TUİK verilerine göre “Bitkisel üretim bir önceki yıla göre tarla ürünlerinde azaldı, meyve ve sebze grubunda arttı. Üretim miktarları, 2024 yılında bir önceki yıla göre tarla ürünleri olan tahıllar ve diğer bitkisel ürünlerde (yem bitkileri hariç) %5,0 azaldı; sebzelerde %5,6, meyveler, içecek ve baharat bitkilerinde %2,1 oranında arttı. Buna göre, yaklaşık üretim miktarları tahıllar ve diğer bitkisel ürünlerde 75,5 milyon ton, sebzelerde 33,6 milyon ton, meyveler, içecek ve baharat bitkilerinde ise 28 milyon ton olarak gerçekleşti” denilmektedir.
Bitkisel üretimin 2023-2024 yılları analizinde ise; “Tahıl üretimi 2024 yılında bir önceki yıla göre azaldı: Tahıl ürünleri üretim miktarları 2024 yılında bir önceki yıla göre %7,5 oranında azalarak yaklaşık 39 milyon ton olarak gerçekleşti. Bir önceki yıla göre, buğday üretimi %5,5 oranında azalarak 20,8 milyon ton, arpa üretimi %12,0 oranında azalarak 8,1 milyon ton, çavdar üretimi %15,7 oranında azalarak 257 bin ton, yulaf üretimi %4,9 oranında azalarak 390 bin ton, mısır üretimi ise %10,0 oranında azalarak 8,1 milyon ton oldu.”
Kuru baklagiller grubunda nohut, kuru fasulye ve kırmızı mercimek üretimi sırasıyla 575 bin ton, 279 bin ton ve 405 bin ton oldu. Yumru bitkilerden patates ise bir önceki yıla göre %21,1 oranında artışla 6,9 milyon ton üretildi. Yağlı tohumlardan soya üretimi %30,9 oranında artarak 180 bin ton, ayçiçeği üretimi ise %0,1 oranında azalışla yaklaşık 2,2 milyon ton oldu.
Şeker pancarı üretimi %8,9 oranında azalarak 23 milyon ton olarak gerçekleşti.” denilmiştir.
Aynı dönemde “ Sebze üretimi 2024 yılında bir önceki yıla göre arttığı belirtilmiştir. “Sebze ürünleri üretim miktarı 2024 yılında bir önceki yıla göre %5,6 oranında artarak yaklaşık 33,6 milyon ton olarak gerçekleşti. Sebzeler grubu ürünlerinden domateste %9,9, kuru soğanda %1,2, salçalık kapya biberde %21,1 oranında üretim artışı; hıyarda %6,9, sivri biberde %0,6, beyaz lahanada %5,0 oranında üretim azalışı oldu.” belirtilmiştir (Tablo 1).
|
Tablo 1. Tahıllar ve diğer bitkisel ürünlerin üretim miktarları, 2023, 2024 |
||||||||
|
Production of cereals and other crops, 2023, 2024 |
||||||||
|
(Ton - Tonnes) |
||||||||
|
Üretim - Production |
||||||||
|
Tahıllar ve diğer bitkisel ürünler |
Pay (%) |
Pay (%) |
Değişim (%) |
|||||
|
Cereals and other crops |
2023 |
Share (%) |
2024 |
Share (%) |
Change (%) |
|||
|
Toplam - Total |
79 449 572 |
100,0 |
75 476 989 |
100,0 |
-5,0 |
|||
|
Tahıllar - Cereals |
42 198 659 |
53,1 |
39 022 509 |
51,7 |
-7,5 |
|||
|
Buğday - Wheat |
22 000 000 |
27,7 |
20 800 000 |
27,6 |
-5,5 |
|||
|
Mısır (dane) - Maize |
9 000 000 |
11,3 |
8 100 000 |
10,7 |
-10,0 |
|||
|
Çeltik - Rice in the husk |
900 000 |
1,1 |
1 019 000 |
1,4 |
13,2 |
|||
|
Arpa - Barley |
9 200 000 |
11,6 |
8 100 000 |
10,7 |
-12,0 |
|||
|
Çavdar - Rye |
305 000 |
0,4 |
257 000 |
0,3 |
-15,7 |
|||
|
Yulaf - Oats |
410 000 |
0,5 |
390 000 |
0,5 |
-4,9 |
|||
|
Kaplıca - Spelt |
2 818 |
0,0 |
2 361 |
0,0 |
-16,2 |
|||
|
Darı - Millet |
4 101 |
0,0 |
3 774 |
0,0 |
-8,0 |
|||
|
Kuş yemi - Canary grass |
4 192 |
0,0 |
6 422 |
0,0 |
53,2 |
|||
|
Mahlut - Mixed grain |
0 |
0,0 |
0 |
0,0 |
0,0 |
|||
|
Tritikale - Triticale |
370 000 |
0,5 |
341 000 |
0,5 |
-7,8 |
|||
|
Sorgum - Sorghum |
18 |
0,0 |
96 |
0,0 |
433,3 |
|||
|
Karabuğday - Buckwheat |
2 530 |
0,0 |
2 856 |
0,0 |
12,9 |
|||
|
Patates, kuru baklagiller, yenilebilir kök ve yumrular |
7 011 447 |
8,8 |
8 249 224 |
10,9 |
17,7 |
|||
|
Patates - Potatoes |
5 700 000 |
7,2 |
6 900 000 |
9,1 |
21,1 |
|||
|
Kuru baklagiller - Dry pulses |
1 308 618 |
1,6 |
1 345 279 |
1,8 |
