Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulunda gerçekleştirilen yoğun mesainin ardından, savunma yapısı ve askeri personel rejiminde köklü değişiklikler içeren kanun teklifi kabul edilerek yasalaştı. Başta Uzman Erbaş Kanunu olmak üzere, Türk Silahlı Kuvvetleri mevzuatında geniş çaplı bir modernizasyon sağlayan yeni yasal düzenleme, askeri personelin özlük haklarından görev tanımlarına, yargılama usullerinden eğitim faaliyetlerine kadar pek çok kritik başlığı yeniden şekillendiriyor. Yüksek mahkemenin daha önce verdiği iptal kararları doğrultusunda revize edilen maddeler, askeri hiyerarşideki bazı yasal boşlukları da tamamen ortadan kaldırıyor.
Yasalaşan bu yeni paketle birlikte, savunma bürokrasisinde uzun süredir tartışılan pek çok konu netliğe kavuşturulmuş oldu. Yeni yasal altyapı, bir yandan ordunun operasyonel ihtiyaçlarına dinamizm kazandırmayı hedeflerken, diğer yandan askeri yapı içerisindeki idari işleyişi hukuki güvencelerle daha sağlam bir zemine oturtuyor. Özellikle kritik kadrolardaki personelin istihdam süreçleri ve görevden ayrılış sonrasındaki hak mahrumiyetlerine dair getirilen yeni kurallar, savunma sektörünün insan kaynağı yönetiminde yeni bir dönemin kapısını aralıyor.
Tıp Mezunu Subaylara İlişik Kesme Sonrası Meslek Yasağı
Anayasa Mahkemesi'nin yasal çerçeveyi netleştiren iptal kararlarının ardından, askeri tıp ve diş hekimliği eğitimi alan kişilere yönelik yaptırımlar yeniden modellendi. Yeni yasal düzenleme uyarınca, Milli Savunma Bakanlığı veya İçişleri Bakanlığı nam ve hesabına tıp ile diş hekimliği fakültelerinde eğitim görerek rütbe alan subaylar, mecburi hizmet sürelerini tamamlamakla yükümlü olacak. Bu yükümlülük süresi dolmadan, askeri mahkemeler veya disiplin kurullarının kararıyla ordudan ilişiği kesilenler ya da kendi istekleriyle istifa eden hekimler için sert bir kısıtlama devreye giriyor.
Bahse konu personelin devlet hesabına okuduğu dönemin, tamamlaması gereken zorunlu hizmet süresine oranlaması yapılacak. Bu oranlama neticesinde geriye kalan yükümlülük süresiyle çarpılarak bulunacak zaman dilimi boyunca, söz konusu kişilerin sivil hayatta da doktorluk veya diş hekimliği mesleklerini yapmalarına izin verilmeyecek. Hak kaybının ve yanlış uygulamaların önüne geçilmesi amacıyla, meslekten men edilecekleri döneme dair tüm hesaplama prosedürleri takvim üzerinden gün hesabı baz alınarak titizlikle gerçekleştirilecek.
Orduevleri ve Askeri Sosyal Tesisler Resmi Olarak "Askeri Mahal" Sayılacak
Askeri tesislerin hukuki statüsündeki belirsizlikleri ortadan kaldırmak amacıyla Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanunu'nda çok önemli bir terimsel değişikliğe gidildi. Yapılan yeni yasal tanımlama doğrultusunda; orduevleri, askeri gazinolar, kışla sınırları içinde yer alan dinlenme tesisleri, vardiya yatakhaneleri, gazi uyum evleri ile personelin eğitim gördüğü özel, yerel ve kış eğitim merkezleri artık resmi olarak askeri bina statüsüne kavuşturuldu. Bu adım sayesinde bahse konu tüm sosyal ve lojistik tesisler, hukuki açıdan tam anlamıyla askeri mahal vasıf ve mahiyetine sahip olacak.
