TÜİK’in Eylül 2026 Tarımsal Girdi Fiyat Endeksi (Tarım-GFE) bülteni, üreticinin omuzlarındaki yükün ne denli ağırlaştığını bir kez daha ortaya koydu. Endeks yıllık bazda %32,36, aylık bazda ise %3,78 yükselirken; Aralık ayına göre artış %25,73, on iki aylık ortalamalara göre artış ise %32,88 olarak kaydedildi. Tarımda kullanılan mal ve hizmetler endeksi yıllık %33,90 ve aylık %4,05 artış gösterirken, tarımsal yatırıma katkı sağlayan mal ve hizmetler yıllık %22,97 ve aylık %2,02 yükseldi. Üretici cephesinde katlanan bu maliyetler, kağıt üzerindeki kuru bir orandan ibaret kalmayıp doğrudan tezgahlara ve vatandaşın mutfak bütçesine yansıyan sert bir zincirleme etki yaratıyor.
ENERJİ VE GİRDİ ZAMLARI ETİKETLERE NASIL YANSIYOR?
Tablonun en çarpıcı kalemi enerji ve yağlayıcılar oldu; yıllık %53,38 ve aylık %9,56’lık artışla tüm kalemlerin önünde yer aldı. Çiftçi önce tarlayı sürerken, sulama yaparken ve hasatta yakıt maliyetini sırtlıyor; ardından ürünlerin tarladan hale ve raflara taşınması sırasında lojistik giderleri devreye giriyor. Yani aynı yakıt zammı üreticiyi de tüketiciyi de iki kez vuruyor. Gübre ve toprak geliştiricilerde yıllık %31,90 (aylık %3,76), hayvan yeminde yıllık %31,19 (aylık %3,26), tohum ve dikim materyalinde ise yıllık %26,22 (aylık %2,72) artış yaşanması; ekmeklik buğdaydan sebze-meyveye, kırmızı et ve süt ürünlerinden yumurtaya kadar pek çok temel gıdada yukarı yönlü baskıyı büyütüyor.
DİĞER GİDERLER VE ÜRETİMDE DARALMA RİSKİ
Maliyet baskısı yalnızca yem, gübre ve enerjiyle sınırlı değil; diğer mal ve hizmetlerde %29,66, binalarda %29,59, bina bakım masraflarında %27,43, veteriner harcamalarında %25,37, makine bakım masraflarında %22,97 ve malzemelerde %22,07 oranında yıllık artış görülürken, aylık bazda veteriner harcamalarında %-0,57’lik sınırlı bir gerileme dikkat çekti. Daralan kâr marjları karşısında üreticinin daha az gübre kullanması, ekim alanlarını kısması ya da hayvan varlığını azaltması durumunda arzın daralması ve piyasadaki ürün azlığıyla birlikte fiyatların daha da sert yükselmesi kaçınılmaz hale geliyor.
MUTFAĞI DARALTAN TABLO VE SIRADAKİ VERİ
Temel gıda harcamalarının hane bütçesinde en kritik paya sahip olduğu düşünüldüğünde, üretim maliyetlerindeki bu tırmanış gıda enflasyonunun soğumasını zorlaştırıyor ve vatandaşın giyim, eğitim, ulaşım ve sosyal yaşam gibi diğer ihtiyaçlarına ayırabileceği alanı daraltıyor. Üreticinin alın teriyle ayakta kalmaya çalıştığı, tüketicinin ise her alışverişte biraz daha fazla zorlandığı bu tabloda gözler, bir sonraki haber bülteninin yayımlanacağı 22 Aralık 2026 tarihine çevrilmiş durumda.