2,8 |
|||
|
Bakla (yemeklik) - Broad beans (to consume) |
4 268 |
0,0 |
3 889 |
0,0 |
-8,9 |
|||
|
Bezelye - Pea |
3 798 |
0,0 |
5 353 |
0,0 |
40,9 |
|||
|
Nohut - Chick pea |
580 000 |
0,7 |
575 000 |
0,8 |
-0,9 |
|||
|
Fasulye (kuru) - Dry beans |
240 000 |
0,3 |
279 000 |
0,4 |
16,3 |
|||
|
Mercimek (kırmızı) - Lentil (red) |
424 000 |
0,5 |
405 000 |
0,5 |
-4,5 |
|||
|
Mercimek (yeşil) - Lentil (green) |
50 000 |
0,1 |
71 000 |
0,1 |
42,0 |
|||
|
Börülce - Kidney beans |
1 432 |
0,0 |
1 298 |
0,0 |
-9,4 |
|||
|
Burçak (dane) - Wild vetches |
2 016 |
0,0 |
1 978 |
0,0 |
-1,9 |
|||
|
Buy - Fenugreek |
1 313 |
0,0 |
1 352 |
0,0 |
3,0 |
|||
|
Mürdümük (culbant) - Grass pea |
1 791 |
0,0 |
1 409 |
0,0 |
-21,3 |
|||
Tarım Bakanlığının hangi üründe üretim ne kadar düşecek diye yapmış olduğu tahmin çalışması sonucunda kaygılandıran sonuçlar ortaya konulmaktadır. Birçok tahıl ürününde (Çeltik, Çavdar, Yulaf, Kaplıca buğdayı ve Tritikale) %4 ile %22 arasında değişen oranlarda düşüş olacağı tahmin edilmektedir. Özellikle bu tahılların insan ve hayvan beslemedeki önemi nedeniyle önemsenmesi gerekmektedir. Çavdar ve tritikalenin daha az verimli topraklarda yetişebilme özelliği ve değişen iklim şartları da dikkate alınarak ekim alanlarının ve üretiminin artırılması gerekmekte olmalıdır. Uygun birçok bölgede desteklenmesi gerekmektedir.
Grafik 1. Bitkisel üretim, 2023, 2024
Yukarıda Grafik 1’de görüldüğü gibi tahıllar ve diğer bitkisel ürünler üretiminde azalma görülürken sebze, meyve, içecek ve baharat bitkileri üretiminde artış görülmektedir.
“Tahıl ürünleri üretim miktarları 2024 yılında bir önceki yıla göre %7,5 oranında azalarak yaklaşık 39 milyon ton olarak gerçekleşti.
Bir önceki yıla göre, buğday üretimi %5,5 oranında azalarak 20,8 milyon ton, arpa üretimi %12,0 oranında azalarak 8,1 milyon ton, çavdar üretimi %15,7 oranında azalarak 257 bin ton, yulaf üretimi %4,9 oranında azalarak 390 bin ton, mısır üretimi ise %10,0 oranında azalarak 8,1 milyon ton olmuştur.
Kuru baklagiller grubunda nohut, kuru fasulye ve kırmızı mercimek üretimi sırasıyla 575 bin ton, 279 bin ton ve 405 bin ton oldu. Yumru bitkilerden patates ise bir önceki yıla göre %21,1 oranında artışla 6,9 milyon ton üretilmiştir.
Yağlı tohumlardan soya üretimi %30,9 oranında artarak 180 bin ton, ayçiçeği üretimi ise %0,1 oranında azalışla yaklaşık 2,2 milyon ton oldu. Şeker pancarı üretimi %8,9 oranında azalarak 23 milyon ton olarak gerçekleşti.” denilmiştir.
Değişen iklim şartlarına karşı bölgenin sulama suyu ihtiyacının karşılanması gibi alınacak tedbirlerle ve yapılan yakıt, gübre ve özel desteklemelerle temel gıdalarda üretimin düşürülmesi önlenmelidir. Özellikle bölgelere uygun ıslah edilmiş olan ve tavsiye edilen mahalli çeşitlerin desteklenmesi ile de bu düşüş önlenmelidir. Sertifikalı tohumluk üretiminde her çeşit değil aynı veya benzer ekolojilere uygun, bölgeye uygun olan çeşitlerin desteklenmesi prensip olarak kabul edilmelidir. Araştırma süresince yapılmakta olan denemeler bir şekilde desteklenerek yeni çeşit elde edilmesi ve yaygınlaşması teşvik edilmelidir. Üretim miktarının artırılması alınacak tedbirlerle artırılacağı unutulmamalı planlamalar buna göre yapılmalıdır.
Ülkemiz için önemli bir ihtiyaç olan Şeker Pancarında yerli ve milli çeşit ıslahı ile çalışan Selçuk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Öğretim Üyesi Prof. Dr. Rahim Ada ve ekibini başarılarından dolayı tebrik ederim. Bu konuyla ilgili daha çok çalışılması gerektiğinden ıslah çalışmalarına destek olan üniversite ve özellikle Pankobirlik Başkan ve Genel Müdürlüğünün desteklerinin devamını dilerim.