bilgilere göre, meclis genel kurulunda yapılacak görüşmelerin ve komisyon çalışmalarının 2026 yılının ikinci yarısında hız kazanacağı öngörülüyor. Yasama organının onayından geçerek Resmi Gazete'de yayımlanması beklenen bu tarihi reform, sadece emeklilik yaşını ve prim günlerini düzenlemekle kalmayacak, aynı zamanda sosyal güvenlik sisteminin uzun vadeli mali dengesini de koruma altına alacak. Meclisteki siyasi partilerin de büyük oranda destek vermesi beklenen düzenleme, Türkiye'nin iş gücü piyasasında yeni bir dönemi resmi olarak başlatacak.
Kaynak: Zeki Ersin Yıldırım