Yenigün'de ye Nazire
Bazen insan okuduğu bir şiiri çok kendinden bulur ve buna bir cevap vermek ihtiyacı doğar içinde. Bu duyguyu birçok ünlü şairimiz de yaşamış etkilendikleri bazı şiirlere karşılık yazmışlardır. Bu karşılık yazma işi zamanla edebiyatımızda bir sanat dalı haline gelmiş ve NAZİRE olarak isimlendirilmiştir.
Nazire, kelime anlamı benzetme demektir. Istılahî manada ise bir şairin başka bir şairin şiirine aynı kafiye ve vezinle başka bir şiirle karşılık vermesidir. Kelime Arapçadaki eş, değer anlamındaki nazirden gelir. Nazire yapma, tanzir, tanzir etme diye anılır.
Yüzyıllar boyu gerek halk edebiyatında gerek divan edebiyatında şairler birbirlerinin şiirlerini okumuşlar ve onlara aynı vezin, kafiye ve redifle cevap vermişlerdir. Fatih Sultan Mehmet- Ahmet Paşa'ya, II. Beyazıt -Cem Sultan'a, Celalî- Bayburtlu Zihni'ye v.b şairler birbirlerinin şiirlerine nazireler yazmışlardır. Burada yerimizin darlığından dolayı Fuzuli ile Nedim'in bir gazelini kısaltarak nazireye bir misal getirelim.
Fuzûlî'nin Gazeli
Hayret ey büt sûretin gördükte lâl eyler meni
Sûret-i hâlim gören sûret hayâl eyler meni
Mihr salmazsın mana rahm eylemezsin munca kim
Sâye tek sevdâ-yı zülfün pây-mâl eyler meni
!
Ey Fuzûlî kılmazsam terk-i tarîk-i aşk kim
Bu fazilet dâhil-i ehl-i kemâl eyler meni.
Nedim'in Fuzuli'nin bu gazeline yazdığı nazire:
Bûs-ı la'lin şöyle sîr-âb-ı zulâl eyler beni
Kim gören âb-ı hâyât içmiş hayâl eyler beni
Şâire söz bulmağa minnet yok amma neyleyim
Âh kim hâyret seni gördükçe lâl eyler beni
!
Gûyyâ bilmez efendim bende-i dîrinesin
Kim Nedîmâ bu mudur deyü suâl eyler beni
***
10.05.2014 günü Telden Gönüle Yol Bulanlar başlıklı Öksüz Ozan (Ahmet Yıldırım) la yaptığımız röportajda çok mutlu oldum, kendilerinden çok istifade ettim. Allah razı olsun. Leb-değmez konusunda Öksüz Ozanla Yağız Ozan'ı atıştırdık. Baba oğlun atışması süperdi. Ayak Yenigün'dü. Ayağı kendileri verdiler ve Öksüz Ozan açılışı yaptı. Atışma şöyle:
Öksüz Ozan:
Sadık hoca Anuş hoca
Yazacaklar Yenigün'de
Âşıkların töresini
Çizecekler Yenigün'de
Yağız Ozan:
Türk'ün kültür yollarında
Tozacaklar Yenigün'de
Doğru sözler dillerinde
Sızacaklar Yenigün'de
!
Atışmanın tam metni yayınlandığı için buraya kısaltarak aldım. Âşıkların atışmaları, söyleyişleri benim hep ilham kaynağım olmuştur. Hiçbir tecrübem olmamasına rağmen ben de âşıklığa özendim ve Yenigün'de ayağını kullanarak leb-değmez hususunda bir nazire yapmak istedim. Hatalarım varsa usta âşıkların affına sığınarak şiirimi sizlerle paylaşmak istedim
Anuş Gökce'den Oksüz Ozan'ın şiirine nazire:
YENİGÜN'DE
Güzeller dost yaylasında
Sereler yer sofrasında
Çağın kültür deryasında
Coşacaklar Yenigün'de
***
Düzde görsen serin açar
Naçar âşık serden geçer
Her çiçekten taze eser
Derecekler Yenigün'de
***
Başak yüklü harmanlara
Karagözlü ceylanlara
Coşkun akan tufanlara
Dalacaklar Yenigün'de
***
Sazlı sözlü yarenleri
Sözde özü görenleri
Arıyoruz diyenleri
Duyacaklar Yenigün'de
***
Anuş Gökce gördü gözü
Seher vakti yandı özü
Gerçekleri doğru sözü
Diyecekler Yenigün'de
Allah'a emanet olun!