Personel kanunundaki bir diğer kritik hamle ise görevden ayrılan subayların durumuna yönelik oldu. Mevcut mevzuatta astsubayların her ne sebeple olursa olsun ordudan ayrıldıktan sonra yeniden muvazzaf kadroya alınamayacağına dair net bir kural bulunurken, subaylar için benzer bir bağlayıcılık yer almıyordu. Kanundaki bu asimetri giderilerek, Askeralma Kanunu kapsamında zorunlu askerlik hizmetini ifa edenler hariç tutulmak üzere, TSK bünyesinden istifa ya da başka bir gerekçeyle ayrılan subayların, kanundaki istisnai durumlar dışında bir daha muvazzaf olarak orduya geri dönemeyecekleri hüküm altına alındı. Ayrıca Harcırah Kanunu'ndaki yeni ayar ile denizaltı personeli hariç olmak üzere, operasyonel birliklerde gemide konaklama imkanı olanlara ekstra konaklama bedeli ödenmesinin önüne geçildi.
Göreve İade Kararları İçin Kesinleşme Şartı Getirildi
Terör örgütleriyle mücadele kapsamında yürütülen idari süreçlerde, yargı kararlarının uygulanma zamanlamasına dair radikal bir değişikliğe imza atıldı. İdari Yargılama Usulü Kanunu'nda yapılan düzenlemeyle; savunma, istihbarat ve güvenlik bürokrasisinde görev yapan tüm personel, öğrenciler ve adaylar hakkında terör iltisakı gerekçesiyle tesis edilen işlemlere karşı açılan davalarda yeni bir prosedür izlenecek. Güvenlik soruşturması olumsuz çıkan ya da ihraç edilenlerin açtığı idari davalarda mahkemenin göreve iade yönünde karar vermesi durumunda, bu kararlar hemen uygulanmayacak.
Kamu görevine iade sonucunu doğuran mahkeme ilamları doğrultusunda idarece yapılacak işlemler, yargılama sürecindeki tüm kanun yollarının tükenmesi ve nihai kararların kesinleşmesinden sonra icra edilecek. Bu kural; Milli Savunma Bakanlığı, emniyet, jandarma, sahil güvenlik, MİT personeli ile askeri öğrencileri ve polis akademisi kursiyerlerini kapsayan çok geniş bir yelpazede geçerli olacak. Öte yandan, askeri eğitim kurumlarında ders veren uzmanların ek ders ücreti alabilmelerine olanak tanıyan uygulamanın süresi de 2029-2030 eğitim öğretim döneminin sonuna kadar resmen uzatıldı.
Uzman Erbaşlar İçin Yüzlük Sicil Sistemi ve Yeni Yaş Kriteri
Uzman erbaş olmak isteyen adayları yakından ilgilendiren yaş ve başvuru şartlarında da önemli esneklikler sağlandı. Askerlik süresinin kısalması nedeniyle daha önce aranan terhis şartı esnetilerek, başta şehit yakınları olmak üzere yasal olarak askerlik hizmetinden muaf tutulan kişilerin uzman erbaş kadrolarına müratcat edebilmelerinin önü açıldı. Başvuru yapacak adaylar için müracaat yılının ilk günü itibarıyla yirmi yedi yaşını bitirmemiş olma kriteri temel şart olarak uygulanmaya devam edecek.
Uzman erbaşların mesleki performanslarını ölçmek amacıyla kanuna ilk kez Sicil başlığı altında detaylı bir madde eklendi. Buna göre uzman erbaşların sicil dönemi her yılın 2 Mayıs tarihinde başlayıp bir sonraki yılın aynı gününe kadar devam edecek. Göreve yeni başlayan personelin sicil notunun oluşabilmesi için en az üç ay görev yapması gerekecek. Yüz puan üzerinden değerlendirilecek olan sistemde, amirlerin verdiği notların ortalaması personelin başarı puanını belirleyecek. Bir uzman erbaşın sicilinin olumlu kabul edilebilmesi ve görevine sorunsuz devam edebilmesi için bu notun en az yüzde 60 ve üzerinde olması zorunlu kılınacak.
