Büyükşehir Belediyesi'nin, Konya'mızın çeşitli merkezlerinde yapmış olduğu ücretsiz tuvaletlerden birini kullanmak zorunda kalıp içine girince gerçekten üzüldüm. Tuvaletin içi, pislikten geçilmiyordu. Keşke ücretli olsaydı da temiz bulsaydım dedim, içimden.
Tuvaletin kapı arkaları bildik seviyesiz yazılarla, telefon numaraları ve ahlaksız tekliflerle doluydu. Seviyesiz ve karakteri bozuk insanlar tarafından yazılan bu yazılar belki kaç kere silinmişti, ama yine de vardı.
İnsanların evinde, işyerinde, ofisinde, iş merkezinde, pasajında, camii ve okullarında, bütün alanlarda kullanmak zorunda kaldığı tuvaletler, aslında toplumun aynasıdır desek yalan olmaz.
Tuvaletlerin temizliği o kadar önemlidir ki, oğullarına kıza bakmaya giden aileler, kız evinin, kızın temiz olup olmadığını anlamak için tuvaletlere kadar bakar, belli etmeden araştırma yaparlardı.
Her türlü temizliği imanın temel şartı sayan bir dinin mensupları olan aziz milletimizin temizlenmeyi, yıkanmayı hatta tuvalet kullanmayı bilmeyen Batı'ya, Batı Dünyası'na temizliği ve temiz olmayı öğrettiği herkesin bildiği bir gerçektir. Bu gerçeği, Batı'nın nasıl tuvalet kullandığını, tuvalette su kullanmadıklarını 1993-1998 yılları arasında, Avusturya'nın başkenti Viyana ve diğer şehirlerinde, öğretmenlik yaptığım yıllarda görmüş ve hayret etmiştim.
Fransa'nın parfüm ve kozmetik alanında ileri gitmesi, yıkanmamaları nedeniyle oluşan pis kokularını giderme, örtbas etme çalışmalarının bir neticesidir. Yıllar önce Fransızların bu günkü şekliyle tuvalet kullanmadıkları, evlerinin köşelerine boşalttıkları pisliklerini sokaklara fırlatıp attıkları tarihî bir gerçektir.
Avrupa'nın değişik şehirlerinde kullanılan umumî tuvaletler, halen pis ve düzensizdir. Bu tuvaletlerde her türlü pislik, her türlü kötü alışkanlık vardır. Esrar, eroin, içki ve her türlü sapık ilişkiler buralarda rahatlıkla yapılır. Özgürlük adı altında kimse de bir şey diyemez ve demez.
Ama evlerde ve özel mekânlarda temizlikte bize yetişmişler, temizlenmeye başlamışlardır. Biz ise cehaletin ve yoksulluğun hâkim olduğu yıllardan bu yana her alanda geri kaldığımız gibi, bu alanda da geri kalmaktan kurtulamamışız. Halen tuvaleti olmayan köylerimiz vardır. Hala tuvaleti evden en az elli metre uzakta, derme çatma üstü açık, suyu sabunu olmayan tuvaletlerin olduğu yerlerimiz vardır.
Tuvaletin yanı sıra, tuvaletleri kullanmasını bilmemek, temiz tutmamak en büyük sorundur. Tuvaletlerde ne tuvalet kâğıdı ne de elinizi yıkayacak bir sabun asla bulamazsınız. Evlerimizde son yıllarda tuvalet kâğıdının artarak kullanılmaya başlanması, ellerin sabunla yıkanması elbette sevindirici bir durumdur. Evlerimizdeki bu güzel alışkanlıkları toplumsal hayata da yansıtmalıyız.
Zaman zaman yol boyu, bazı Petrol Şirketleri, petrol istasyonlarında temiz tuvalet kampanyaları tertip etse de, bu kampanyalar her yerde her alanda çoğaltılmalıdır. Temiz tuvalete sahip olan kurum ve işyerleri ödüllendirilmelidir.
Umumî tuvaletlerin parasız olması, tuvaletleri temizleyen bir görevlinin olmaması, halkın kültür seviyesinin çok aşağılarda seyretmesi nedeniyle maalesef çok kötü tuvalet örnekleri ortaya çıkmaktadır.
Yıllar önce Isparta, Yalvaç İlçesi'nde, ünlü Çınaraltı'nın yanında ihtiyaç sebebiyle umumî bir tuvalete gitmiştim. Pırıl pırıldı. Çiçeklerle doluydu. Hafiften bir fon müziği, hoş kokular içinde insanın içerden çıkası gelmiyordu. İşiniz bitince elinizi güzelce sabunluyor, kaâğıt peçeteyle elinizi kuruluyordunuz. Görevli yaşlı bir amca size kolonya ikram ediyordu. Tuvalet, tuvalet değil, sanki bir dinlenme tesisi idi. Tuvaletin duvar ve kapılarında en ufak bir yazı, en ufak bir çizgi yoktu.
Sadece Burayı nasıl görmek istiyorsan öyle bırak, teşekkür ederiz türünden bir yazı vardı.
Konya'mızdaki çeşitli iş merkezi ve şehir merkezindeki umumî tuvaletlerin temiz tutulabilmesi, içindeki sabunluk, sabun, çeşme, musluk ve diğer malzemelerinin korunabilmesi, tuvalet kapılarına ve duvarlara çirkin yazıların önlenebilmesi için, sabun ve tuvalet kâğıdı konulabilmesi için ya ücretli hale çevrilmesi ya da sıkça kontrol edilip temiz tutulması sağlanmalıdır.
Buralarda görevlendirilecek bir insan, hem kendine bir kazanç kapısı açacak hem de bu mekânları temiz tutacaktır. Unutmayalım ki temizlik sağlıktır. Temizlik, imandır. Temizlik en güzel tanıtımdır.
TUVALETTE EKMEK YEMEK
İnançsız birisi, bir din adamını zorda bırakmak için, herkesin içinde alaycı bir şekilde sorar:
-Hocam der, tuvalette ekmek yenir mi? Hoca Efendi istifini bozmaz, gayet vakur bir şekilde:
-Evlat, yemesine yersin de gören başka bir şey yediğini zanneder, diyerek cevabı yapıştırır.
ZİYAN OLMASIN
Cimrinin biri, bir gece hastalanır. Doktor getirirler. Doktor, hastayı muayene ettikten sonra Artık bunda umut yok, her an ölebilir deyince cimri hasta başını zorla kaldırır ve yanındakilere,
-Öyleyse mumu söndürünüz, ziyan olmasın, diye seslenir.
GÜNÜN SÖZÜ
EĞİTİM SADECE OKUMAK DEĞİLDİR. OKUDUKLARI ÜZERİNDE DÜŞÜNEBİLMEK YETENEĞİDİR.
Hilty