Tüketicilerin doğrudan hissettiği fiyat hareketlilikleri ile üretim kanadındaki maliyet artışlarını ortaya koyan istatistikler, ekonomideki genel eğilimi gözler önüne teriyor. Türkiye geneline ilişkin paylaşılan son göstergelerde hem aylık bazdaki artış ivmesi hem de yıllık dönemdeki fiyat katlanmaları dikkat çeken boyutlara ulaştı. Farklı harcama kalemleri ile sanayi sektörlerindeki değişimler, enflasyonun alt bileşenlerinde belirgin farklılıkların oluştuğunu gösteriyor. Genel endeks rakamlarındaki yükselişte özellikle ulaşım, barınma ve gıda gibi temel gereksinim alanlarının üstlendiği yönlendirici rol öne çıkıyor. Aynı zamanda çekirdek enflasyon göstergeleri de genel trende paralel bir grafik çiziyor.
AĞUSTOS AYI TÜKETİCİ ENFLASYONUNDA SON DURUM
Hanehalkı harcamalarının seyrini izleyen ölçümlerde, fiyatlar genel seviyesindeki tırmanış hız kesmeden sürdü. Açıklanan resmi verilere göre TÜFE'deki (2025=100) değişim 2026 yılı Ağustos ayında bir önceki aya göre %1,84 artış, bir önceki yılın Aralık ayına göre %22,07 artış, bir önceki yılın aynı ayına göre %31,51 artış ve on iki aylık ortalamalara göre %31,79 artış olarak gerçekleşti. Fiyat hareketlerinin alt detayları incelendiğinde ise pazardaki ve marketteki ürün gruplarının büyük bölümünde etiketin yukarı yönlü değiştiği anlaşılıyor. Endekste kapsanan 174 alt sınıftan (Amaca Göre Bireysel Tüketim Sınıflaması-COICOP 2018 5'li Düzey) 2026 yılı Ağustos ayı itibarıyla, 35 alt sınıfın endeksinde düşüş gerçekleşirken, 5 alt sınıfın endeksinde değişim olmadı. 134 alt sınıfın endeksinde ise artış gerçekleşti. Bu durum mal ve hizmetlerin ezici bir çoğunluğunda fiyatların tırmandığını kanıtlıyor.
KONUT, ULAŞTIRMA VE GIDA KALEMLERİNDE YILLIK YÜKSELİŞ İVMESİ
Tüketicilerin bütçesinde en büyük yer kaplayan temel harcama grupları, genel enflasyonu yukarı çeken ana motor işlevi görmeye devam ediyor. En yüksek ağırlığa sahip üç ana harcama grubunun yıllık değişimleri; gıda ve alkolsüz içeceklerde %33,79 artış, ulaştırmada %35,08 artış ve konut, su, elektrik, gaz ve diğer yakıtlarda %39,77 artış olarak gerçekleşti. Maliyet ve fiyat artışlarının genel endeks üzerindeki baskısı ise yüzde puan bazında oldukça yüksek gerçekleşti. İlgili ana harcama gruplarının yıllık değişime olan katkıları ise gıda ve alkolsüz içeceklerde 8,12, ulaştırmada 5,94 ve konut, su, elektrik, gaz ve diğer yakıtlarda 5,01 yüzde puan oldu. Yıllık bazda en hızlı fiyat artışı konut ve enerji giderlerinde yaşanırken, ulaştırma sektörü de yüksek oranlı yükselişiyle dikkat çekti.
AYLIK BAZDA EN FAZLA ARTIŞ ULAŞTIRMA GRUBUNDA YAŞANDI
Ağustos ayının kendi içerisindeki dönemsel fiyat değişimleri incelendiğinde harcama grupları arasında belirgin farklılıklar göze çarptı. En yüksek ağırlığa sahip üç ana harcama grubunun aylık değişimleri; gıda ve alkolsüz içeceklerde %0,22 artış, ulaştırmada %4,82 artış ve konut, su, elektrik, gaz ve diğer yakıtlarda %2,26 artış olarak gerçekleşti. Kısa vadeli bu fiyat hareketlerinin genel endekse yansımasında ulaştırma harcamaları başı çekti. İlgili ana grupların aylık değişime olan katkıları ise gıda ve alkolsüz içeceklerde 0,06, ulaştırmada 0,82 ve konutta 0,27 yüzde puan oldu. Gıda tarafında aylık artış oldukça sınırlı bir düzeyde kalırken, akaryakıt ve ulaşım hizmetlerindeki zamlar aylık enflasyonun temel belirleyicisi haline geldi.
ÇEKİRDEK ENFLASYON GÖSTERGESİ YÜZDE 30 SINIRININ ÜZERİNDE
Geçici fiyat dalgalanmalarından arındırılmış ana eğilimi yansıtan özel kapsamlı TÜFE verilerinde de yüksek oranlar korundu. İşlenmemiş gıda ürünleri, enerji, alkollü içkiler ve tütün ile altın hariç TÜFE'deki değişim, 2026 yılı Ağustos ayında bir önceki aya göre %1,84 artış, bir önceki yılın Aralık ayına göre %20,97 artış, bir önceki yılın aynı ayına göre %30,68 artış ve on iki aylık ortalamalara göre %31,12 artış olarak gerçekleşti. Elde edilen bu veriler, genel enflasyon baskısının sadece mevsimsel ya da geçici şoklardan kaynaklanmadığını, katılaşmış bir fiyat artış eğiliminin varlığını sürdürdüğünü gösteriyor.
ÜRETİCİ FİYATLARINDAKİ YILLIK ARTIŞ İMALAT SANAYİSİYLE TIRMANDI
Üretim aşamasındaki maliyet yükünü gösteren Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi tarafında da belirgin yükselişler kaydedildi. Yapılan hesaplamalara göre Yİ-ÜFE (2003=100) 2026 yılı Ağustos ayında bir önceki aya göre %2,57 artış, bir önceki yılın Aralık ayına göre %20,88 artış, bir önceki yılın aynı ayına göre %27,95 artış ve on iki aylık ortalamalara göre %27,76 artış gösterdi. Üretimin ana dalları incelendiğinde madencilik ile imalat sanayisindeki maliyet artışları öne çıktı. Sanayinin dört sektörünün yıllık değişimleri; madencilik ve taş ocakçılığında %38,88 artış, imalatta %29,68 artış, elektrik, gaz üretimi ve dağıtımında %7,57 artış ve su temininde %29,59 artış olarak gerçekleşti. Mal gruplarına göre ayrımda ise tüketim mallarındaki yıllık fiyat artışlarının yüksekliği dikkat çekti. Ana sanayi gruplarının yıllık değişimleri; ara mallarında %27,41 artış, dayanıklı tüketim mallarında %28,54 artış, dayanıksız tüketim mallarında %30,28 artış, enerjide %27,33 artış ve sermaye mallarında %22,06 artış olarak gerçekleşti.
AYLIK ÜRETİCİ MALİYETLERİNDE ENERJİ KALEMİ ZİRVEDE
Ağustos ayında üretici maliyetlerini en çok zorlayan unsur enerji grubu oldu. Sanayinin dört sektörünün aylık değişimleri; madencilik ve taş ocakçılığında %0,14 azalış, imalatta %2,35 artış, elektrik, gaz üretimi ve dağıtımında %6,03 artış ve su temininde %1,40 artış olarak gerçekleşti. Sanayideki üretim çarklarını doğrudan etkileyen ana grupların aylık gelişiminde de enerjinin ağırlığı hissedildi. Ana sanayi gruplarının aylık değişimleri; ara mallarında %1,84 artış, dayanıklı tüketim mallarında %2,84 artış, dayanıksız tüketim mallarında %1,51 artış, enerjide %6,99 artış ve sermaye mallarında %1,76 artış olarak gerçekleşti. Üretici kanadında yaşanan bu aylık ivmelenmenin, önümüzdeki dönemde tüketici fiyatları üzerinde baskı oluşturmaya devam etmesi bekleniyor.
